Loża prezydencka na galerii wSali Posiedzeń Sejmu, stałe miejsce zajmowane przez Prezydenta RPFotel na Sali Posiedzeń Sejmu znajdujący się po lewej stronieMarszałka Sejmu. Miejsce zajmowane przez Prezydenta RP, gdy będzie on zabierał głos (np. wygłaszał orędzie) oraz w trakciewspólnych posiedzeń Sejmu i Senatu zwoływanych z okazji wizyt głów obcych państwPostanowienie Prezydenta o zwołaniu pierwszego posiedzeniaSejmu VIII kadencji wydane na podstawie art. 109 ust. 2Konstytucji
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (Prezydent RP) –głowa państwaRzeczypospolitej Polskiej. Jest toorganwładzy wykonawczej będący najwyższym przedstawicielem państwa i gwarantem ciągłości władzy państwowej, który czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisówKonstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium, będąc zarazem najwyższym zwierzchnikiemSił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
PoII wojnie światowej i objęciu władzy w Polsce przezkomunistów urząd prezydenta RP funkcjonował w latach 1947–1952, a jedyną osobą go pełniącą byłBolesław Bierut. Po wprowadzeniuKonstytucji z 1952 i zmianie nazwy państwa naPolską Rzeczpospolitą Ludową, większość funkcji prezydenta przejęła kolegialnaRada Państwa zPrzewodniczącym na czele, przy czym całkowicie zniesiona została wówczas funkcja najwyższego zwierzchnika sił zbrojnych – aż do noweli konstytucyjnej z 1983 r., kiedy to funkcja Prezesa Rady Ministrów została rozdzielona z funkcją przewodniczącegoKomitetu Obrony Kraju, a ten ostatni – powoływany odtąd osobno przez Sejm – objął zarazem funkcję zwierzchnikaSił Zbrojnych PRL.
W wyniku porozumieńOkrągłego Stołu urząd prezydenta miał zostać przywrócony na mocynoweli kwietniowej z 1989, przejmując m.in. większość kompetencji Rady Państwa oraz funkcję zwierzchnika sił zbrojnych i przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju, zaś jego wyboru miał dokonywać Sejm. Ponieważ ówczesna oficjalna nazwa państwa brzmiała:Polska Rzeczpospolita Ludowa, Sejm tego samego roku wybrał jedynego w historiiprezydenta PRL, którym został gen.Wojciech Jaruzelski, zaś wraz z jego zaprzysiężeniem zniesiona została Rada Państwa.Kolejna nowelizacja konstytucji dokonana 29 grudnia 1989 przywróciła m.in. historyczną nazwę państwa: Rzeczpospolita Polska, toteż Wojciech Jaruzelski stał się zarazem pierwszym prezydentemIII Rzeczypospolitej.
W 1990 r. wprowadzono nową konstytucyjną zasadę wyborów prezydenta: wybory powszechne, równe, bezpośrednie, w głosowaniu tajnym. Pierwszym prezydentem RP wybranym na podstawie tych zasad zostałLech Wałęsa. W dniu 22 grudnia 1990 w Warszawie w siedzibieSejmu złożył on konstytucyjną przysięgę. Nauroczystość tę przybył ostatni prezydent RP na uchodźstwie –Ryszard Kaczorowski. Przekazał on nowemu demokratycznie wybranemu prezydentowiinsygnia władzy prezydenckiejII Rzeczypospolitej, kończąc tym samym urzędowanie polskich władz na uchodźstwie.
Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz.Bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli 35 lat, posiadają pełnię praw wyborczych do Sejmu i zbiorą przynajmniej 100 tysięcy podpisów osób popierających ich kandydaturę.
