Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Omar Chajjam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Pomnik Omara Chajjama w Bukareszcie

Omar Chajjam (arab. „fabrykant namiotów”, prawdopodobnie nazwisko rodowe[a]; ur.31 maja1048, zm. w grudniu1131;pers. عمر خیام) –perski uczony i literat:lekarz,matematyk,astronom,filozof ipoeta[1]; wywodził się ze szkołyAwicenny.

Życie

[edytuj |edytuj kod]

Matematyk

[edytuj |edytuj kod]
StronyAlgebry Omara Chajjama (kopia z XIII w.)

Zajmował sięgeometrią i podał metody rozwiązywania niektórychrównań trzeciego stopnia. Spośród kilkunastu zachowanych jego traktatów największym uznaniem w średniowieczu cieszyła sięAlgebra. Uznawany jest za (niezależnego od Chińczyków) odkrywcę tablicy matematycznej znanej obecnie jakotrójkąt Pascala. Zajmował się teorią stosunków i doszedł do ogólnego pojęcia liczb rzeczywistych[2].

Astronom

[edytuj |edytuj kod]

W 1076 prowadziłobserwatorium astronomiczne[2] i tworzył tablice astronomiczne. Dokonał reformykalendarzamuzułmańskiego.W rezultacie swych obserwacji ustalił długość roku na 365,24219858156 dni; wynik ten jest zgodny do piątego miejsca po przecinku z najnowszymiustaleniami współczesnej astronomii. Bazując na wyliczeniach Omara Chajjama 15 marca 1079 roku sułtanMalikszah I wprowadził w miejsce dotąd stosowanegokalendarza muzułmańskiego nowykalendarz irański. Odpowiednikiem tej reformy w kręgu europejskim jest reforma z 1582 roku przeprowadzona przezGrzegorza XIII.

Na cześć uczonego jedna zplanetoid otrzymała nazwę(3095) Omarkhayyam.

Poeta

[edytuj |edytuj kod]

Znany jest przede wszystkim jako autor znakomitychRubajatów, dowcipnych, śmiałych, nieraz cynicznych, ale przede wszystkim gorzkich czterowierszy, w których drwił z różnych prądów filozoficznych i teologicznych swego czasu (zwłaszcza ortodoksyjnych) oraz zmagał się z uczuciem egzystencjalnego bezsensu.

Tłumaczenia pism Omara Chajjama

[edytuj |edytuj kod]

Od roku 1859 przekładano je na języki europejskie, m.in. nafrancuski Nicolas (1867), naangielski Fitz Gerald (1859), Heron Allen (1898), naniemiecki Friedrich Rosen (1909, V. wyd. 1922), napolski (w wyjątkach)Julian Święcicki,Xavery Pusłowski,Antoni Lange,Maryla Wolska,Michał Pawlikowski,Konrad Libicki (1921).

Omar Chajjam współcześnie

[edytuj |edytuj kod]
  • Życie Omara Chajjama stało się kanwą hollywoodzkiej produkcji z 1957Omar Khayyam z rolami Cornela Wilde, Debry Paget, Raymonda Masseya, Michaela Renniego oraz Johna Derek.
  • Najświeższą pozycją o życiu Omara Chajjama jest film w reżyserii Amerykanina irańskiego pochodzenia Kayvan'a Mashayekh'a"The Keeper: the Legend of Omar Khayaam" (Strażnik. Legenda Omara Chajjama)
  • Na Księżycu znajduje siękrater Omar Chajjam nazwany tak w 1970
  • (3095) Omarkhayyam Asteroida 3095 nosi imię Omara Chajjama, nazwana tak po jej odkryciu w 1980 roku.
  • Salman Rushdie poświęcił swoją nowelę Shame – Omarowi Chajjamowi.

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]
Informacje w projektach siostrzanych
 Multimedia wWikimedia Commons
 Teksty źródłowe wWikiźródłach
 Cytaty wWikicytatach

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. Jego nazwisko w pełnym brzmieniu to: Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Omar ibn Ibrahim Al-Nisaburi Chajjam.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Omar Chajjam, [w:]Encyklopedia PWN [online],Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
  2. abZbigniewZ. Sęp ZbigniewZ.,Chajjam Omar, [w:]Mały słownik matematyczny, wyd. IV, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1974, s. 35 .

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • YvesY. Thoraval YvesY.,Słownik cywilizacji muzułmańskiej,PawełP. Latko (tłum.), Katowice: „Książnica”, 2002, s. 64,ISBN 83-7132-413-8,OCLC 68639544 .
  • Wielka encyklopedia PWN, t. 19, Warszawa 2003, s. 480.

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Identyfikatory zewnętrzne:
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Omar_Chajjam&oldid=77098719
Kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp