 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Data założenia | 1955 |
| Dziedzina | Instytucja kultury |
| Adres | |
Położenie na mapie Krakowa  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
 50°04′46″N 20°02′10″E/50,079444 20,036111 | |
| Strona internetowa | |
Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida w Krakowie – miejska instytucja kultury o ponad siedemdziesięcioletniej tradycji. Działa na terenieNowej Huty i na rzecz dzielnicy. Skupia się przede wszystkim na realizacji programów edukacyjnych, artystycznych, społeczno-kulturalnych i proekologicznych skierowanych do społeczności lokalnej Nowej Huty orazMiasta Krakowa. W strukturach Ośrodka Kultury Norwida znajdują sięKino Studyjne Sfinks, które jest producentem Nowohuckiej Kroniki Filmowej, Klub ARTzona z Pracownią Praktyk Rozwojowych, Kuźnia, Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa z Pracownią Animacji Ekologicznej i Galerią Huta Sztuki, Biblioteka Górali oraz Biblioteka Kuźnia.
W 1950 r. rozpoczęła działalność Biblioteka. Za oficjalną datę powstania instytucji przyjęto 21 lipca 1955 r., kiedy różne dotychczas rozproszone aktywności kulturalne połączono pod jednym oficjalnym szyldem. W latach 1955–1990 Ośrodek Kultury funkcjonował jako Zakładowy Dom Kultury Huty im. Lenina, natomiast w latach 1990–1994 jako Ośrodek Kultury Huty im. T. Sendzimira. Od 1995 roku został przejęty przez Gminę Kraków. Z działalnością Domu Kultury były związane między innymi:Zespół Pieśni i Tańca „Nowa Huta”, Orkiestra Dęta HiL, Teatr Lalek Widzimisię, Młodzieżowa Estrada Poetycka, Galeria Rytm,Kino Sfinks, Nowohucki Jazz Klub, Poradnia Urządzania Wnętrz Mieszkalnych prowadzona przezJanusza Trzebiatowskiego, Klub Fotografików Amatorów[1],Amatorski Klub Filmowy „Nowa Huta”[2], zespół Sirtaki, w którym występowały dzieci greckich uchodźców prowadzony przezRomę Doniec-Krzemień[3]. Od 1974 r. w Mistrzejowicach działa Klub Kuźnia. W 1992 r. powstała nowatorska Pracownia Animacji Ekologicznej.
Instytucja realizuje liczne projekty o charakterze lokalnym, ponadlokalnym i międzynarodowym. Ośrodek Kultury Norwida włącza się w procesy związane z rewitalizacją, dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym, dostępnością kultury dla osób o różnorodnych potrzebach, wzmocnieniem potencjału społecznego i partnerskim rozwojem środowiska lokalnego. Jest uczestnikiem procesów i dyskusji związanych z Lokalnym Programem RewitalizacjiKrakowa. Współpracuje z instytucjami, organizacjami oraz podmiotami środowiska lokalnego. Będąc producentem Nowohuckiej Kroniki Filmowej dokumentuje historiędzielnicy i jednocześnie, za pośrednictwem TVP 3, promuje wMałopolsce najciekawsze nowohuckie projekty i inicjatywy. Jako jedna z nielicznych instytucji kultury w Polsce, Ośrodek oficjalnie wdrożył feminatywy oraz Plan Równości Płci.
W latach 2004–2008 Ośrodek Kultury Norwida był wnioskodawcą i liderem projektu „Nowa Huta – Nowa Szansa”, realizowanego metodą partnerską w ramachProgramu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. Efektem tych działań jestOgród Doświadczeń im. Stanisława Lema, który powstał w ramach projektu, a następnie, po oddaniu do użytkowania, został przekazany pod zarządMuzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie.
Od kwietnia 2011 r. do marca 2014 r. realizowany był międzynarodowy projekt „ReNewTown. New post-socialist city: Competitive and Attractive". Działania projektowe Ośrodka Kultury im. Norwida związane były z rewitalizacją budynku Sali Tańca i przekształceniem jej w przestrzeń działań społeczno-kulturalnych – ARTzonę.
Od 16 października 2018 r. w ramach działalności Ośrodka funkcjonujeGaleria Huta Sztuki. Od 2020 r. działa Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa.
W 2021 roku Ośrodek, wspólnie z Narodowym Centrum Kultury i Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie, współorganizował w Nowej Hucie doroczne święto animacji i edukacji kulturowej, czyli XI Ogólnopolską Giełdę Projektów pod hasłem „animacja + krajobraz”. Natomiast w 2025 roku zorganizował wspólnie ze Stowarzyszeniem Forum Kraków, Miastem Kraków, Narodowym Centrum Kultury oraz partnerstwem lokalnych instytucji kultury (Ośrodek Kultury Kraków - Nowa Huta, Nowohuckie Centrum Kultury, Teatr Ludowy, Teatr Łaźnia Nowa) VI edycję NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury w Krakowie - Nowej Hucie.