Zgodnie z art. 130Konstytucji Prezydent Rzeczypospolitejobejmuje urząd po złożeniu przysięgi przedZgromadzeniem Narodowym. Złożenie przysięgi przez nowo wybranego prezydenta odbywa się w ostatnim dniu urzędowania ustępującego prezydenta, a jeżeli został on wybrany w wyborach przedterminowych – w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wDzienniku Ustaw uchwałySądu Najwyższego o stwierdzeniu ważności wyborów (art. 291 ust. 1 i 3Kodeksu wyborczego)[4]. Odmowa złożenia przysięgi powoduje tymczasowe przejęcie obowiązków prezydenta przezMarszałka Sejmu do czasu wyboru nowego prezydenta.
Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu. Ustępujący Prezydent Rzeczypospolitej kończy urzędowanie z chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego prezydenta (art. 291 ust. 2 Kodeksu wyborczego).
Uprawnienia Prezydenta są ściśle określone w V rozdzialeKonstytucji RP. Niektóre z jego uprawnień wynikają także zustaw. Jego kompetencje można podzielić na kategorie:
prawo zarządzenia przeprowadzeniareferendum za zgodą wyrażoną przez bezwzględną większośćsenatorów przy obecności minimum połowy ustawowej liczby Senatorów (nie wymagakontrasygnaty) – art. 125. ust. 2 Konstytucji,
jeżeli wybory odbywają się w normalnym trybie, wówczas dzień wyborów musi przypadać na dzień wolny od pracy, w ciągu 30 dni przed datą upływu kadencji obradującegoparlamentu,
jeżeli wybory są efektemskrócenia kadencji parlamentu przez Prezydenta albo Sejm, to dzień wyborów musi zostać zawarty w akcie skracającym kadencjęSejmu iSenatu, musi także przypadać w ciągu 45 dni od daty skrócenia kadencji,
zarządza wybory do Parlamentu Europejskiego, jednak ich termin jest wyznaczony przez przepisy Unii Europejskiej (wymagana kontrasygnata) – art. 331Kodeksu wyborczego[5].
zwołuje pierwsze posiedzenieSejmu iSenatu (bez kontrasygnaty):
w normalnym trybie winno ono się odbyć w ciągu 30 dni po dniu wyborów – art. 109 ust. 2 Konstytucji,
w sytuacji skrócenia kadencji przez Prezydenta data pierwszego posiedzenia musi przypadać nie później niż na 15. dzień po dniu wyborów – art. 98 ust 5 Konstytucji,
zgodnie z regulaminem Senatu otwiera pierwsze posiedzenieSenatu – art. 30 ust. 1 regulaminu Senatu (czynność nie ma formy pisemnej, nie wymaga kontrasygnaty).
fakultatywnie – jeśli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożeniaSejmowi projektuustawy budżetowej przezRadę Ministrów nie zostanie ona przekazana Prezydentowi do podpisu (Prezydent ma 14 dni na podjęcie decyzji o skróceniu kadencji Sejmu i Senatu) – art. 225 Konstytucji,
obligatoryjnie – jeżeli zasadnicza i obie rezerwowe procedury powoływaniaRady Ministrów zakończą się fiaskiem – art. 155 ust. 2 Konstytucji,
ma prawo zwrócić się zorędziem doSejmu,Senatu lubZgromadzenia Narodowego, którego audytorium ma obowiązek wysłuchać i nie może nad nim przeprowadzać debaty ze względu na autorytet Głowy Państwa (bezkontrasygnaty) – art. 140 Konstytucji.
ma prawo zgłaszania poprawek do zgłoszonych przez siebie projektów ustaw (wymagana kontrasygnata) – art. 119 ust. 2 Konstytucji,
ma prawoweta ustawodawczego (bez kontrasygnaty) – art. 122 ust. 5 Konstytucji;weto jest to umotywowany wniosek przekazującySejmowiustawę do ponownego rozpatrzenia.Sejm może to weto odrzucić większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Weto prezydenckie nie ma charakteru selektywnego – Prezydent nie może zakwestionować tylko niektórych przepisów, musi kwestionować całą ustawę.
przed podpisaniem ustawy ma prawo zwrócić się doTrybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności ustawy (nie wymaga to kontrasygnaty) – art. 122 ust. 4 Konstytucji,
jeżeliTrybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności tylko niektórych przepisówustawy i orzeknie, iż nie są one nierozerwalnie związane z ustawą, wówczas Prezydent ma do wyboru: podpisaćustawę z pominięciem niekonstytucyjnych przepisów lub zwrócić jąSejmowi w celu usunięcia niezgodności (te czynności nie wymagają kontrasygnaty) – art. 122 ust. 4 Konstytucji,
podpisuje ustawy (bez kontrasygnaty) – art. 122 ust. 2 Konstytucji; podpisanie ustawy przez Prezydenta oznacza jej dojście do skutku oraz zgodność sygnowanego tekstu z przyjętym przezparlament,
zarządza ogłoszenie ustawy w Dzienniku Ustaw (bez kontrasygnaty) – art. 122 ust. 2 Konstytucji,
desygnuje i powołujePremiera w zasadniczej procedurze powoływaniaRządu (bezkontrasygnaty) – art. 154 ust. 1 Konstytucji; powołuje Premiera w II rezerwowej procedurze powoływania Rządu (bez kontrasygnaty) – art. 155 ust. 1 Konstytucji,
na wniosekPremiera w zasadniczej i w II rezerwowej procedurze powoływaniaRządu powołuje Radę Ministrów w pełnym składzie i odbiera przysięgę od jej członków (wymaganakontrasygnata) – art. 154 ust. 1 i art. 155 ust. 1 Konstytucji,
powołujePremiera wybranego przezSejm w I rezerwowej procedurze powoływaniaRządu (bezkontrasygnaty) – art. 154 ust. 1 Konstytucji,
na wniosek Premiera w I rezerwowej procedurze powoływaniaRządu powołuje członków Rządu wybranych przezSejm i odbiera od nich przysięgę (wymagana kontrasygnata) – art. 154 ust. 3 Konstytucji,
na wniosek Premiera dokonuje zmian na stanowiskach poszczególnychministrów (wymagana kontrasygnata) – art. 161 Konstytucji,
obligatoryjnie odwołuje ministra, wobec którego Sejm uchwaliłwotum nieufności (brak kontrasygnaty) – art. 159 ust. 2 Konstytucji,
przyjmuje dymisjęRady Ministrów i powierza jej dalsze sprawowanie funkcji do czasu powołania nowej Rady Ministrów (bez kontrasygnaty) – art. 162 ust. 3 Konstytucji:
wydajerozporządzenia na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy (wymagana kontrasygnata) – art. 142 ust. 1 Konstytucji,
dotyczące polityki zagranicznej i obronności (art. 133 ust. 3 Konstytucji: Prezydent współdziała w zakresie polityki zagranicznej zPremierem i właściwym ministrem):
ratyfikuje i wypowiadaumowy międzynarodowe (wymagana kontrasygnata) – art. 133 ust. 1 pkt 1 Konstytucji; jednakże niektóre umowy międzynarodowe mogą zostaćratyfikowane i wypowiedziane tylko na podstawie upoważnienia ustawowego – dotyczące:
pokoju, sojuszu, układu wojskowego lub politycznego,
wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych wKonstytucji,
spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy,
Ratyfikuje umowy międzynarodowe przenoszące niektóre uprawnienia Rzeczypospolitej organizacji Międzynarodowej – art. 90 Konstytucji (wymagana kontrasygnata);
mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli RP w innych państwach (wymagana kontrasygnata) – art. 133 ust. 1 pkt 2 Konstytucji,
przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli państw obcych (wymagana kontrasygnaty) – art. 133 ust. 1 pkt 3 Konstytucji,
jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych – w czasie pokoju sprawuje zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi za pośrednictwemMinistra Obrony Narodowej – art. 134 ust. 1 i 2 Konstytucji,
na wniosekMinistra Obrony Narodowej określa kierunki rozwoju sił zbrojnych (wymagana kontrasygnata) – art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny,
na wniosekPremiera zatwierdza strategię bezpieczeństwa narodowego (wymagana kontrasygnata) – art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny,
