W latach 1922–1954 służył w Sekretariacie Stanu Stolicy Apostolskiej, gdzie razem zDomenico Tardinim uważany był za najbliższego i najbardziej wpływowego doradcę papieżaPiusa XII. W 1954 r. papież mianował go arcybiskupem Mediolanu, funkcję tę pełnił do wyboru na papieża w 1963. W 1958 r. kreowany kardynałem przezJana XXIII, po którego śmierci uważano go zajednego z najprawdopodobniejszych następców[2].
KontynuowałSobór Watykański II. Po zakończeniu prac soboru zajął się interpretacją i realizacją postanowień.
20 grudnia 2012 papieżBenedykt XVI potwierdził heroiczność jego cnót. 19 października 2014 zostałbeatyfikowany przez papieżaFranciszka, a 14 października 2018 kanonizowany.
Urodził się 26 września 1897 wConcesio, małym miasteczku kołoBrescii[3].Cztery dni później zostałochrzczony[potrzebny przypis]. Jego rodzicami byli Giudetta Alghisi (1874–1943), pochodząca z zubożałej szlachty iGiorgio Montini (1860–1943), adwokat, bogaty posiadacz ziemski, wydawcaIl Cittadino di Brescia. Miał dwóch braci:Ludovico Montini (1896–1990) oraz Francesco Montini (1900–1971)[3][4]. Był najbardziej chorowity spośród trzech braci, ale także najpilniejszy w czytaniu książek[3].
Początkowo uczył się w domu, a następnie wCollegio Cesare Arici (w 1913 przerwał naukę z powodów zdrowotnych). Naukę kontynuował wArnoldo di Brescia, gdzie w 1916 zdał maturę[3]. Przez następne cztery lata studiował wseminarium w Brescii[5].
16 grudnia 1937 został mianowany substytutem wSekretariacie Stanu; był jednym z najbliższych współpracowników sekretarza stanu,kardynała Eugenia Pacellego (późniejszyPius XII)[7]. 19 listopada 1952 papież mianował goprosekretarzem stanu do bieżących spraw kościelnych[5]. 29 listopada 1952 na tajnymkonsystorzu papież wyraził chęć kreowania Montiniego kardynałem, lecz on odmówił[1][8].
1 listopada 1954Pius XII mianował goarcybiskupem Mediolanu.Sakrębiskupią przyjął 12 grudnia 1954 wRzymie z rąk dziekana Kolegium KardynalskiegoEugène’a Tisseranta[5].Ingres odbył się 6 stycznia 1955[8]. Cieszył się opinią „arcybiskupa robotników”; wielokrotnie w swoich wystąpieniach podkreślał znaczenie sprawiedliwości społecznej[1]. Montini wygłaszał przemówienia dla pracowników, członków związków i stowarzyszeń[9]. Odwiedzał zakłady pracy, powoływał do życia i często wizytował nowe parafie, był inicjatorem budowy nowych kościołów. Zbudował 97 kościołów, 32 kaplice i przeprowadził 694 wizytacje[3].
Jego wystąpienia publiczne zostały zauważone nie tylko w Mediolanie, ale także w Rzymie. Był uważany[kto?] za liberalnego, kiedy prosił świeckich, aby kochali nie tylko katolików, ale także osoby innych wyznań[10]. W 1957 r. przyjął grupę duchownych anglikańskich odwiedzających Mediolan[11]. W listopadzie tegoż roku zorganizował trzytygodniową wielką misję w Mediolanie. Ufundował na tamtejszym Katolickim Uniwersytecie Najświętszego Serca zagraniczne kolegium dla studentów z krajów rozwijających się[3].
Montini i Angelo Roncalli byli uważani za przyjaciół. Kiedy Roncalli, już jako papież Jan XXIII, ogłosił nowy sobór powszechny, Montini zareagował z niedowierzaniem i powiedział: „Ten stary chłopiec nie wie, jakie gniazdo szerszeni wznieca”[12].
21 czerwca 1963, w trzecim dniu (w piątym głosowaniu[7])konklawe po śmierci Jana XXIII, został wybrany na papieża. Przyjął imię Pawła VI[5]. 30 czerwca kardynałAlfredo Ottaviani dokonał koronacji papieskiej. Była to ostatnia w dziejachkoronacja papieska.
