PL/M (akronim od ang.ProgrammingLanguage forMicroprocessors lubProgrammingLanguage forMicrocomputers) –kompilowany,strukturalnyjęzyk programowaniawysokiego poziomu stworzony przezGary'ego Kildalla w 1973 roku.^[1] Jest klasyfikowany zwykle jakoasemblerowy język wysokiego poziomu ze względu na wysoki współczynnik przełożenia najęzyk asemblera.

Został stworzony jako język mający ułatwić tworzenieoprogramowania systemowego^[2]. Stosowany był do tworzenia m.in.systemów operacyjnych (CP/M^[1]) ikompilatorów.

Ważnąimplementacją była wersja opracowana przez firmęIntel dlaprocesorów serii8080/8085, stosowana m.in. w systemieISIS-II oraz PL/M-86 opracowana głównie dla potrzeb programowania procesów wsystemach czasu rzeczywistegoiRMX.

Składnia języka jest wzorowana na językuPL/I.

Pierwsza wersja języka powstała mikroprocesoraIntel 8008 w 1973 roku. Jej autorem byłGary Kildall, który pracował wówczas (dodatkowo) dlaIntela jako konsultant.Kompilator PL/M został zaimplementowany w językuFORTRAN IV na komputerzePDP-10.^[1][2]

W kolejnych latach powstały wersje kompilatorów języka dla innych procesorów (w szczególności dlaIntel 8080), które wykorzystywane były w implementacjisystemowych programów narzędziowych, kompilatorów oraz systemów operacyjnych.

Najbardziej znanym systemem, który powstał w PL/M, był CP/M^[a], pierwszy szeroko wykorzystywany system operacyjny dlamikrokomputerów, którego pierwsza wersja powstała w 1974 roku.^[1]

 Zobacz też:Hello world.

/* HELLO WORLD dla systemów operacyjnych ISIS-II i CP/M */HELLO: DO;  DECLARE REP ADDRESS;  WRITE: PROCEDURE (A,B,C,D) EXTERNAL;    DECLARE (A,B,C,D) ADDRESS; END;  CALL WRITE(0,.('Hello, world!'),13,.REP);END HELLO;

Język PL/M jest językiem umożliwiającym programowaniemodularne, przy czym ważną cechą była możliwość tworzenia przemieszczalnych modułów i możliwośćprogramowania hybrydowego (PL/M +asembler).

Język PL/M (jego implementacja PL/M-80) jest tak zaprojektowany, że istnieje bezpośrednie odwzorowanie konstrukcji tegojęzyka najęzyk maszynowyprocesora Intel 8080/8085.Kompilator ten posiada opcję umożliwiającą translacjęprogramu źródłowego w PL/M na program w asemblerze.

Program w języku PL/M składa się z niezależniekompilowanych modułów. Moduł źródłowy (najmniejsza kompilowalna jednostka) jestinstrukcją strukturalną o postaci:

nazwa: DO;deklaracje i definicje     [instrukcje]  ENDnazwa;

Jeżeli moduł zawiera co najmniej jednąinstrukcję, to stanowi moduł główny i od niego rozpoczyna się wykonywanie programu; przy kilku takich modułach wyróżnienie modułu głównego następuje na etapie konsolidacji. Pozostałe moduły mogą zawierać jedyniedeklaracje i definicje.

W języku PL/Mzmienne posiadają określane w deklaracjachatrybuty:

• zmienne proste:
  • BYTE –bajtowe,
  • ADDRESS – dwubajtowe, zmienne te mogą oprócz liczb całkowitych przechowywać dane wskaźnikowe (należy raczej powiedzieć, że dane całkowite przechowywane w tych zmiennych mogą być traktowane jako wskaźniki),
  • BASE – bazowe;
• tablicowe –tablice mogą być w PL/M jednowymiarowe o ustalonym wymiarzeindeksowaneod zera,
• strukturowe,
• literały – LITERALLY 'tekst'.

Późniejszewersje języka, jak PL/M 386 dla systemuiRMX, wprowadziły nowetypy, znane z innych języków programowania, takie jakcałkowity,rzeczywisty,znakowy, umożliwiające programowanie na wyższym poziomie abstrakcji, choć oczywiście nadal jest możliwe programowanie bliskie sprzętowi, w tym korzystanie z ww. danych bajtowych i słowowych.

Pozostałeatrybuty określają inne cechy zmiennych:

• AT(adres) – określa położenie zmiennej w pamięci,
• INITIAL(wartość) – nadanie początkowej wartości zmiennej,
• PUBLIC – udostępnienie zmiennej dla innych modułów,
• EXTERNAL – zmienna z innego modułu.

W deklaracjach (podobnie jak w PL/I) można grupować identyfikatory:

DECLARE (A,B) (3) ADDRESS;

Deklaracja i definicjaprocedury ma postać:

nazwa: PROCEDURE(parametry) [typ_wartości] [atrybuty];              DECLAREdeklaracje parametrów,deklaracje zmiennych;instrukcje        ENDnazwa;

W przypadku procedur zewnętrznych stosować należy deklarację o postaci jak wyżej z pominięciemdeklaracji zmiennych iinstrukcji, ale z dodatkowym atrybutem EXTERNAL. Inne atrybuty to PUBLIC dlaprocedur udostępnianych dla innychmodułów i REENTRANT dlaprocedurrekurencyjnych.

Główneinstrukcje języka PL/M:

• przypisania:v1, v2, …, vn = wyrażenie,
• pusta; (separator instrukcji),
• grupującaDO…END,
• warunkowaIF…THEN…[ELSE…],
• wyboruDO CASE…END,
• skokuGOTO,
• pętli: iteracyjnejDO…TO…[BY…]…END, repetycyjnejDO WHILE…END,
• wywołaniaCALL,
• powrotuRETURN.

Język posiada takżewbudowane procedury ipredefiniowane zmienne.

Przykład:

PR1: DO;  DECLARE LICZ BYTE,          TAB(5) BYTE,          SUM ADRESS INITAL(0);  READTAB: PROCEDURE;    DECLARE I BYTE;    DO I=1 TO 5 BY 1;      TAB(I)=INPUT(1);    END;  END READTAB;  CALL READTAB;  LICZ=1;  DO WHILE LICZ<6;    SUM=SUM+TAB(LICZ);    LICZ=LICZ+1;  END;  OUTPUT(1)=SUM;END PR1;

• Jan Bielecki,PL/M – język programowaniamikroprocesorów,Wydawnictwa Komunikacji i Łączności,Warszawa1987, Seria:Elektronizacja, zeszyt 25
• Jan Bielecki,System operacyjny ISIS-II,Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1987, wyd. II uzup., seria:Mikrokomputery,ISBN 83-204-0893-8

• PL/I
• CP/M

• Języki programowania