na wniosekPremiera wydaje w drodze postanowienia Polityczno-Strategiczną Dyrektywę Obronną RP oraz inne dokumenty wykonawcze do strategii bezpieczeństwa narodowego (wymagana kontrasygnata) – art. 24 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny,
na wniosek Premiera postanawia o wprowadzeniu lub zmianie określonego stanu gotowości obronnej państwa (wymagana kontrasygnata) – art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny,
na wniosek Rady Ministrów postanawia o użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa (wymagana kontrasygnata) – art. 3 ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych RP poza granicami państwa,
Pozostałe kompetencje związane z władzą wykonawczą
nadaje według uznaniaobywatelstwo polskie. Od decyzji odwołanie nie przysługuje nikomu (zewnętrznym osobom lub organom też)[6]. Na wniosek osoby zainteresowanej zwalnia zobywatelstwa (bez kontrasygnaty) – art. 137 Konstytucji,
w sprawach szczególnej wagi może zwoływać posiedzeniaRady Gabinetowej (bez kontrasygnaty) – art. 141 Konstytucji,
w przypadkach określonych w ustawie ma prawo odwołać powołanych przez siebie członkówKrajowej Rady Radiofonii i Telewizji (wymagana kontrasygnata) – art. 7 ustawy o radiofonii i telewizji,
samodzielnie decyduje, w sytuacji odrzucenia sprawozdaniaKrajowej Rady Radiofonii i Telewizji przez Sejm i Senat, czy skrócona zostanie kadencja tego organu (co wiąże się z wyłonieniem jego nowego składu przez władze polityczne; wymagana kontrasygnata) – art. 12 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji,
powołuje 2 członkówRady Mediów Narodowych spośród kandydatów zgłoszonych przez kluby parlamentarne lub poselskie tworzone przez ugrupowania, których przedstawiciele nie wchodzą w skład Rady Ministrów (wymagana kontrasygnata) – art. 3 i 6 ust. 1 ustawy o Radzie Mediów Narodowych
ma prawo zlecaćNajwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenie kontroli (bez kontrasygnaty) – art. 144 ust. 3 pkt 10 Konstytucji,
wyraża zgodę na przyjęcie przez obywatela Polski orderu, odznaczenia lub innego zaszczytnego wyróżnienia nadawanego przez władze obcego państwa (bez kontrasygnaty) – art.5 ustawy o orderach i oznaczeniach[10],
Przekazanie władzy Gabrielowi Narutowiczowi (I prezydentowi) przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego
wskazuje 1 członkaKrajowej Rady Sądownictwa (wymaga kontrasygnaty) – art. 187 ust. 1 pkt 1 Konstytucji,
powołuje I PrezesaSądu Najwyższego spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego (nie wymaga kontrasygnaty) – art. 183 ust. 3 Konstytucji,
powołuje PrezesaNaczelnego Sądu Administracyjnego spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (bez kontrasygnaty) – art. 185 Konstytucji,
ma prawo złożyć wstępny wniosek o pociągnięcie doodpowiedzialności konstytucyjnej członkaRządu (bez kontrasygnaty) – art. 144 ust. 3 pkt 13 Konstytucji,
ma prawo złożyć wstępny wniosek o pociągnięcie doodpowiedzialności konstytucyjnej osób zajmujących następujące stanowiska (wymaga kontrasygnaty) – art. 198 ust. 1 Konstytucji:
na wniosekPremiera, w sytuacji bezpośredniego zewnętrznego zagrożenia państwa, zarządza powszechną lub częściowąmobilizację i użycie sił zbrojnych do obrony RP (wymaga kontrasygnaty) – art. 136 Konstytucji,
na wniosekRady Ministrów podczas trwania stanu wojennego postanawia o przejściu organów władzy publicznej na określone stanowiska kierowania (wymaga kontrasygnaty) – art. 10 ustawy o stanie wojennym,
na wniosekRady Ministrów podczas trwaniastanu wojennego określa zadania sił zbrojnych (wymaga kontrasygnaty) – art. 10 ustawy o stanie wojennym,
na wniosekPremiera w czasiestanu wyjątkowego może postanowić o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych RP do przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa, jeżeli dotychczas zastosowane siły i środki zostały wyczerpane (wymagakontrasygnaty) – art. 11 ustawy o stanie wyjątkowym.
