Piłka nożna (ang. footballfutbol) jest narodowym i najpopularniejszym sportem wAnglii[1]. Jej głównym organizatorem na terenie Anglii pozostajeThe Football Association. Anglia jest siedzibą najstarszego klubu piłkarskiego na świecie (Sheffield), najstarszego związku piłki nożnej (The Football Association), najstarszej drużyny narodowej, najstarszego turnieju pucharowego w piłce nożnej (FA Cup) i najstarszych mistrzostw kraju (English Football League). Główna liga mistrzostw Anglii,Premier League, jest jedną z najpopularniejszych i najbogatszych lig sportowych na świecie[2].
Piłkarska reprezentacja Anglii jeden raz zdobyłamistrzostwo świata (1966)[3] oraz dwukrotniewicemistrzostwo Europy (2020,2024). Ponadto zdobyła 3 złote medale olimpijskie w składzie Wielkiej Brytanii (1900,1908,1912).
Angielskie kluby są w czołówce pod względem liczby zdobytych międzynarodowych trofeów, z 55 oficjalnymi tytułami (15Pucharów Europy/Ligi Mistrzów, 10Pucharów UEFA/Ligi Europy, 8Pucharów Zdobywców Pucharów, 2Puchary Ligi Konferencji, 4Puchary Intertoto, 10Superpucharów UEFA, 1Puchar Interkontynentalny i 5Klubowych Mistrzostw Świata FIFA), które sprawiają, że Anglia jest najbardziej utytułowanym krajem w Europie po Hiszpanii.
Angielscy menedżerowie odnoszą największe sukcesy w europejskiej piłce nożnej, zwłaszcza w rozgrywkach takich jakLiga Mistrzów. Wśród trenerów, którzy zdobyli łącznię 7 tytułów, sąBob Paisley (3),Brian Clough (2),Tony Barton iJoe Fagan.
Piłka nożna w Anglii była znana już wśredniowieczu. Sport ten uprawiano na ulicach, placach miejskich, bez żadnych ograniczeń i przepisów. Podczas gier często dochodziło do wypadków, zranień, a także kalectw i śmierci. Władze lokalne, następnie specjalne edykty królewskie zabraniały gry w piłkę. W XIV wieku Anglicy tę grę nazwalifootball.
Pod koniec XIX wieku piłkę nożną (football) wprowadzono do programów nauczania wychowania fizycznego w szkołach. Pierwsze piłkarskie kluby na świecie powstały w Anglii przy szkołach średnich i wyższych uczelniach.
W 1863 roku odbył się zjazd przedstawicieli istniejących klubów piłkarskich wLondynie, mający na celu ustalenie i ujednolicenia przepisów gry. W 1871 roku oddzielono piłkę nożną odrugby. Wówczas rozegrano pierwsze mecze piłkarskie oPuchar Anglii. Pierwszym zwycięzcą Pucharu sezonu 1871/72 zostałWanderers F.C., który wygrał mecz finałowy zRoyal Engineers A.F.C. z wynikiem 1:0. W 1888 roku utworzono ligę piłkarską i wprowadzono zawodowstwo.
Rozgrywki o Puchar Anglii i mistrzostwa ligowe drużyn zawodowych przyczyniły się do podwyższenia poziomu oraz zwiększenia atrakcyjności spotkań. W 1923 roku spotkanie mistrzowskie,West Ham United –Bolton Wanderers, obejrzało 127 000 widzów.
W roku 1888 w AngliiWilliam McGregor, prezesAston Villi założył pierwszą profesjonalną ligę na świecie,The Football League[4]. W sezonie 1888/1889 uczestniczyło w niej dwanaście drużyn:Accrington,Aston Villa,Blackburn Rovers,Bolton Wanderers,Burnley,Derby County,Everton,Notts County,Preston North End,Stoke City,West Bromwich Albion iWolverhampton Wanderers. Pierwszym mistrzem Anglii został zespół Preston North End[5]. Początkowo istniała tylko jedna klasa rozgrywek, jednak w roku 1892 utworzono drugą ligę, Second Division. Dołączył do niejArsenal, który stał się pierwszym klubem z południa kraju występującym w The Football League[6]. Sześć lat później wprowadzono zasadę awansu i spadku. Rozgrywki z czasem rozszerzały się i w roku 1923 były już cztery ligi po 22 kluby[4]. 14 czerwca 1991 roku kluby grające w First Division podpisały dokument, według którego od następnego roku liga miała stać się niezależną i przyjąć nazwę Premier League. Stało się tak w 1992 roku[4]. Obecnie The Football League jest drugą klasą rozgrywek w Anglii i znajdują się tam trzy ligi,Championship,League One orazLeague Two. Grają w niej 72 zespoły[7]. Obecniesystem ligowy w Anglii liczy sobie 23 szczeble rozgrywek.