Tiara – którą Paweł VI został ukoronowany 30 czerwca 1963Paweł VI z kardynałemJosephem Ratzingerem (późniejszym papieżem Benedyktem XVI)
Paweł VI kontynuował prace nad reformą Kościoła katolickiego, a jego mottem przewodnim stała się kontynuacjasoboru watykańskiego II, przerwanego śmierciąJana XXIII[7]. Jego planem była rewizjakodeksu prawa kanonicznego i działanie na rzecz pokoju i jedności chrześcijan[1]. Drugą sesję soboru otworzył 14 września 1963, gdzie ustalono dopuszczenie osób świeckich i ograniczono utajnienie obrad[1]. Sesja została zamknięta 4 grudnia, a następnie Paweł VI promulgowałKonstytucję o liturgii świętej iDekret o środkach społecznego przekazywania myśli. Kolejna III sesja została otwarta rok później – 14 września 1964, a tydzień wcześniej papież dopuścił do obrad także kobiety (zakonnice i świeckie)[1]. Została ona poświęcona opracowaniu najważniejszego[7] dokumentu soboru –Konstytucji Dogmatycznej o Kościele[1]. Wydano ją już po zakończeniu sesji (21 listopada 1964), a oprócz niej, ukazały się także:Dekret o ekumenizmie iDekret o Kościołach katolickich wschodnich[1]. W tym samym czasie (wbrew Ojcom soborowym) ogłosił takżeMatkę Boską, Matką Kościoła[1]. Czwarta, ostatnia sesja soboru zakończyła się 8 grudnia 1965 i wkrótce potem utworzono pierwsze komisje posoborowe[7].
Z inicjatywy papieża obradował także w Watykanie ŚwiatowySynod Biskupów (ustanowiony dokumentemApostolica sollicitudo z 15 września 1965); w okresiepontyfikatu Pawła VI miało miejsce pięć sesji Synodu:
I Zwyczajna (19 września – 29 października 1967) – zajmowała się reformąprawa kanonicznego, sprawami doktrynalnymi, wychowaniem seminaryjnym księży, małżeństwami mieszanymi oraz reformą liturgii;
I Nadzwyczajna (11–27 października 1969) – sprawa kolegialnościepiskopatu;
II Zwyczajna (30 września – 6 listopada 1971) – kapłaństwo i sprawiedliwość na świecie[1];
III Zwyczajna (27 września – 26 października 1974) –ewangelizacja we współczesnym świecie[1];
IV Zwyczajna (30 września – 29 października 1977) –katechizacja, szczególnie dzieci i młodzieży, we współczesnym świecie[1].
Decyzją Pawła VI 15 listopada 1966 r.Kongregacja Doktryny Wiary wydała dekret anulujący kanony 1399 i 2318 ostatecznie likwidując po 400 latach indeks ksiąg zakazanych[14]. Paweł VI dokonał reorganizacjiKurii Rzymskiej (konstytucja apostolskaRegimini Ecclesiae Universae, 15 sierpnia 1967), zniósł lub ograniczył znaczenie części urzędów; jednocześnie powołał do życia nowe urzędy, uwzględniając wymogi współczesnego świata (m.in.Papieską Komisję ds. Środków Społecznego Przekazu). Zreformował równieżKolegium Kardynalskie, a jego nominacje znacznie poszerzyły grono kardynałów zarówno liczebnie, jak i narodowo[5]. Przywrócił wysokie znaczenie kardynałom-patriarchomKościołów wschodnich, a także wprowadził ograniczenie wiekowe prawa udziału wkonklawe (80 lat)[5]. Ponadto zarządził, bydziekan isubdziekan Kolegium Kardynałów był wybierany z gronakardynałów biskupów, a nie otrzymywał godność z tytułu starszeństwa, jak to było do tej pory[5]. Zalecił także, by wiek 75 lat był granicą, przy której każdy biskup winien zaproponować rezygnację z funkcji[7].
Promulgował nowyMszał Rzymski, który zdaniem niektórych zwolenników mszy w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego kłóci się z postanowieniami II Soboru Watykańskiego w kwestiach liturgicznych. Oprócz tego zlecił komisjom reformęprawa kanonicznego,lekcjonarza,brewiarza i muzyki sakralnej[1]. Intensywnie wprowadzał także języki narodowe do liturgii[1].
WencykliceHumanae vitae odrzucał stosowanie środkówantykoncepcyjnych iaborcję[7]. Uznał za niezgodne z nauką katolicką związki pozamałżeńskie i kontaktyhomoseksualne;masturbację uważał zaciężki grzech. Encyklika ta spotkała się z ostrą krytyką anglikanów i w konsekwencji Konferencja Biskupów Anglikańskich odrzuciła ją 6 sierpnia 1968[1]. W deklaracjiPersona Humana za dopuszczalne uznał jedynie współżycie w małżeństwie. Kategorycznie odrzucił postulaty żądające zniesieniacelibatu i wprowadzeniakapłaństwa kobiet.
