| miasto wgminie miejsko-wiejskiej | |||
 Ratusz w Poniecu | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Gmina | |||
| Data założenia | 1108 | ||
| Prawa miejskie | |||
| Burmistrz | Jacek Widyński | ||
| Powierzchnia | 3,48 km² | ||
| Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Strefa numeracyjna | 65 | ||
| Kod pocztowy | 64-125 | ||
| Tablice rejestracyjne | |||
Położenie na mapie gminy Poniec  | |||
Położenie na mapie Polski  | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |||
Położenie na mapie powiatu gostyńskiego  | |||
 51°45′48″N 16°48′31″E/51,763333 16,808611[4] | |||
| TERC (TERYT) | 3004074 | ||
| SIMC | 0954596 | ||
Urząd miejski Rynek 2464-125 Poniec | |||
| |||
| |||
| Strona internetowa | |||
| BIP | |||
Poniec (niem.Punitz[5]) –miasto wwoj. wielkopolskim, wpowiecie gostyńskim, siedzibagminy miejsko-wiejskiej Poniec[6].W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało dowoj. leszczyńskiego. Od nazwy miasta pochodzi rodzina Ponieckichherbu Ostoja.
Według danych z 2014 r. miasto liczyło 2873 mieszkańców[7].
Poniec leży w południowej częściwojewództwa wielkopolskiego w powiecie gostyńskim, 9 km odRydzyny i 9 km odBojanowa oraz 20 km odGostynia.
Miejscowość znajduje się 7 km na północny wschód oddrogi ekspresowej nr 5, przy linii kolejowejLeszno – Poniec – Krotoszyn – Ostrów Wielkopolski.
Przez północną część miejscowości przepływaKopanica (Rów Polski), dopływBaryczy, od zachodu uchodząca do KopanicyPonica[8].
W Poniecu zarejestrowanych jest ponad 400 podmiotów gospodarczych. Rozwinął się tutaj drobnyprzemysł.
W mieście istnieją punkty usługowo-handlowe obsługujące teren Miasta i Gminy, istnieje siedziba Banku Spółdzielczego który posiada oddziały wOsiecznej iBojanowie.
Miejscowość pierwotnie związana była zWielkopolską oraz przejściowo zDolnym Śląskiem. Istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Po raz pierwszy wymieniana w archiwalnym,łacińskojęzycznym dokumencie z 1271 pod nazwąPonez, 1278Porece, 1309 (zachowana kopia z 1498)Ponyecz, 1309 (zachowana kopia 1609)Ponecz, 1312 (kopia 1412)Ponicz, 1370 (kopia 1609)Poniecz, 1388Ponecz, 1391Ponitz, Ponicz, 1397Ponec, rękopisy XIV-XV wiekuPonez, Ponicz, 1440Puniecz, 1443Ponetcz, Ponetz, 1478Ponyecze[9].
Początki osadnictwa na tym terenie są jednak wcześniejsze niż archiwalne, historyczne zapisy i sięgają X wieku, kiedy to w miejscu obecnego Ponieca w bagnistej dolinie znajdował sięgród opolny (jego śladem jest owalny pagórek poza miastem). Na początku XII, w 1108 istniejącą już wtedy osadęBolesław Krzywousty nadał rycerzowi pochodzącemu z bogatego roduAwdańców. Od XIII przez ponad dwa wieki właścicielami Ponieca byli Wysogotowie, a następnie ród Wesenborgów, Ponieckich i Pampowskich[9].
Miejscowość powstała na prawie polskim. Przed 1309Henryk III głogowski ustanowił Poniec siedzibą okręgu, które znacznie podniosło jego rangę. Od tego roku miejscowość była także siedzibą własnej parafii. W 1310 roku otrzymałaprawa miejskie, nadane przezHenryka IV głogowskiego[2][1]. W latach 1310–1312 Poniec był siedzibą dystryktu prowincjonalnego Poniec[9].
W 1383Konrad III Stary (książę oleśnicki) ze swoim wojskiem oblegał miasto, zniszczeniu uległa wówczas duża część zabudowy i zamek (ruiny rozebrano dopiero w XIX wieku[1]). Wkrótce jednak, wobec wieści o nadciąganiu odsieczy pod wodzą starosty generalnego Wielkopolski, Pielgrzyma z Węgleszyna, jego wojska opuściły zamek, uprzednio go podpaliwszy, jednak Pielgrzym odbudował spalony obiekt[10].
Miasto znajdowało się przy granicyKorony Królestwa Polskiego iksięstwa głogowskiego na ważnym trakcie handlowym biegnącym zWrocławia doPoznania. W XIV na podgrodziu starej osady rozwinął się nowy prężny organizm osadniczy o charakterze targowym. W mieście znajdował się także punkt celny. W 1398 król polskiWładysław Jagiełło nakazał, by kupcy z miast wielkopolskich jadący do Wrocławia używali starej drogi z czasówKazimierza Wielkiego biegnącej przezŚrem i Poniec. W Śremie płacili oni cło po 4denary od każdego konia, w Poniecu zaś 9 denarów[9].
