Region OmanuRegion Omanu – zdjęcie z kosmosuWykres przedstawiający wzrost liczby ludności Omanu w latach 1961–2003. Liczbę ludności podano w tysiącach.Oaza na pustyni w Omanie
Teren Omanu jest w dużej części płaski, w zachodniej częścikraju znajduje się pustyniaAr-Rab al-Chali. W północno-wschodniej części kraju znajdują się góry z najwyższym szczytem kraju –Dżabal Szams o wysokości 3018 m n.p.m. W Omanie panujeklimat zwrotnikowy suchy – w styczniu temperatury wynoszą ok. 20 °C, a w lipcu najwyższe temperatury sięgają 50 °C. Opady są niskie, szczególnie w północnej części kraju, gdzie średnie wartości nie przekraczają 100 mm rocznie. Dominująpustynie i półpustynie z dolinamiuedów. Charakterystycznymi roślinami tego regionu jest pustynnaroślinność kserofilna, miejscami rosną palmy i niskie akacje. Fauna typowa dla pustynnych i półpustynnych obszarów, gdzie żyjąszakale,mangusty i licznegady,scynki[2]. Charakterystyczne ptaki to:kuropatewka pustynna igóropatwa arabska[3].
Oman był położony na ważnych szlakach handlowych, dlatego już w drugim tysiącleciu p.n.e. produkowanokadzidła, wtedy też był bogatym i ważnym państwem. Znajdowało się tam miastoIrem. Przed islamizacją w VII wieku kraj był często niszczony przez wojny plemienne iperskie najazdy. WVIII wieku mieszkańcy Omanu przyjęli doktrynęibadycką islamu i pod rządami wybranego przez siebieimama uniezależnili się od kalifatuAbbasydów. WX wieku kraj został podbity przez Seldżuków. Obieralni imamowie rządzili Omanem doXVIII wieku. W 1507 do portu zaczęli przypływać Portugalczycy i osiedlać się. W 1515 założyli obecną stolicę Omanu –Maskat. W 1650 Portugalczycy zostali wyparci przez Arabów, jednak w czasach nowożytnych Oman był także kilkakrotnie krótkotrwale okupowany przezTurcję iPersję. Obecnie panująca dynastia doszła do władzy pod koniec XVIII wieku. Następnie Oman popadł w zależność odWielkiej Brytanii, pozostając jednakże krajem formalnie niepodległym (traktaty o przyjaźni, handlu i nawigacji). Bunty plemion z głębi kraju przeciwko władzy sułtana doprowadziły do podpisania przy udziale Brytyjczyków porozumienia, w wyniku którego w okresie 1913–1957 istniały de facto dwa państwa: sułtanat Maskatu i imamat Omanu. W 1951, na mocy układu z sułtanem, którym był wówczas Said III ibn-Taimur,Wielka Brytania potwierdziła niepodległość Omanu jako jednego państwa (Sułtanat Maskatu i Omanu). W latach 1783–1958 do Omanu należał także portGwadar wBeludżystanie, sprzedany następnie przez sułtanaPakistanowi.
Lata 1962–1976 to okres walki wojsk rządowych z popieraną przezJemen Południowy lewicową partyzantką w regionieZufar. Jako pierwszy do walki z rządem stanąłFront Wyzwolenia Zufaru łączący lewicowe poglądy zpanarabizmem[4][5][6], w 1968 roku Front przeistoczył się wLudowy Front Wyzwolenia Okupowanej Zatoki Perskiej. Na początku 1969 roku dzięki wsparciu militarnemu Południowego Jemenu, partyzanci zajęli duże połacie zachodniej części Zufaru[7]. Rebelia upadła w 1976 roku na skutek irańskiej i brytyjskiej interwencji zbrojnej.
W 1970 po pałacowym zamachu stanu panującego sułtana zastąpił jego syn – Kabus ibn-Said, który zmienił oficjalną nazwę państwa na Sułtanat Omanu. W 1975 Oman został ostatecznie zjednoczony przez sułtana. Rewolucja wIranie, a także wojnairańsko-iracka przyczyniły się do umocnienia stosunków Omanu z USA, które zainstalowały swoje bazy w zamian za pomoc ekonomiczną, handlową i wojskową[8].Znaczne dochody państwa pochodzą z eksploatowanych od lat 50. XX wieku bogatych złóżropy naftowej. Na podstawieRezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 299 z 30 września 1971 Oman został członkiemONZ[9].