Uprawnienia prezydenckie w świetle poprzednich konstytucji[14]
Pod rządamimałej konstytucji z 1919 nie istniał urząd Prezydenta Rzeczypospolitej. Funkcję głowy państwa sprawował Tymczasowy Naczelnik Państwa/Naczelnik Państwa Republiki Polskiej – urząd powołany w 1918 na skutek rozwiązania się Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego. Obydwa organy – Rada Regencyjna w latach 1917–1918 oraz Tymczasowy Naczelnik Państwa w latach 1918–1919 (w dniach 14–29 listopada 1918 działający jako Naczelny Dowódca Wojsk Polskich) – sprawowały zwierzchnią władzę państwową, w tym władzę ustawodawczą i wykonawczą. Ich akty wymagały jednak kontrasygnaty Prezydenta Ministrów oraz właściwego ministra. Od 1919 Naczelnik Państwa pozostawał pod kontrolą Sejmu Ustawodawczego.
W okresie obowiązywaniakonstytucji marcowej prezydent sprawował władzę przez odpowiedzialnych przed Sejmem ministrów, a każdy akt prawny wymagał kontrasygnaty właściwego ministra.
Uprawnienia prezydenta wymagające kontrasygnaty:
wydawanie rozporządzeń wykonawczych
mianowanie premiera
mianowanie ministrów na wniosek premiera
mianowanie na urzędy na wniosek premiera
zwierzchnictwo nad wojskiem
mianowanie naczelnego wodza na czas wojny.
Ponadto:
reprezentowanie państwa w stosunkach z innymi krajami
zawieranie umów z innymi państwami i podawanie ich do wiadomości Sejmu
zawieranie sojuszy, traktatów pokojowych, wypowiadanie wojny, zmiany granic za zgodą Sejmu
mianowanie sędziów
prawo łaski
zwoływanie, odraczanie i zamykanie sesji Sejmu i Senatu
rozwiązanie Sejmu za zgodą 60% ustawowej liczby senatorów.
Konstytucja kwietniowa dawała prezydentowi szerokie uprawnienia, które nie wymagały konsultacji:
mianowanie i odwoływanie premiera
desygnowanie na urzędy pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, naczelnego wodza, szefa Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych
zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi
decydowanie o wojnie i pokoju
mianowanie 1/3 Senatu
rozwiązywanie parlamentu przed upływem kadencji
prawo do wydawania dekretów ws. organizacji rządu, zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi i organizacji administracji.
Ponadto prezydent mógł stosowaćweto ustawodawcze i posiadał prawo do wydawania, z pełnomocnictwa Sejmu, dekretów z mocą ustawy w innych kwestiach, z wyjątkiem konstytucyjnych.
Mała Konstytucja z 1947 utworzyła pojęcierady gabinetowej, tj. posiedzenia rządu pod przewodnictwem prezydenta. Pozostałe uprawnienia były identyczne jak w konstytucji marcowej.
wykonywanie innych uprawnień przewidzianych w Konstytucji lub przekazanych przez ustawy (np. ratyfikowanie i wypowiadanie umów międzynarodowych, sprawowanie nadzoru nad radami narodowymi, wprowadzaniestanu wojennego lub wyjątkowego).
Prezydent miałprawo weta ustawodawczego, które mogło być uchylone przez Sejm większością 2/3. Mógł także rozwiązać parlament, jeśli w terminie 3 miesięcy nie powoła rządu, nie przyjmiebudżetu lub uchwali ustawę lub uchwałę uniemożliwiającą prezydentowi wykonywanie jego konstytucyjnych uprawnień.
Mała Konstytucja z 1992 zniosła możliwość rozwiązania parlamentu przez Prezydenta, jeśli ten przyjął ustawę uniemożliwiającą mu wykonywanie jego konstytucyjnych uprawnień i sprecyzowała jego prerogatywy. Akty prawne wydawane przez Prezydenta (z wyjątkiem prerogatyw) wymagały kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra. Do prerogatyw Prezydenta należało m.in.:
desygnowanie Prezesa Rady Ministrów i powoływanie Rady Ministrów
zwoływanie posiedzeń Rady Ministrów
podpisywanie ustaw i rozporządzeń z mocą ustawy wydawanych przez Radę Ministrów
zarządzanie wyborów do Sejmu i Senatu
skracanie kadencji Sejmu w przypadku nieuchwalenia budżetu bądź uchwalenia wotum nieufności dla Rady Ministrów
powoływanie sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
powoływanie i odwoływanie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i prezesów Sądu Najwyższego
Prezydent Rzeczypospolitej wydaje rozporządzenia i zarządzenia w wypadkach przewidzianych ustawami i Konstytucją zaś w zakresie swoich prerogatyw konstytucyjnych wydaje postanowienia publikowane wMonitorze Polskim. Jeśli akty wydawane przez Prezydenta nie są jego prerogatywami[15], dla swojej ważności wymagają podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnata), który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem.
Zgodnie z art. 291Kodeksu wyborczego złożenie przysięgi przez nowo wybranego prezydenta odbywa się w ostatnim dniu urzędowania ustępującego prezydenta, a jeżeli został on wybrany w wyniku wyborów przedterminowych przeprowadzonych wskutek opróżnienia urzędu – w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wDzienniku Ustaw uchwałySądu Najwyższego o stwierdzeniu ważności wyborów[4].
Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem.
Przysięga może być złożona z dodaniem zdania:
Tak mi dopomóż Bóg.
Została złożona przezAleksandra Kwaśniewskiego 23 grudnia 2000,Lecha Kaczyńskiego 23 grudnia 2005 (z dodaniem zdaniaTak mi dopomóż Bóg),Bronisława Komorowskiego 6 sierpnia 2010 (z dodaniem zdaniaTak mi dopomóż Bóg),Andrzeja Dudę 6 sierpnia 2015 i 6 sierpnia 2020 (w obu przypadkach z dodaniem zdaniaTak mi dopomóż Bóg),Karola Nawrockiego 6 sierpnia 2025 (z dodaniem zdaniaTak mi dopomóż Bóg).
Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a także, że dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem.
Przysięga mogła być złożona z dodaniem słów
Tak mi dopomóż Bóg.
Została złożona przed Zgromadzeniem Narodowym jeden raz, 23 grudnia 1995 przezAleksandra Kwaśniewskiego.
Konstytucja RP uchwalona 22 lipca 1952 po nowelach z roku 1989[16] i 1990[17] (art. 32c)
Obejmując urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, przysięgam uroczyście Narodowi Polskiemu, że postanowieniom Konstytucji wierności dochowam, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, suwerenności i bezpieczeństwa państwa. Przysięgam, że dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem.
Złożona przed Zgromadzeniem Narodowym jeden raz, 22 grudnia 1990 przezLecha Wałęsę (z dodaniem słówtak mi dopomóż Bóg, nieprzewidzianych w tekście przysięgi).
Obejmując z woli Zgromadzenia Narodowego urząd Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ślubuję uroczyście Narodowi Polskiemu, że postanowieniom Konstytucji wierności dochowam, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, suwerenności i bezpieczeństwa państwa. Ślubuję, że dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem.
Złożona przed Zgromadzeniem Narodowym jeden raz, 19 lipca 1989 przezWojciecha Jaruzelskiego.
