Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Niob

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Niob
cyrkon← niob →molibden
Wygląd
metaliczny szary,anodowany jest niebieskawy
Niob
Widmo emisyjne niobu
Widmo emisyjne niobu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol,l.a.

niob, Nb, 41
(łac.niobium)

Grupa, okres, blok

5 (VB),5,d

Stopień utlenienia

III,V

Właściwości metaliczne

metal przejściowy

Właściwościtlenków

średnio kwasowe

Masa atomowa

92,906 ± 0,001[a][3]

Stan skupienia

stały

Gęstość

8570kg/m³

Temperatura topnienia

2477 °C[1]

Temperatura wrzenia

4744 °C[1]

Numer CAS

7440-03-1

PubChem

23936

Właściwości atomowe
Promień
•atomowy
•walencyjny


145 (obl. 198)pm
137 pm

Konfiguracja elektronowa

[Kr]4d45s1

Zapełnieniepowłok

2, 8, 18, 12, 1
(wizualizacja powłok)

Elektroujemność
• wskali Paulinga
• wskali Allreda


1,60
1,23

Potencjały jonizacyjne

I 652,1 kJ/mol
II 1380 kJ/mol
III 2416 kJ/mol

Właściwości fizyczne
Ciepło parowania

696,6kJ/mol

Ciepło topnienia

26,4 kJ/mol

Ciśnienie pary nasyconej

7,55×10−2Pa (2741 K)

Konduktywność

6,93×106S/m

Ciepło właściwe

265J/(kg·K)

Przewodność cieplna

53,7W/(m·K)

Układ krystalograficzny

regularny przestrzennie centrowany

Twardość
• wskali Mohsa


6

Prędkość dźwięku

3480 m/s

Objętość molowa

10,83×10−6 m³/mol

Najbardziej stabilne izotopy
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r.MeVp.r.
91Nb{syn.}680latw.e.1,23591Zr
92Nb{syn.}3,47×107latw.e.
β−		2,006
0,356		92Zr
92Mo
93Nb100%stabilny izotop z 52neutronami
93mNb{syn.}16,13lati.t.0,03193Nb
94Nb{syn.}2,03×104latβ−0,47194Mo
Niebezpieczeństwa
Karta charakterystyki:dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich [dostęp 2011-10-05]
Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
Na podstawie podanej karty charakterystyki
Płomień
Niebezpieczeństwo
Zwroty H

H250

Zwroty P

P222,P231,P422

NFPA 704
Na podstawie
podanego źródła[2]
Numer RTECS

QT9900000

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Niob (Nb,łac. niobium) –pierwiastek chemiczny z grupymetali przejściowychukładu okresowego. Nazwa pochodzi odNiobe, córkiTantala zmitologii greckiej. W anglosaskiej literaturze dotyczącejmetalurgii spotykana jest nazwaColumbium z symbolem Cb.

Charakterystyka

[edytuj |edytuj kod]
Blacha niobowa

Jest to stalowoszary, miękki, ciągliwy ikowalnymetal, podobny właściwościami dotantalu. Nie ulegakorozji nawet w wysokiej temperaturze, jest odporny na działanie mocnychkwasów nieorganicznych iwody królewskiej, a także stopionychalkaliów[4]. Reaguje, podobnie jak tantal, zkwasem fluorowodorowym, z utworzeniemkompleksu – kwasu sześciofluoroniobowego(V):

2Nb + 12HF → 2NbF−
6 + 2H+
 + 5H
2↑

W środowisku niekompleksującym jony niobu nie istnieją – strąca sięwodorotlenekNb(OH)
5. Niob tworzytlenekNb
2O
5, który reaguje z roztopionymi alkaliami, tworzącniobiany, rozpuszczalne w wodzie tylko przy wysokimpH.Jony niobu na Vstopniu utlenienia są bezbarwne, na IV i III stopniu utlenienia mają zabarwienie.

Występowanie

[edytuj |edytuj kod]

Występuje wskorupie ziemskiej w ilości 20ppm.Minerałem tego pierwiastka jestkolumbit(Fe,Mn)Nb
2O
6.

Odkrycie

[edytuj |edytuj kod]

Niob został odkryty w 1801 r. przezCharlesa Hatchetta.

Zastosowanie

[edytuj |edytuj kod]
Przykładowe zastosowanie Niobu – rezonans magnetyczny

Otrzymuje się go na skalę przemysłową i stosuje do produkcjistopów zżelazem iniklem, a także w technice jądrowej[5]. Stopy niobu zcyną iglinem wykazują właściwościnadprzewodzące. Katalizatory zawierające tlenek niobu są przydatne do produkcjikwasu akrylowego[6][7][8],krakinguwęglowodorów[9] ihydrorafinacji frakcjiropy naftowej[10].

W 2010 roku wydobyto łącznie ok. 63 tys. ton niobu, z czego 58 tys. ton (ok. 92%) wBrazylii, zaś 4,42 tys. ton (ok. 7%) wKanadzie[11]. Ze względu na znaczenie niobu w działalności gospodarczej i wysokie ryzyko dostaw, UE zaliczyła niob do surowców krytycznych[12].