W Omanie panuje monarchia dziedziczna. Głową państwa jest obecnie sułtanHaitham bin Tariq Al Said. W kraju nie ma (w zachodnim rozumieniu tych pojęć) parlamentu i konstytucji ani partii politycznych, obowiązuje prawo muzułmańskie (szariat)[10][11].
W Omanie istnieje bardzo silna tradycja nakazującą kierować siękonsensusem, zasięgać rady i konsultować się (szura) przed podjęciem decyzji. Tradycja ta jest zakorzeniona w islamie, ale szczególnie wyraźna w Omanie, prawdopodobnie ze względu na stosunkowo egalitarny charakter dominującej tam szkoły –ibadytyzmu. W historii Omanu,madżlis, czyli rady (plemienne, wioskowe itp.) pełniły bardzo istotną rolę, i w społeczeństwie omańskim wyraźne jest podejmowanie decyzji kolektywnie, poprzez budowanie zgody w procesie w którym uczestniczy wiele osób. Tworzy to strukturę trudną do opisania w zachodnich kategoriach politologicznych – ma cechy szerokiego uczestnictwa w procesie politycznym („demokracja”), niemniej formalnie (choć nie w praktyce) sułtan jest władcą absolutnym[11].
Rolę konstytucji pełni tzw. prawo podstawowe, ustanowione dekretem królewskim nr 101/96 przez sułtana Kabusa ibn Sa’ida w listopadzie 1996 roku. Pierwsze poprawki zostały wniesione dekretem królewskim nr 99/2011, 19 października 2011. Ustanawia ono islam jako religię państwową, zasady sukcesji w obrębie rodu królewskiego wywodzącego się od Saida Turki ibn Sa’ida, gwarantuje podstawowe wolności obywatelskie, reguluje zasady funkcjonowania rządu i aparatu państwowego w oparciu o prawo, rozdzielność funkcji w administracji i biznesie, wprowadza niezależne sądownictwo oraz dwuizbowy parlament[10].
Członkowie gabinetu są mianowani przez sułtana. Istnieją osobne stanowiska głowy państwa (monarchy – sułtana) ipremiera, aczkolwiek obydwie pełniHaitham bin Tariq Al Said. W skład rządu wchodzą, oprócz ministrów, także specjalni doradcy sułtana, ambasador Omanu w USA i stały przedstawiciel wONZ[10].
W 2011 roku dekretem sułtańskim nr 114/2011 z 26 października 2011 Oman podzielony został na 11prowincji (muhafaz); dalszy podział obejmuje 61wilajetów[12].
Wojska omańskie w 2014 roku liczyły 72 tys. żołnierzy zawodowych oraz 20 tys. rezerwistów. Według rankinguGlobal Firepower (2014) omańskie siły zbrojne stanowią 69. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 6,7 mld dolarów (USD)[14].
Wpisany w 1994 na listę rezerwat antylopy arabskiejoryks, został w 2007 wykreślony ze względu na ograniczenie powierzchni rezerwatu o 90% przez władze omańskie.
Skład etniczny: Arabowie omańscy (74%),Hindusi,Pakistańczycy iFilipińczycy (21%), Arabowie nie pochodzący z Omanu, Persowie, imigranci z krajów Afryki wschodniej.
W kraju jest wysokiprzyrost naturalny 33,2‰ rocznie, lecz powoli spada (w 1998 był równy 34‰[17]). Najwięcej ludności skupia się na wybrzeżuZatoki Omańskiej. W miastach w 2018 mieszkało 84,5% ludności Omanu.
Przewidywana długość życia w2018 wynosiła: mężczyźni 74 lata, kobiet 78 lat, przy średniej długości życia w 1998 dla mężczyzn 69 lat, kobiet 73 lata[17].Językiem urzędowym jestarabski, inne języki to między innymi:beludżi,urdu.