W pierwszej ćwierci XV wieku właścicielem Ponieca był Bartosz z Sokołowa, w wyniku jego starań król Władysław Jagiełło zmienił w 1424 prawa lokacyjne zprawa polskiego namagdeburskie. W tym roku Poniec należał do powiatu kościańskiego Korony Królestwa Polskiego. W październiku 1454 Grzegorz z Ponieca został starostą człuchowskim, zaś w maju 1458 r. został starostą malborskim, uczestnicząc następnie z załogą zamkową w długotrwałych walkach o miasto. Gdy w 1458 organizowano wyprawę przeciwkoKrzyżakom, wówczas Poniec wystawił ze swoich funduszy ośmiu piechurów. Dwa lata później z rąkKazimierza Jagiellończyka miasto otrzymało przywilej organizowaniajarmarków dwa razy w roku. W 1493 miał miejsce trwający osiemnaście tygodni zajazd starostywschowskiego Wojciecha Górskiego, najeźdźca ściągał wówczas z mieszczan czynsz zamłyn,cło i opłaty targowe, ogół poniesionych strat wynosił 70 grzywien. Od 1504 w mieście odbywał się co tydzień targ koński, a miasto przeżywało niebywały rozkwit, spis z 1580 wymieniał sześćdziesięciu trzech polskich rzemieślników. W tym okresie zwiększał się wpływbraci czeskich, którzy już od 1571 byli w posiadaniu kościoła parafialnego, dopiero w 1606 został on odkupiony przez mieszczan. Braciom czeskim miasto prawdopodobnie zawdzięcza rozwój tkactwa i włókiennictwa, w 1634 w Poniecu działało czternastu sukienników. W 1656 wojska szwedzkie spaliły kościół,8 listopada 1704 pod Poniecem miała miejsce bitwa wojsk saskich ze Szwedami. W tym okresie miasto podlegało pod powiat sądowy z siedzibą wKościanie.
W wynikuII rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadaniePrus i jak cała Wielkopolska znalazła się wzaborze pruskim. Kiedy Poniec przechodził pod panowanie pruskie, liczył 1436 mieszkańców, miał 254 domostwa, ulice były wybrukowane, a większość Ponieczan trudniła się rzemiosłem. Pracowało tu 26 warsztatów tkackich, żyło 23 obuwników, 18 płócienników, 16 rzeźników, 10 kołodziejów, 9 krawców, 4 sukienników. Wiadomo też, że w 44 domach warzono piwo, a w Poniecu i najbliższej okolicy pracowało 31 wiatraków i jedna olejarnia. Po przejściu pod panowanie Prus miasto zaczęli opuszczać Polacy, w 1800 liczba mieszkańców zmalała do 1203.
W 1806 w Wielkopolsce wybuchłopowstanie wielkopolskie wymierzone przeciw pruskiemu zaborcy. Po zwycięstwie powstańców miejscowość znalazła się w granicachKsięstwa Warszawskiego i w 1807 miasto włączono ją dopowiatu krobskiego. Liczba mieszkańców zaczęła powoli rosnąć, spis z 1810 wymienia 1429 mieszczan i 262 domostwa. Wkrótce jednak Księstwo Warszawskie zostało ponownie zlikwidowane przez zaborców i od 1815 miasto znalazło się w zaborze pruskim w granicachWielkiego Księstwa Poznańskiego. Gospodarczo miasto utrzymało charakter rzemieślniczy. W Poniecu mieszkali płóciennicy, młynarze obsługujący 30 wiatraków, stolarze, krochmalnicy, warzelnicy i gorzelnicy, w okolicy funkcjonowało rolnictwo wysokotowarowe i hodowla bydła. Od początku XIX odbywały się cztery jarmarki. 1836 wprowadzono nową ordynację miejską. Od 1880 działała tu kasa pożyczkowa, później przekształcona wbank ludowy. W 1889 uruchomiono przez Poniec linię kolejową zLeszna doOstrowa Wlkp. przezKrotoszyn[2]. Na początku XX działała tu mleczarnia, cegielnia i młyn parowy.
W 1919 po wybuchupowstania wielkopolskiego w Poniecu powstał oddział ochotniczy, który walczył w okolicy. W 1907 miasto zostało zgazyfikowane, a w 1921 uzyskało łączność telekomunikacyjną. Spis z 1921 wymienia 386 domów i 2471 mieszkańców, których liczba wzrosła do 2858 w 1939.
W momencie wybuchu II wojny światowej w Poniecu działał tartak, cegielnia i mleczarnia, a zadaniem miasta była obsługa rolniczej okolicy pod względem handlowym, rzemieślniczym i administracyjnym. 21 października 1939 w ramachOperacji Tannenberg Niemcyzamordowali trzech wytypowanych wcześniej mieszkańców. Lata wojny to czas wysiedlania polskiej ludności do Generalnego Gubernatorstwa i eksterminacji ludności polskiej, w Poniecu miały miejsce egzekucje osób podejrzewanych o działalność antyhitlerowską.
W nocy z 27 na 28 stycznia 1945 do miasta wkroczyły oddziały3 Armii Gwardii1 Frontu Białoruskiego i zajęły miasto[11].
Po 1945 w Poniecu działała cegielnia, tartak, mleczarnia, młyn, gazownia oraz huta szkła (obecnie Huta Szkła Gloss)[12].
W latach 1954-1972 miasto było siedzibą, choć do niej nie należało, gromadyPoniec.
W Poniecu działa Gminne Centrum Kultury oraz Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy. Gminne Centrum Kultury prowadzi wiele imprez sportowo-kulturalnych na terenie miasta i gminy, a także aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym mieszkańców miasta poprzez organizowanie zajęć, kółek zainteresowań, sekcji. Przy GCK działa Dziecięco-Młodzieżowa Orkiestra Dęta, Sekcja Plastyczna, Sekcja Modelarska oraz Sekcja Taneczna (Zespół „Natia”).
Szlaki komunikacyjne:
Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Poniecem.
| Przynależność wojewódzka |
|
|---|---|
| Miasta (1919–75) | |
| Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–75) | |
| Gromady (1954–72) |
|