W kolejnych latach realizowano projekty międzynarodowe „PACESETTERS” w ramach programu Horyzont Europa (2024-2027) i „New Town | New Narratives” w ramach programu CERV (2024-2025).
Aktywność Ośrodka na rzecz Krakowa i Nowej Huty w sferze poprawy estetyki i funkcjonalności miasta została doceniona i nagrodzona w 2009 roku Laurem Rewitalizacji, przyznawanym przez Stowarzyszenie Forum Rewitalizacji. W tym samym roku, za wkład w upowszechnianie twórczości Cypriana Kamila Norwida, Ośrodek otrzymał Medal Norwidowski od Fundacji Norwidowskiej działającej przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz nagrodę specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za działania w tym zakresie. Dyskusyjny Klub Filmowy „Kropka”, prowadzony przez Kino Studyjne Sfinks Ośrodka, otrzymał w 2021 roku Nagrodę Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej dla najlepszego Dyskusyjnego Klubu Filmowego w kraju podczas 46. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. W 2023 roku Ośrodek zdobył nagrodę za zajęcie III miejsca w konkursie #ekoLIDER 30-lecia Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie, w kategorii #ekoPRZEDSIĘWZIĘCIE, za osiągnięcia w dziedzinie ochrony środowiska i edukacji ekologicznej. W 2025 r. otrzymał od Miasta Krakowa tytuł Animatora Roku.
W 1966 roku z inicjatywy ówczesnego kierownika ZDK HilL Jana Żabickiego powstałZespół Grecki skupiający dzieci greckich uchodźców mieszkających na terenie dzielnicy[4]. Przez rok prowadziła go Katarzyna Florek[5], a potem aż do rozwiązania w latach 70. XX wiekuRoma Doniec[6].
Nazwę zmieniono na Sirtaki. Pochodziła ona od greckiego tańca Syrtáki. Początkowo zespół liczył 7 członków. Skład się powiększał, zmieniali się muzycy i wokaliści, a wygląd ewaluował. W trakcie występu pojawiły się oryginalne greckie instrumenty m.in. buzuki[6]. Na początku lat 70. zespołowi akompaniowali Jorgos i Sakis Cakmakas, Kostas Charlambopoulos, Wangelis Rusiotis[5]. W 1974 roku do zespołu dołączył 4-letni perkusista Theodorakis Solomonidis[7], który przyjeżdżał na występy z Wałbrzycha[8]. Zespół zajmował I miejsca na Ogólnopolskich Przeglądach Amatorskich Zespołów Greckich we Wrocławiu (1970 i 1971) i Świdnicy (1972 i 1973)[9]. W 1972 roku stroje dla zespołu zaprojektowali Lidia i Wojciech Skarżyńscy, a w 1975 rokuLidia Minticz[4].
Teatr lalek założyła grupa nowohuckich plastyków we wrześniu 1958 roku. Rozpoczął on działalność w listopadzie 1958 roku. Kierownikiem zespołu byłJerzy Wroński. Pierwsze przedstawieniePrzygody Puncha odbyło się w listopadzie 1958 roku. Artyści sami wykonali plakaty i rozwiesili je na słupach[10]. Autorką plakatu i projektów lalek byłaLucyna Wranik-Bernhard. Rolę Puncha grał Jerzy Wroński. Teatr tworzył 12 osobowy zespół w składzie: Kazimierz Adamczyk,Tadeusz Bernhard,Walenty Gabrysiak,Józefa Kruczek,Marian Kruczek,Danuta Urbanowicz. Za światło odpowiedzialny byłJulian Jończyk. Teatr działał w bloku przy dawnej ulicy Demakowa 10 (obecnie Ignacego Mościckiego) na osiedlu C-2 (obecnie Górali) w bloku nr 43. Pomieszczenia zajmowane przez teatr znajdowały się na parterze, a wchodziło się do nich z przełączki. Opiekunem teatru był ZDK HiL, który przekazał fundusze na wyposażenie teatru. Spektakle odbywały się w środę, sobotę i niedzielę o godzinie 17-tej[11]. W listopadzie 1958 roku do obejrzenia spektaklu zachęcał lokalnyGłos Nowej Huty dziwiąc się, że „frekwencja nie dopisuje”[12]. Kolejnym spektaklSkoczek Toczek Jana Malika miał premierę 22 lutego 1959 roku[13]. Reżyserem był Ryszard Kotas, scenografię przygotował Julian Jończyk, projekty lalek wykonali: Lucyna Wranik-Bernhard i Julian Jończyk. Wykonawcami byli: Tadeusz Bernhardt, Ewa Buczyńska (Skoczek-Toczek), Walenty Gabrysiak, Julian Jończyk, Józefa Kruczek, Marian Kruczek, Danuta Urbańczyk, Lucyna Wranik-Bernhardt, Jerzy Wroński[14]. W czerwcu 1959 roku powstał projekt przejęcia teatrzyku przez Dzielnicową Radę Narodową[15].
