Maria Izabela Braganza, pomysłodawczyni zaprezentowania kolekcji królewskiej w formie publicznego muzeum.Ferdynand VII, założyciel Królewskiego Muzeum Malarstwa i Rzeźby (dzisiejsze Muzeum Narodowe Prado).
Prado[1], oficjalna nazwa wj. hiszp.Museo del Prado[2][1], także:Museo Nacional del Prado[3][4] – jedno z najważniejszychmuzeówsztuki na świecie, zlokalizowane wMadrycie[1]. Jest zarazem jednym z najliczniej odwiedzanych muzeów świata. Zostało utworzone w 1819 roku przez królaFerdynanda VII na prośbę jego drugiej żony,Marii Izabeli. Oryginalny,klasycystyczny budynek, zbudowany w 1785 roku według projektuJuana de Villanuevy, był kilkakrotnie rozbudowywany w XX wieku. Aktualnie w Prado znajduje się ponad 35 000 eksponatów.
Budynek, w którym dziś mieści się kolekcja, został zaprojektowany w 1785 roku przez architektaJuana de Villanuevę z polecenia Karola III jako siedziba Gabinetu Historii Naturalnej. Wnuk zleceniodawcy, Ferdynand VII, zachęcany przez żonę, królowąMarię Izabelę, zdecydował, iż w budynku urządzone zostanie Królewskie Muzeum Malarstwa i Rzeźby. Wkrótce nazwa została zmieniona na Narodowe Muzeum Malarstwa i Rzeźby. Muzeum oficjalnie otwarto dla publiczności w listopadzie 1819 roku.
Głównym jego celem było ukazywanie sztuki należącej do korony królewskiej i pokazanie, że sztuka hiszpańska nie odbiega poziomem od dyscyplin artystycznych realizowanych w innych krajach Europy[5]. W 1868 rokuIzabelę II zdetronizowano, a muzeum upaństwowiono i zmieniono nazwę na Narodowe Muzeum Prado (hiszp.Museo Nacional del Prado).
W międzyczasie kolekcja muzeum rosła, wzbogacając się w dużej mierze dzięki konfiskatom Mendizabala – projektowi konfiskaty niedochodowych ziem kościelnych, która prowadziła do zamykania niedochodowych klasztorów, a przez to przejmowania ich własności, w tym dzieł sztuki. Budynek mieszczący królewskie zbiory sztuki z czasem okazał się niewystarczający do prezentacji kolekcji, więc w 1918 roku podjęto decyzję o jego rozbudowie.
W okresieDrugiej Republiki Hiszpańskiej od 1931 do 1936 roku skupiono się na budowaniu prowincjonalnych muzeów. Podczashiszpańskiej wojny domowej, na podstawie zlecenia Ligi Narodów, usunięto 353 obrazy i 168 rysunków, które wysłano doWalencji, następnie doGirony i doGenewy. W pierwszych latach dyktaturyFrancisca Franco wiele obrazów zostało umieszczonych w ambasadach. W 2007 roku została otwarta nowa część muzeum zaprojektowana przez architektaRafaela Moneo: lekka, prosta i skromna[6].
Budynek Prado wzniesiono w ramach transformacji tej części Madrytu z krajobrazu wiejskiego w monumentalną przestrzeń miejską. Okolica jednak zachowała swoją nazwę:elprado (hiszp. łąka).
Klasycystyczny budynek muzeum wzniesiony został według projektuJuana de Villanuevy. Przy jego wejściach znajdują się pomniki najwybitniejszych malarzy hiszpańskich:Diego Velazqueza iFrancisca Goi[7]. W ramach rozbudowy budynku muzeum w 2007 r. udało się uniknąć poważnych interwencji w historyczny gmach: dobudowana część ukryta jest za budynkiem, niewidoczna odPaseo del Prado. W ramach rozbudowy do budynku dołączono odrestaurowanekrużganki nieistniejącego klasztoru św. Hieronima, położonego niegdyś na wschód od muzeum. Dzięki zbudowaniu podziemnego przejścia łączącego dawny wirydarz z gmachem muzeum Prado przebudowa nie narusza klasycystycznego budynku Villanuevy.
Do wnętrza muzeum prowadzi kilka bram. Główne, reprezentacyjne wejście od Paseo del Prado, nosi nazwęPuerta de Velázquez. Otwierane jest wyłącznie przy uroczystych okazjach, takich jak wizyty oficjeli[8][9]. Kasy biletowe znajdują się przyPuerta de Goya, umieszczonej w fasadzie północnej. Po zakupie biletu, w zależności od natężenia ruchu turystycznego, ochrona kieruje zwiedzających bądź do Puerta de Goya, bądź do nowej, zrealizowanej podczas przebudowy w 2007 r.,Puerta de los Jerónimos, położonej między gmachem Villanuevy akościołem św. Hieronima. Kwadrans przed godziną zamknięcia muzeum jest opróżnianie ze zwiedzających, którzy na ogół kierowani są do najbliższego wyjścia: Puerta de Goya, Puerta de los Jerónimos lubPuerta de Murillo (w fasadzie południowej).