Ustawa Konstytucyjna z dnia 4 lutego 1947 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej[19] (art. 11)
Ślubuję uroczyście, obejmując urząd Prezydenta Rzeczypospolitej, wedle najlepszego rozumienia i zgodnie z sumieniem, rzetelnie pracować dla dobra Narodu Polskiego, praw demokratycznych Rzeczypospolitej święcie przestrzegać, godności Narodu i Państwa strzec niezachwianie, sprawiedliwość względnie wszystkich bez różnicy obywateli za pierwszą mieć sobie cnotę, obowiązkom urzędu i służby poświęcić się niepodzielnie. Tak mi dopomóż Bóg.
Świadom odpowiedzialności wobec Boga i historii za losy Państwa, przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu, w Trójcy Świętej Jedynemu, na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej: praw zwierzchnich Państwa bronić, jego godności strzec, ustawę konstytucyjną stosować, względem wszystkich obywateli równą kierować się sprawiedliwością, zło i niebezpieczeństwo od Państwa odwracać, a troskę o jego dobro za naczelny poczytywać sobie obowiązek. Tak mi dopomóż Bóg i Święta Syna Jego Męka. Amen.
Przysięgam Bogu Wszechmogącemu, w Trójcy Świętej Jedynemu, i ślubuję Tobie Narodzie Polski, na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej, który obejmuję: praw Rzeczypospolitej, a przede wszystkim Ustawy Konstytucyjnej święcie przestrzegać i bronić; dobru powszechnemu Narodu ze wszystkich sił wiernie służyć; wszelkie zło i niebezpieczeństwo od Państwa czujnie odwracać; godności imienia polskiego strzec niezachwianie; sprawiedliwość względem wszystkich bez różnicy obywateli za pierwszą sobie mieć cnotę; obowiązkom urzędu i służby poświęcić się niepodzielnie. Tak mi dopomóż Bóg i Święta Syna Jego Męka. Amen.
Urzędowanie Prezydenta RP kończy się wskutek upływu kadencji; tym niemniej opróżnienie urzędu może nastąpić w wyniku rezygnacji, śmierci bądź złożenia z urzędu.
Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zrezygnowali z urzędu
August Zaleski, pomimo formalnego zakończenia w 1954 r. kadencji prezydenckiej, nadal sprawował prezydenturę do śmierci w 1972 r. Nie uznała tego faktu część polityków emigracyjnych, która powołała pozakonstytucyjny organ –Radę Trzech.
Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej, których kadencję skrócono
Kancelaria Prezydenta RP posiada lubzarządza obecnie szeregiem nieruchomości, które służą Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno do celów oficjalnych, jak i prywatnych[32][33].
Pałac Prezydencki wWarszawie (ul. Krakowskie Przedmieście 46/48) – od 1994 oficjalna siedziba Prezydenta RP. Największy pałac w Warszawie, klasycystyczny (dawniej barokowy, rozpoczęcie budowy w 1643 według projektu Constantina Tencalla dla Stanisława Koniecpolskiego); był m.in. siedzibą namiestników carskich w Królestwie Polskim. Pierwszym prezydentem który zamieszkał w Pałacu Prezydenckim był Lech Wałęsa, który zamieszkał w Pałacu w latach 1994–1995. W kolejnych latach w Pałacu mieszkali Aleksander Kwaśniewski (1995–2005), Lech Kaczyński (2005–2010), Andrzej Duda (2015–2025) oraz Karol Nawrocki (od listopada 2025[34]).
Belweder w Warszawie (Zespół Rezydencji Belweder i Hotel Belweder, ul. Belwederska 54/56) – pałac klasycystyczny, wzniesiony w latach 1818–1822, położony w Parku Łazienkowskim w Warszawie. Do 1926 roku był siedzibą Naczelnika Państwa i Prezydentów II Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza i Stanisława Wojciechowskiego, następnie m.in. rezydencją Józefa Piłsudskiego jako ministra spraw wojskowych, w czasie okupacji warszawską siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka, a po wojnie rezydencją prezydenta PRL Bolesława Bieruta. Od 1989 do 1990 Belweder był oficjalnym miejscem zamieszkania prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego (ostatniego prezydenta PRL i pierwszego prezydenta III RP). W latach 1990–1994 rezydował w nim prezydent Lech Wałęsa. W okresie 2010–2015 Belweder był rezydencją prezydenta Bronisława Komorowskiego. Od sierpnia do listopada 2025 był oficjalnym miejscem zamieszkania prezydenta Karola Nawrockiego na czas remontu apartamentu prezydenckiego w Pałacu Prezydenckim[35][36]. Belweder, jako jedna z rezydencji prezydenckich, pełni funkcję oficjalnego miejsca zamieszkania głowy państwa, gdy prezydent zdecyduje się w nim rezydować. W przypadku wyboru Pałacu Prezydenckiego jako rezydencji, Belweder wykorzystywany jest do celów reprezentacyjnych, a także jako miejsce noclegu zagranicznych delegacji Rzeczypospolitej[37].