Najwięcej zysku przynosi Omanowi eksportropy naftowej. Ważną rolę odgrywa przemysł. Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca wynosi 15 672 USD[2]. W latach 1996–2000 rozpoczęto prywatyzację sektora państwowego i otwarcie gospodarki dla zagranicznych inwestorów (porozumienia z 2005 przewidują rozbudowę sektora energetycznego i sieci telefonii komórkowej) oraz program rozwoju lokalnego rynku pracy (głównie szkolenia zawodowe) celem ograniczenia zatrudnienia cudzoziemców. W 2000 roku Oman został członkiemWTO, a w 2006 zniesionocła w handlu z USA.
Podstawą gospodarki jest przemysł naftowy. Złożaropy występują w północnej części kraju, na południe od górAl-Dżabal al-Achdar oraz na południowy zachód odMaskatu. Wydobywa się równieżgaz ziemny. Do pozostałych surowców, wydobywanych w Omanie należą: rudymiedzi (w pobliżu miastaSuhar) orazmarmur igips. Przemysł przetwórczy jest stopniowo rozwijany, a w rozbudowie jest przemysł rafineryjny (rafineria w porcieMina al-Fahl),hutnictwo miedzi (kombinat miedziowy w Suhar) oraz przemysł energetyczny,cementowy iodsalania wody morskiej. W małych prywatnych zakładach wytwarza się materiały budowlane i artykuły spożywcze. Dużą rolę odgrywarzemiosło, zwłaszczatkactwo i budowa łodzi.
Rolnictwo w Omanie jest słabo rozwinięte, bo użytki rolne zajmują tylko 5% terenu kraju. Rolnicy najczęściej uprawiająpalmę daktylową,lucernę,banany,trzcinę cukrową oraz warzywa,tytoń i niewielkie ilości zbóż. Do zwierząt chownych w Omanie należą: kozy, owce, bydło, drób i wielbłądy. W wodach przybrzeżnych poławiane są ryby, skorupiaki igąbki. Ze względu na islamskie normy religijne nie hoduje się trzody chlewnej.
Sieć transportowa w Omanie jest w rozbudowie. Główny szlak stanowi droga międzyMaskatem aSalalą. Międzynarodowe lotniska znajdują się wMaskacie iSalala. Sieć kolejowa nie istnieje. W Omanie istnieje nowoczesny system łączności, rozbudowywana sieć telefoniczna. 265 tys. abonentów posiada telefony stacjonarne (2005), w użytkowaniu jest 1,3 mln telefonów komórkowych.
↑Kendall D. Gott (październik 2010). U. S. Army and the Interagency Process: Historical Perspectives: The Proceedings of the Combat Studies Institute 2008 Military History Symposium. DIANE Publishing. s. 203.
↑Peter Janke; Richard Sim (październik 1983).Guerrilla and terrorist organisations: a world directory and bibliography. Macmillan. s. 265.ISBN 978-0-02-916150-0.
↑John Peterson, Defending Arabia, 1986, Taylor & Francis, s. 100.
↑Tom 10 Azja Południowo-Zachodnia. Warszawa: PWN, 2006, s. 72–74, seria: Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata.ISBN 978-83-01-14925-3.
↑abcdDenise Youngblood Coleman. Political Overview. „Oman Country Review”, s. 60–63. CountryWatch, Inc..OCLC2016. (ang.).
↑abLinda Funsch: Oman reborn: balancing tradition and modernization. New York, NY: Palgrave Macmillan, 2015, s. 104–106.ISBN 978-1-137-50201-8. (ang.).
↑abFogra Oficyna Wydawnicza, Kraków 1998; Bertelsmann Media Sp. z.o.o., Warszawa 2000Popularna Encyklopedia Powszechna – Kontynenty i państwa, Azja t. II.
Mohamed bin Khalfan Al Busaidi; Badar bin Yahya Al Rashdi; Hassan bin Ali Al Wahaibi; Mahmoud bin Khalifa Al Baimani; Rab’a bint Hamoud Al Riamia; Rosemary Hector: Oman 2016. Maskat: Ministry of Information Sultanate of Oman, Mazoon Press.ISBN 978-99969-0-840-8.
↑Państwoin statu nascendi;Palestyńskie Władze Narodowe to tymczasowa struktura zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę
.svg)
.jpg)
