Palestyna – region geograficzny w zachodniejAzji. Obejmuje on obszar o różnie określanych granicach. Współcześnie nazwa Palestyna odnoszona jest najczęściej do obszaruterytorium mandatowegoWielkiej Brytanii z lat 1920–1947, odpowiadającego obecnym terytoriom państwaIzrael orazStrefy Gazy iZachodniego Brzegu Jordanu (tworzących razempaństwo palestyńskie). Terytorium to nie pokrywa się z obszarem Palestyny historycznej, obejmującym północną i środkową część obecnego państwaIzrael oraz zachodnią częśćJordanii.
Nazwa Palestyny pochodzi prawdopodobnie od starożytnych tzw.ludów morzaFilistynów, którzy osiedlili się na tereny obecnej Gazy w XII wieku p.n.e. po porażkach w wojnach zEgiptem (wojna z Ramzesem II, po porażce pozwolono im osiedlić się na terenach dzisiejszej Gazy, która wówczas była pod kontrolą Egiptu)[1]. W greckiej wersjiPalaistínī (stgr.Παλαιστίνη) pojawia się w „Dziejach”Herodota[2][3]. W roku135 po brutalnym stłumieniu powstania żydowskiegoBar-Kochby przeciwko rzymskiej okupacji, rzymski cesarzHadrian zmienił nazwęJudei naSyria Palaestina (Syria Palestyńska). Celem tego było zatarcie żydowskiej tożsamości narodowej, cesarz Hadrian chciał osłabić więzi Żydów z ich ziemią, aby uniemożliwić kolejne powstania i bunt przeciwko rzymskiej okupacjiJudei. Zmiana nazwy miała na celu wymazanie historycznego związku Żydów z własnym terytorium.
Od63 p.n.e., pod wpływem rzymskim. Judea początkowo otrzymała status państwa sprzymierzonego, lecz od 6 n.e. stała się rzymską prowincją. Powstania żydowskie:pierwsze w latach 66–70 orazdrugie w latach 132–135 zakończyły się klęską i częściowym wypędzeniem Żydów z Palestyny[a]. Od 395 Palestyna stała się częściącesarstwa wschodniorzymskiego. Stolicą późnostarożytnej Palestyny byłaCezarea Nadmorska. W 451, nasoborze wChalkedonie, dzięki staraniom św. Juwenalisa,Jerozolima została podniesiona do rangi piątegopatriarchatu, obejmującego Palestynę,Zajordanie iSynaj. W latach 634–640 Palestyna została podbita przezArabów. Na współczesnym obszarze Palestyny w okresie wczesnomuzułmańskim istniały okręgi wojskowe Palestyny, ze stolicą wAr-Ramli oraz Jordanu, ze stolicą wTyberiadzie. W latach 1099–1291 istniało w Palestynie – założone przezkrzyżowców –Królestwo Jerozolimskie, które później zdobyli egipscymamelucy.
W latach 1516–1918 Palestyna wchodziła w składimperium osmańskiego, nie stanowiąc jednolitej jednostki administracyjnej. Zdobyta przez siły brytyjskie podczaspierwszej wojny światowej stała się w 1920 roku brytyjskimmandatem, pierwotnie wraz z terytorium wydzielonej z niej w1922 r.Transjordanii. ZainteresowanieBrytyjczyków Palestyną wynikało z położenia bliskoKanału Sueskiego oraz starań działaczyżydowskiego ruchu narodowego,syjonizmu, którzy organizowali imigracjęŻydów do Palestyny w nadziei na utworzenie tam własnego państwa narodowego. Dlatego jeszcze w trakcie wojny, w1917 r. w tzw.deklaracji Balfoura, minister spraw zagranicznychWielkiej Brytanii wyraził intencję utworzenia w Palestynie narodowej siedzibyŻydów, którzy od wieków żyli w większości wdiasporze, w samej Palestynie utrzymując ciągłą, lecz minimalną, obecność. Sprzeciwiała się temu, jak również narastającej od schyłku XIX wieku imigracjiŻydów, stanowiąca zdecydowaną większość populacji Palestyny ludność pochodzenia arabskiego, wśród której zaczęły narastać antyżydowskie i antybrytyjskie nastroje, objawiające się w antybrytyjskich powstaniach. OpórArabów skłonił Brytyjczyków do ograniczania imigracji żydowskiej, co jednak zaowocowało w okresiedrugiej wojny światowej atakami terrorystycznymi skrajnych organizacjiżydowskich.
TragediaHolokaustu przyspieszyła starania międzynarodowe o stworzenie państwa żydowskiego, zaś spotęgowana nią imigracjaŻydów sprawiła, że zaczęli stanowić znaczną część ludności regionu. Nie mogąc pogodzić sprzecznych roszczeńArabów iŻydów do terytorium Palestyny,Brytyjczycy zdecydowali się przekazać kwestię PalestynyONZ.
W 1947 rokuONZ przedstawił projekt podziału Palestyny na dwie części: żydowską i arabską[4], zakładający oddanie ponad połowy terytorium Palestyny państwużydowskiemu (Izraelowi) oraz umiędzynarodowienieJerozolimy. Doprowadziło to do wybuchuwalk między stroną arabską i żydowską w Palestynie, m.in. domasakry w Dajr Jasin. W przeddzień wygaśnięcia mandatu brytyjskiego (1948) sąsiednie państwa arabskie:Egipt,Transjordania,Irak,Liban iSyria zaatakowały powstające państwoIzrael, poniosły jednak klęskę.Izrael utrzymał całe przeznaczone dla siebie przezONZ terytorium, a także zajął zachodniąJerozolimę i znaczną część ziem przewidzianych dla państwa arabskiego, usuwając przy tym, lub nie zezwalając na powrót zbiegłej przed działaniami wojennymi, autochtonicznej ludności arabskiej. Pozostałą część Palestyny podzieliły między siebieTransjordania, która, po zajęciuZachodniego Brzegu Jordanu przyjęła niedługo potem nazwęJordanii, orazEgipt, który sprawował kontrolę nadStrefą Gazy.
Podczaswojny sześciodniowej w 1967Izrael zajął całe terytorium Zachodniego Brzegu i większość zajętego wtedy terytorium utrzymuje do dziś, mimo protestów społeczności międzynarodowej. Na okupowanych terenach, zasiedlanych niezgodnie z prawem międzynarodowym przez Izraelczyków, wybuchły dwa powstania palestyńskie (intifady) skierowane przeciwko Izraelowi.
Wojska Izraela opuściły strefę Gazy we wrześniu 2005 roku. 20 maja 2011 roku, prezydent USABarack Obama ogłosił, iż jego zdaniem powołanie państwa palestyńskiego w granicach sprzed 1967 roku doprowadziłoby do pokoju w tym rejonie.
.jpg)
.svg)