Zamek Prezydenta RP wWiśle (Rezydencja Prezydenta RP Zamek – Narodowy Zespół Zabytkowy w Wiśle) – obiekt rezydencjonalno-konferencyjny w posiadaniu Kancelarii, kompleks składa się z: Zamku, drewnianej zabytkowej kaplicy z 1909 roku, Zamku Dolnego wraz z Gajówką. Spełnia funkcje reprezentacyjne i wypoczynkowe dla głowy państwa, obsługuje wizyty państwowe, organizuje narady i konferencje, a także świadczy usługi komercyjne, w tym hotelowe.
Dworek Prezydenta RP wCiechocinku – niewielki dworek zbudowany w latach 30. XX w. w bezpośrednim sąsiedztwie parku sosnowego, u zbiegu dzisiejszych ulic Leśnej i Wojska Polskiego, dla upamiętnienia wizyty prezydenta RP Ignacego Mościckiego; służył jako tymczasowe miejsce pobytu wysokich urzędników państwowych (w tym Józefa Piłsudskiego), a po wojnie był własnością kolejnych lokalnych władz na szczeblu wojewódzkim, wykorzystywany przez instytucje naukowe, a później jako dom gościnny. W latach 80. przekazany miastu i przeznaczony na siedzibę przedszkola (do 2001), od 2002 staraniem Kancelarii gruntownie remontowany i otwarty jako Dworek Prezydenta RP 2 maja 2003. Pełni funkcję ośrodka informacyjno-edukacyjnego (organizuje narady, spotkania, konferencje, wystawy i wydarzenia kulturalne, może także obsługiwać wizyty państwowe).
Rezydencja Prezydenta RP na Mierzei Helskiej (w rejonieUmocnionego Helu) – powstał po wojnie jako Kompleks „Mewa” na potrzeby władzPRL, 1 sierpnia 1989 przejęty przez Kancelarię Prezydenta RP i wykorzystywany przez głowę państwa do spotkań z innymi politykami, ale także w celach wypoczynkowych.
Zgodnie zustawą z dnia 30 maja 1996 o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 207) byłym prezydentom RP po odejściu z urzędu przysługują dożywotnio emerytura i pieniądze na prowadzenie biura oraz ochrona osobistaSłużby Ochrony Państwa[38] (na terenie Polski). Uczestniczą też tradycyjnie w różnych państwowych uroczystościach i są często patronami lub gośćmi honorowymi wielu wydarzeń i imprez. Ponadto mogą dożywotnio, wraz z członkami najbliższej rodziny, korzystać z państwowych lecznic i innych przywilejów.
Art. 135Kodeksu karnego przewiduje karę pozbawienia wolności: za czynną napaść na Prezydenta RP (od 3 miesięcy do 5 lat) (§ 1) i za jego publicznie znieważanie (do 3 lat) (§ 2)[39].
↑Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 155).
↑Art. 189 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669).
↑Ustawa Konstytucyjna z dnia 22 lipca 1952 r. – Przepisy wprowadzające Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1952 r. Nr 33, poz. 233).
_(cropped).jpg)
Osobny artykuł:Pełniący obowiązki prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
.JPG)
_w_Wi%25C5%259Ble_2.JPG)
.jpg)
.jpg)