13 marca 1960 roku miała miejsce kolejna, trzecia premieraZaklętego RumakaBolesława Leśmiana w opracowaniu scenicznym Zbigniewa Kopalki[16].
Teatrzyk powstał w 1962 roku. Początkowo kierował nim Bronisław Gotkowski, który wyreżyserował montaż „Etiuda Październikowa”. W spektaklu wystąpili również soliści zespołu baletowego ZDK HiL. Kolejnym kierownikiem zespołu został Czesław Meissner[17] związany wcześniej zTeatrem Rapsodycznym[18], który przygotował sztukę „Piotr” oraz montaż 1 majowy „Sztandar”. We wrześniu 1963 roku kierownictwo teatru przejęła aktorkaTeatru LudowegoAnna Lutosławska. Przygotowała ona z zespołem montaż naświęto 22 lipca, a w 1964 roku „Nocną Opowieść”Krzysztofa Choińskiego[17]. W 1965 roku teatrzyk wystawił „Liryki miłosne”[19] i program „My”[20], a 1966 „Król IV”Stanisława Grochowiaka[21].
Teatr powstał w 1962 roku. Początkowo nosił nazwę Teatr Lalek ZDK HiL[22], a potem zmieniono ją na Teatrzyk Lalek „Miś” ZDK HiL[23]. W skład zespołu wchodzili: Elenai Majchrzycka (dekoracje i lalki), Zofia Sotoła, Józef Struzik,Jerzy Trela, Jan Oczkowski (muzyka) oraz kierownik i reżyser K. Zwoliński[22]. Kolejnym kierownikiem teatrzyku zostałZbigniew Poprawski. Funkcję tę pełnił co najmniej do 1967 roku[24]. Wyreżyserował on spektakl dla dorosłych „Płaszcz” na podstawie sztukiGogola, za co otrzymał nagrodę podczas Ogólnopolskiego Spotkania Lalkarzy w Puławach w 1964 roku. Jury pod kierownictwemWładysława Jaremy doceniło jego adaptację, reżyserię i inscenizację. Pierwszą nagrodę (dyplomy, magnetofon i pamiątkowe albumy) otrzymał również zespół teatrzyku w składzie: Elenai Majchrzycka, Zofia Sotoła, Jerzy Piórkowski i Janusz Seyrlhuber. Scenografię przygotowała Wanda Fik. Podczas imprezy w Puławach teatrzyk zaprezentował również przedstawienie dla dzieci „Wesoła estrada”[23]. W 1965 roku pokazano sztukę „Misie Ptysie” autorstwa Z. Poprawskiego i w jego reżyserii. W przedstawieniu wystąpili: Zofia Sotoła, Elenai Majchrzycka, Jerzy Piórkowski i Władysław Sitko[25].
Teatr korzystał z lokalu teatrzyku Widzimisie na os. Górali 23 (obecnie Muzeum Czynu Zbrojnego)[25]. Nie wiemy kiedy zaprzestał działalności, ale w lipcu 1968 roku pomieszczenie po byłym teatrzyku Miś przejął zarząd fabryczny ZBOWiD[26].
Instruktorką, reżyserką i autorką adaptacji była aktorkaTeatru LudowegoIrena Jun. Estrada rozpoczęła działalność premierą widowiskaNasze portrety (1964). Był to wybór tekstów publicystycznych poruszających problemy nowohuckiej młodzieży. W kolejnym roku Estrada przygotowała montaż poetyckiGałczyński–1965, który zdobył I nagrodę na Festiwalu Poezji K. I. Gałczyńskiego wSzczecinie[27]. W 1966 roku w Ogólnopolskim Przeglądzie Amatorskich Teatrów Poezji i Pantomimy, który odbył się w Tarnowie i Nowej Hucie I miejsce zajęła Estrada Poetycka Domu Kultury HiL za spektaklKiedy znów będę mały J. Korczaka[28]. W 1967 roku spektaklJak robić wiersze na Festiwalu Poezji Rosyjskiej w Poznaniu otrzymał pierwszą nagrodę. Spektakl był montażem tekstów poetyckich spiętych cytatami z utworówWładimira Majakowskiego. Nagrodą był wyjazd całego zespołu doMoskwy. W kolejnym roku widowisko oparte na motywach poezjiK. K. BaczyńskiegoŻołnierz poeta, czasu kurz... otworzyło II Dni Poezji w Nowej Hucie. Spektakl otrzymał Nagrodę Młodości[27].
Na VIII Ogólnopolskim Festiwalu Poezji im. Bronisława Broniewskiego Estrada otrzymała nagrodę Złoty liść dębu[27]. W 1971 roku estrada przygotowała spektaklO pięknem rzecz jest rozwiniona z okazji 150 rocznicy urodzin C.K. Norwida[27].
