Po zwycięstwie Austrii nad Turkami w 1697 wbitwie pod Zentą i późniejszym Traktacie Karłowickim w 1699, Imperium Osmańskie zostało zmuszone do oddania Austrii, między innymi, regionuBaczka.
Już w 1694 roku austriacka administracja wojskowa utworzyła przyczółek na przeciwległym brzegu Dunaju odTwierdzy Petrovaradin, wokół którego wyrosła osada żołnierzy, rzemieślników i kupców. Początkowo nazywana Racka Varoš, osada była znana w języku niemieckim jako Ratzenstadt, co oznacza „serbskie miasto ”, ponieważ „Raizen”, „Ratzen” lub „Rac” to wcześniejsze niemieckie i węgierskie określenie Serbów, mieszkańców Rascii. Później osadę nazwanoPeterwardeiner schanze. Wokół tego przyczółka rozwinęła się osada licząca około 1 tys. słowiańskich mieszkańców, które jest dzisiejszym Starym Miastem. We wczesnych latach mieszkańcy byli głównie Serbami, ponieważ przy przeciwległej Twierdzy Petrovaradin mogli osiedlać się tylko katolicy.
1 lutego 1748 roku cesarzowa Maria Teresa nadała miastu prawa „królewskiego wolnego miasta” (libera regia civitas) i nadała mu (po łacinie) nazwę „Neoplanta” („Nominentur Neoplanta”).
Mieszkańcy zapłacili na dworze wWiedniu za status wolnego miasta królewskiego kwotę 95 tysięcyforintów. Historycznie miasto nazywało się po niemiecku Neusatz i Neusatz an der Donau (co tłumaczy się jako „Nowy Sad nad Dunajem”). Już pod koniec XVIII wieku znajdował się w mieście browar, fabryka jedwabiu i zakład tytoniowy.
Od 1826 działa w nim nieprzerwanie „Matica srpska” instytucja edukacyjna z gazetą o najdłuższym stażu w Europie.
W 1849 roku Nowy Sad był po raz pierwszy bombardowany i ocalało tylko 808 z 2812 budynków. W 1892 roku miała miejsce epidemiacholery wywołana złą jakością wody pitnej.
W okresie po II wojnie światowej teren miasta uległ znacznemu powiększeniu, w tym poprzez zasypanie bagnistych terenów otaczających przez wieki twierdzę. W 1999 bombardowaniaNATO zniszczyło wszystkie trzy mosty i głównewodociągi przeprowadzone pod nimi, które zostały później odbudowane.
Miasto jest wielokulturowe – poza Serbami zamieszkują jeWęgrzy iRusini; działa też wielojęzyczne radio.Uniwersytet w Nowym Sadzie ma ponad 43 000 studentów, a wykłady są umożliwione i w językach obcych[5]. W Nowym Sadzie działają szkoły języka serbskiego dla cudzoziemców, zarówno uniwersyteckie, jak i samodzielne (Azbukum). WSynagodze w Nowym Sadzie odbywają się koncerty filharmoniczne.
Obecnie jest to bardzo szybko rozwijające się miasto, powstaje wiele nowych budynków, odbudowano także zniszczone w 1999 roku mosty, wzmaga się ruch turystyczny.
W pobliżu Nowego Sadu znajduje się niskie pasmo górskieFruška gora, na którego terenie założono park narodowy. Na teren parku można dojechać autobusami podmiejskimi. Od ponad 20 lat w każdą niedzielę organizowany jest maraton górski. Impreza jest organizowana przez towarzystwo górskie „Železničar” dla miłośników turystyki górskiej.
W XIX wieku Nowy Sad był stolicą serbskiej kultury. W owym czasie miasto zamieszkiwane było przez wielu serbskich pisarzy, poetów, prawników i publicystów. Z Nowym Sadem związani byli m.in.Vuk Karadžić,Mika Antić iĐura Jakšić.Macierz Serbska (Matica srpska), najstarsza instytucja kulturalno-naukowa Serbii, została przeniesiona zBudapesztu do miasta w 1864 roku. Instytucja zawiera bibliotekę (Biblioteka Macierzy Serbskiej) z ponad 800 000 woluminów. Serbski Teatr Narodowy, najstarszy profesjonalny teatr wśród Słowian południowych, został założony w Nowym Sadzie w 1861 roku.