Kluby według liczby sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej (stan na początek sezonu 2024/25):
| Lp. | Klub | liczba sezonów |
|---|---|---|
| 1 | Everton | 121 |
| 2 | Aston Villa | 111 |
| 3 | Liverpool | 110 |
| 4 | Arsenal | 108 |
| 5 | Manchester United | 100 |
| 6 | Manchester City | 96 |
| 7 | Newcastle United | 93 |
| 8 | Chelsea | 90 |
| Tottenham Hotspur | 90 | |
| 10 | Sunderland | 86 |
| 11 | West Bromwich Albion | 81 |
| 12 | Bolton Wanderers | 73 |
| 13 | Blackburn Rovers | 72 |
| 14 | Wolverhampton Wanderers | 70 |
| 15 | Sheffield Wednesday | 66 |
| West Ham United | 66 | |
| 17 | Derby County | 65 |
| 18 | Sheffield United | 63 |
| 19 | Stoke City | 62 |
| 20 | Middlesborough | 61 |
| 21 | Burnley | 60 |
| 22 | Nottingham Forest | 59 |
| 23 | Birmingham City | 57 |
| 24 | Leicester City | 56 |
| 25 | Leeds United | 53 |
| 26 | Preston North End | 46 |
| Southampton | 46 | |
| 28 | Coventry City | 34 |
| 29 | Portsmouth | 33 |
| 30 | Huddersfield Town | 32 |
| 31 | Notts County | 30 |
| Fulham | 30 | |
| 33 | Blackpool | 28 |
| 34 | Ipswich Town | 27 |
| 35 | Charlton Athletic | 26 |
| Norwich City | 26 | |
| 37 | Crystal Palace | 25 |
| 38 | Queens Park Rangers | 23 |
| 39 | Bury | 22 |
| 40 | Cardiff City | 17 |
| Luton Town | 17 | |
| 42 | Wimbledon | 14 |
| Watford | 14 | |
| 44 | Grimsby Town | 12 |
| Oldham Athletic | 12 | |
| Bradford City | 12 | |
| Brighton & Hove Albion | 12 | |
| 48 | Bristol City | 9 |
| Swansea City | 9 | |
| Brentford | 9 | |
| 51 | Wigan Athletic | 8 |
| AFC Bournemouth | 8 | |
| 53 | Hull | 5 |
| Accrington | 5 | |
| 55 | Oxford United | 3 |
| Reading | 3 | |
| Bradford Park Avenue | 3 | |
| 58 | Millwall | 2 |
| Darwen | 2 | |
| 60 | Barnsley | 1 |
| Carlisle United | 1 | |
| Glossop North End | 1 | |
| Leyton Orient | 1 | |
| Northampton Town | 1 | |
| Swindon Town | 1 |
źródło:The Guardian
Najważniejsze rozgrywki pucharowe rozgrywane w Anglii to:
Osobny artykuł:reprezentacja Anglii w piłce nożnej mężczyzn.Reprezentacja Anglii reprezentuje kraj na arenie międzynarodowej. Jest to obokSzkocji najstarsza reprezentacja narodowa na świecie. Swój pierwszy mecz rozegrała 30 listopada 1872 z tym właśnie krajem i zremisowała 0:0[15]. W roku1966 Anglia zostałaMistrzem Świata i jest jednym z ośmiu państw, które to uczyniły[16]. Według stanu na 30 marca 2010 roku Anglia zajmuje siódme miejsce wRankingu FIFA[17].
Poza seniorską reprezentacją istnieją także kadry juniorskie i młodzieżowe, do lat16,17,18,19,20 i21[18]. Istnieje również reprezentacja B[19] i C[20].
Osobny artykuł:Piłka nożna kobiet w Anglii.Pierwszy mecz kobiet w Anglii odnotowano w marcu 1895 roku. W kwietniu 1920 roku rozegrano natomiast pierwszy mecz międzypaństwowy. Zespół zPreston wygrał 2:0 zFrancją. Rok późniejThe FA zakazało rozgrywania meczów kobiet. W roku 1969 44 kluby utworzyłyWomen’s Football Association[21].
W Anglii istnieje osiem klas rozgrywek ligowych piłki nożnej kobiet. Najwyższą z nich jestFA Women’s Premier League National Division, która powstała w roku 1992. W sezonie 2008/2009 mistrzem Anglii zostałArsenal. Jest to jeden z najbardziej utytułowanych żeńskich klubów w kraju. W sezonie 2006/2007 wygrał rozgrywkiLigi Mistrzów.
Narodowym stadionem w Anglii jestWembley. Mieści on 90 tysięcy widzów i jego właścicielem jest The FA. Rozgrywane są na nim spotkania reprezentacji, półfinały i finałyPucharu Anglii, finałPucharu Ligi,Football League Trophy,FA Trophy,FA Vase oraz finały barażów o awans dothe Football League iConference National.
NaOld Trafford może zasiąść 76 212 osób i jest on największym klubowym obiektem w kraju. Następny jestEmirates Stadium (60 355) iSt James’ Park (52 387). Wszystkie zespoły grające wPremier League posiadają stadion ze wszystkimi miejscami siedzącymi.