Mapa podróży apostolskich Pawła VIPapież Paweł VI i prezydent USAJohn F. Kennedy – 2 lipca 1963
Paweł VI jako pierwszy papież od 160 lat odbył kilka podróży zagranicznych, a pierwszą była bezprecedensowa pielgrzymka doZiemi Świętej w styczniu 1964 roku[1] (m.in. 5 stycznia 1964 r. odwiedziłKneset). W grudniu 1964 r. udał się doMumbaju, gdzie odbywały się Kongresy Eucharystyczne[7]. 4 października 1965 r. wystąpił na forum Zgromadzenia GeneralnegoONZ wNowym Jorku, gdzie apelował o pokój[1]. Był także w sanktuarium maryjnym wFátimie (1967)[7], wTurcji, wKolumbii (na Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym) i wGenewie (1969)[7]. W Tym samym roku odwiedziłUgandę, by uczcić pamięć męczenników afrykańskich[1]. W 1970 roku odwiedził kraje Dalekiego Wschodu, gdzie uniknął zamachu na swoje życie[1].
W 1966 roku chciał udać się w podróż apostolską do Częstochowy na uroczystości Millenium Chrztu Polski. Władze komunistyczne jednak nie wyraziły zgody na jego przyjazd[1].
Po zawarciu przez Polskę iRFN w roku 1970 układu pokojowego Paweł VI wydał w 1972 r. bullęEpiscoporum Poloniae coetus, która porządkowała strukturę Kościoła katolickiego w Polsce poII wojnie światowej (znosząc „tymczasową administrację kościelną” na ziemiach zachodnich i północnych)[1].
Papież 14 lipca 1978 roku udał się do swojej letniej papieskiej rezydencji nad jeziorem Albano. Niepewna była sprawa jego powrotu do Watykanu, ponieważ był już dość chory (cierpiał m.in. naartretyzm[1]). 6 sierpnia stan papieża bardzo się pogorszył, przyjąłnamaszczenie chorych i mimo ciężkiego stanu, jakim były bardzo silne drgawki, zdołał przyjąćostatnią komunię świętą około południa. Przez 4 godziny był nieprzytomny.
Papież Paweł VI został pochowany 12 sierpnia 1978 w bazylice św. Piotra[23]. Po uroczystościach związanych z beatyfikacją Pawła VI, trumna ze szczątkami papieża nie została przeniesiona, a pozostała w tym samym miejscu[24].
Grób św. Pawła VI w podziemiach bazyliki św. Piotra
6 maja 2014 komisjaKongregacji Spraw Kanonizacyjnych zaaprobowała cud za wstawiennictwem Pawła VI[27]. Cztery dni później papieżFranciszek podpisał dekret o jego beatyfikacji jednocześnie ogłaszając datę tej uroczystości[28].
19 października 2014, na zakończenie III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Synodu Biskupów poświęconego rodzinie, podczas uroczystej mszy św. naplacu Świętego Piotra, papież Franciszek beatyfikował Pawła VI. Mszę koncelebrowałemerytowany papież Benedykt XVI – który był wówczas jednym spośród trzech żyjących duchownych, kreowanych przez Pawła VI nakardynałów[29].
6 lutego 2018 komisja kardynałów i biskupów wKongregacji Spraw Kanonizacyjnych zaaprobowała cud kanonizacyjny za wstawiennictwem Pawła VI[30][31]. 6 marca tegoż roku papieżFranciszek zatwierdził dekret o tymże cudzie jakim było uzdrowienie nienarodzonego dziecka w łonie matki[32][33], zaś 19 maja 2018 podczaskonsystorza wyznaczył dzień jego kanonizacji[34][35].
Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów po beatyfikacji ogłosiła, że dniem wspomnienia liturgicznego Pawła VI będzie 26 września – dzień urodzin św. Pawła VI[38][39]. 25 stycznia 2019 na polecenie papieża Franciszka, kongregacja zmieniła datę obchodu na 29 maja – w dzień jego święceń kapłańskich i ogłosiła, że będzie on obchodzony w całym Kościele w randze wspomnienia dowolnego[40]. W Kościele w Polsce wspomnienie, ze względu na przypadający w tym dniu obchód ku czci św.Urszuli Ledóchowskiej, zostało wyznaczone na 27 maja[41].
.jpg)