Puerta de Goya (fasada północna). W dolnej części: kasy biletowe, w górnej części: wejście do muzeum.
Do Muzeum Prado należą także dwa pobliskie budynki będące pozostałościąPałacu Buen Retiro: Casón del Buen Retiro iSalón de Reinos (Salon Królestw).
Rdzeniem kolekcji muzealnej jest prywatna kolekcja sztuki królów hiszpańskich, gromadzona od XVI wieku. Pierwszy katalog muzeum został opublikowany w 1819 roku i zawierał wyłączniemalarstwo hiszpańskie (311 obrazów), choć w zbiory muzealne zaliczane było łącznie 1510 obrazów z różnych królewskich rezydencji. Z czasem kolekcja rosła przez liczne darowizny, spadki i transakcje[5].
Dekretami rządu regencyjnego z 25 listopada 1870 i 22 marca 1872 zlikwidowanoMuzeum Trójcy Świętej i przekazano Prado jego zbiory, pochodzące głównie z przejętych przez państwo klasztorów w Madrycie i w innych prowincjach centralnej Hiszpanii. W rzeczywistości po 1873 do Prado włączono tylko 83 prace, prawie wszystkie z inwentarza nowych nabytków, które rozpoczęły się w 1856 roku. Większość zbiorów została rozdystrybuowana do różnych miejsc lub zdeponowana w budynku Villanueva. Wśród najbardziej wartościowych dzieł z Muzeum Trójcy Świętej znalazły się praceEl Greca,BerrugueteMaíno i malarstwo flamandzkie. Ponad 600 dzieł religijnych, w większości o małej wartości artystycznej, zaginęło lub zostało zniszczonych[10].
W latach 1873–1900 Museo del Prado pomogło wyposażyć w dzieła sztuki ratusze, nowe uniwersytety i kościoły. W chwili rozbudowy w 1918 roku na kolekcję muzealną składało się ponad 2300 obrazów. Obecnie (stan na luty 2017 r.) na kolekcję składa się ponad 35 000 obiektów, w tym 8045 obrazów, 9561rycin, 971 rzeźb, 1189 dzieł sztuki dekoracyjnej, 2155 medali i monet, 38 elementów zbroi i broni, ponad 15 000 fotografii i 155 map[11].
Podobnie jak kolekcje w innych miastach europejskich (Luwr w Paryżu czyGaleria Uffizi weFlorencji), kolekcja Prado wyrosła z osobistych preferencji dynastii rządzącej. Odzwierciedla więc upodobania królów, ich sojusze i układy polityczne, a przez to jest kolekcją asymetryczną: doskonale jest w niej reprezentowane malarstwo hiszpańskie, jednak zauważyć można braki przedstawicieli innych szkół malarstwa; próby korekty tej sytuacji podejmowane są z różnym skutkiem. Prado nie jest więc muzeum z ekspozycją ułożoną encyklopedycznie (jak ma to miejsce wErmitażu,National Gallery w Londynie, czy pobliskimMuzeum Thyssen-Bornemisza), bardziej należy na jego kolekcję spojrzeć przez perspektywę wyraźnie skrystalizowanego rdzenia złożonego z obrazów realizowanych na zamówienie pod gusta kilku monarchów[12].
Rzeźba grecka – dwie oryginalne rzeźby z okresu archaicznego (w tymkuros z VI wieku p.n.e.), rzymskie kopie dzieł mistrzów greckich z okresu klasycznego (miniaturowa kopia Ateny PartenosFidiasza, kopia AtenyMyrona z grupyAtena i Marsjasz, kopiaDiadumenosaPolikleta, czterechMenad –reliefu Kalimacha,Satyra odpoczywającegoPraksytelesa,HerkulesaSkopasa i innych) i hellenistycznego (np.Faun i dziecko ze szkoły pergamońskiej).
Zbiór rysunków od XV do XIX wieku. Najlepiej prezentuje się tu szkoła hiszpańska (w tym dziełaFrancisca Goi), ale można znaleźć także rysunkiMichała Anioła i innych artystów z Europy.
Grafiki – najobszerniejszy zbiór składa się z cyklów Francisca Goi. Wśród grafik artystów niehiszpańskich znajdują się m.in. cztery praceDürera, dziełavan Dycka,Rembrandta,Tiepola.
Przez niezwykłe połączenie konstrukcji obrazu wraz z jego symboliczną narracją uznaje się go za jedno ze szczytowych osiągnięć sztuki portretowej dworu hiszpańskiego.
Pierwszy portret konny w historii sztuki, bazujący na rzeźbach antycznych i renesansowych. Pomimo wyjątkowego dla malarstwa motywu, pomysł na portrety konne nie przyjął się i musiał poczekać do prac Rubensa.
Dramaturgia przedstawienia jednego z najczarniejszych dni w historii Madrytu, zbudowana na grze światłem i mistrzowskim studium psychologicznym postaci.
.jpg)
_19.jpg)
.jpg)