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. ↑ Podana wartość stanowi przybliżoną standardową względną masę atomową (ang.abridged standard atomic weight) publikowaną wraz ze standardową względną masą atomową, która wynosi 92,90637 ± 0,00001. Zob.Prohaska i in. 2021 ↓, s. 584.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. ↑abDavid R.D.R. Lide David R.D.R. (red.),CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s.4-24,ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
  2. ↑Niobium (nr 262722) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-05].(przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  3. ↑ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni,Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2021, s. 573–600,DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
  4. ↑IzabelaI. Nowak IzabelaI.,MariaM. Ziolek MariaM.,Niobium Compounds: Preparation, Characterization, and Application in Heterogeneous Catalysis, „Chemical Reviews”, 99 (12),1999, s. 3603–3624,DOI: 10.1021/cr9800208,PMID: 11849031 [dostęp 2024-09-21] (ang.).
  5. ↑HeH. Jilin HeH.,BaiB. Zhangjun BaiB.,LuL. Dong LuL.,XieX. Weiping XieX.,Niobium Metallurgy, [w:]The ECPH Encyclopedia of Mining and Metallurgy, Singapore: Springer Nature Singapore, 2024, s. 1440–1443,DOI: 10.1007/978-981-99-2086-0_841,ISBN 978-981-99-2085-3 (ang.).
  6. ↑KazuhikoK. Amakawa KazuhikoK. i inni,Multifunctionality of Crystalline MoV(TeNb) M1 Oxide Catalysts in Selective Oxidation of Propane and Benzyl Alcohol, „ACS Catalysis”, 3 (6),2013, s. 1103–1113,DOI: 10.1021/cs400010q [dostęp 2024-09-21] (ang.).
  7. ↑MichaelM. Hävecker MichaelM. i inni,Surface chemistry of phase-pure M1 MoVTeNb oxide during operation in selective oxidation of propane to acrylic acid, „Journal of Catalysis”, 285 (1),2012, s. 48–60,DOI: 10.1016/j.jcat.2011.09.012 [dostęp 2024-09-21] (ang.).
  8. ↑Lénárd-IstvánL.I. Csepei Lénárd-IstvánL.I.,Kinetic studies of propane oxidation on Mo and V based mixed oxide catalysts, Technische Universität Berlin, 2011 [dostęp 2024-09-21] (ang.), rozprawa doktorska.
  9. ↑William de RezendeW.R. Locatel William de RezendeW.R.,DorothéeD. Laurenti DorothéeD.,YvesY. Schuurman YvesY.,NolvenN. Guilhaume NolvenN.,Effect of steam on the modification of Brønsted/Lewis acidity of Nb–Mn mixed oxide catalysts, „Reaction Kinetics, Mechanisms and Catalysis”, 137 (1),2024, s. 251–268,DOI: 10.1007/s11144-023-02536-3 [dostęp 2024-09-21] (ang.).
  10. ↑Carlos F.C.F. Linares Carlos F.C.F.,PabloP. Bretto PabloP.,Hydrotreating of light cycle oil over CoMo catalysts supported on niobia-alumina or niobia-silica, „Reaction Kinetics, Mechanisms and Catalysis”, 136 (2),2023, s. 837–849,DOI: 10.1007/s11144-023-02392-1 [dostęp 2024-09-21] (ang.).
  11. ↑John F.J.F. Papp John F.J.F.,Niobium [online], U.S. Geological Survey, styczeń 2011 [dostęp 2013-09-17] .
  12. ↑Theresa vonT. Rennenberg Theresa vonT.,YifeiY. Yu YifeiY.,LucaL. Fraccascia LucaL.,Devrim MuratD.M. Yazan Devrim MuratD.M.,Circularity Reinforcement of Critical Raw Materials in Europe: A Case of Niobium, „Circular Economy and Sustainability”,2024,DOI: 10.1007/s43615-024-00369-3 [dostęp 2024-09-21] (ang.).

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
p • d • e
Układ okresowy pierwiastków
12 3[i]456789101112131415161718
1H He
2LiBe BCNOFNe
3NaMg AlSiPSClAr
4KCa ScTiVCrMnFeCoNiCuZnGaGeAsSeBrKr
5RbSr YZrNbMoTcRuRhPdAgCdInSnSbTeIXe
6CsBa LaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLuHfTaWReOsIrPtAuHgTlPbBiPoAtRn
7FrRa AcThPaUNpPuAmCmBkCfEsFmMdNoLrRfDbSgBhHsMtDsRgCnNhFlMcLvTsOg
8UueUbn✱ 
 ✱UbuUbbUbtUbqUbpUbhUbs...[ii] 
Metale alkaliczneMetale ziem
alkalicznych		LantanowceAktynowceMetale przejścioweMetalePółmetaleNiemetaleHalogenyGazy szlachetneWłaściwości
nieznane
  1. ↑Alternatywnie doskandowców zalicza się często nielutet ilorens, leczlantan,aktyn oraz hipotetycznyunbiun.
  2. ↑Budowa8. okresu jest przedmiotem badań teoretycznych i dokładne umiejscowienie pierwiastków tego okresu w ramach układu okresowego jest niepewne.
Identyfikatory zewnętrzne:
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Niob&oldid=75066820”
Kategorie:
Ukryte kategorie:
[8]ページ先頭
©2009-2026 Movatter.jp