Nowy Sad jest dzisiaj drugim ośrodkiem kulturalnym Serbii (poBelgradzie). Odbywa się tu wiele ważnych imprez kulturalnych. Od 2000 roku miasto jest gospodarzemFestiwal EXIT, największego letniego festiwalu muzyki w regionie. Ponadto miasto gości jedyny festiwal teatru alternatywnego w Serbii, Gry Dzieci Zmaj. Wśród organizowanych imprez są również Międzynarodowy Festiwal Literatury, Sterijino pozorje oraz Novi Sad Jazz Festival. Oprócz Serbskiego Teatru Narodowego, do najbardziej znanych teatrów zaliczają się również Teatr Młodzieży, Centrum Kultury w Nowym Sadzie oraz Teatr w Nowym Sadzie. Wiele imprez kulturalnych organizowanych jest również przez Synagogę. Inne ośrodki kultury to Offset Serbskiej Akademii Nauki i Sztuki, Biblioteka Miejska i Azbukum. Miasto jest także domem dla instytucji kulturalnych Wojwodiny: Akademii Nauk i Sztuk oraz Archiwum Wojwodiny.
Z Nowego Sadu pochodzi też zespółPekinška Patka, który szerszą sławę uzyskał w czasachSFR Jugosławii, a którego albumy były wydawane przez największą w kraju wytwórnięJugoton.
Miasto posiada kilka muzeów i galerii publicznych i prywatnych. Najbardziej znanym muzeum w mieście jest Muzeum Wojwodiny, założone przez Macierz Serbską w 1847 roku, mieszczące stałą kolekcję historyczną serbskiej kultury i życia w Wojwodinie.
Największa galeria w mieście należąca do Macierzy Serbskiej, Galeria Sztuk Pięknych, posiada jeden z największych zbiorów sztuki serbskiej od 1900 do 1970 roku.
Novi Sad jest jednym z najważniejszych ośrodków szkolnictwa wyższego i badań w Serbii. W mieście znajdują się dwa uniwersytety i siedem wydziałów prywatnych[8]. Największa uczelnia w mieście toUniwersytet w Nowym Sadzie z około 38 000 studentów i 2700 w pracowników naukowych. Została założona w 1960 roku i składa się z 9 wydziałów, z których 7 znajduje się w nowoczesnym kampusie uczelni[9].
W Nowym Sadzie istnieje 36 szkół podstawowych (33 regularne i 3 specjalne) w których uczy się 26.000 uczniów. System nauczania składa się z 11 szkół zawodowych i 4 liceum uczęszczanych przez 18 000 uczniów.
Od 2000 roku liczba turystów przyjeżdżających do Nowego Sadu ciągle wzrastała. Co roku na początku lipca podczasFestiwalu EXIT miasto odwiedza wielu młodych ludzi z całej Europy. W 2005 r. było ich ponad 150 000[10].
W maju w mieście odbywają się największe targi rolne w regionie, w 2005 roku odwiedzone przez 600 000 osób[11].
W pobliżuVaradinskiego mostu znajduje się port turystyczny goszczący statki wycieczkowe z całej Europy. Ponadto w mieście organizowane są rejsy po Dunaju.
Najbardziej znaną atrakcją turystyczną Nowego Sadu jest górująca nad miastem twierdzaPetrovaradin (w rzeczywistości znajduje się ona w odrębnej miejscowości o tej samej nazwie, po drugiej stronieDunaju) oraz zabytkowa dzielnica miasta Stari Grad, z wieloma zabytkami, muzeami, kawiarniami, restauracjami i sklepami. Znajduje się tam wiele zabytkowych świątyń prawosławnych, katolickich, greckokatolickich, ewangelickich i innych, a także synagoga.
Muzea i galerie:
Muzeum miasta Nowy Sad
Muzeum Wojwodiny
Muzeum Sztuki Współczesnej Wojwodiny
Galerija Matice srpske – pokazuje współczesną sztukę serbską.
Około 20 km od centrum miasta znajduje się Park NarodowyFruška Gora.
_-_bishop_palace.JPG)
