Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Nebraska

Na mapach:41°30′N 100°00′W/41,500000 -100,000000
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też:inne znaczenia.
Nebraska
State of Nebraska
stan
37. stan od 1 marca 1867
Ilustracja
PieczęćFlaga
PieczęćFlaga
Dewiza:Equality before the law (Równość wobec prawa)
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Lincoln

KodISO 3166-2

US-NE

Gubernator

Jim Pillen (R)

Powierzchnia

200 330 km²[1]

Populacja (2024)
• liczba ludności


2 005 465

• gęstość

10,1 os./km²

Strefa czasowa

UTC-06:00 i UTC-07:00
UTC-05:00 i UTC-06:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Nebraska (wymowa:/nəˈbræskə/) –stan w środkowej częściStanów Zjednoczonych. Ustanowiony w 1867 roku, był 37. stanem, który przystąpił do federacji. W 2024 roku osiągnął 2 mln mieszkańców. Stolicą stanu jestLincoln, największym miastem –Omaha[2].

Stan leży w obrębiepasa kukurydzianego i jest wiodącym stanem pod względem zbiorówkukurydzy[3]. Z tego względu jego przydomek toCornhusker State (dosł. „stan łuskaczy kukurydzy”)[2]. Jego zachodnia część należy doWysokich Równin i wyznacza zachodnią granicę regionuŚrodkowego Zachodu.

Przed europejską eksploracją obszary stanu zamieszkiwały ludyOmaha,Pariki iLakota. Stan przecina wiele historycznych szlaków, w tym ten którym podążałaekspedycja Lewisa i Clarka[4].

Nazwa stanu pochodzi z języka IndianOto i znaczy „płaska woda”; odnosi się do przepływającej przez stan rzekiPlatte[3].

Historia

[edytuj |edytuj kod]

30 maja 1854 r. na mocyUstawy o Kansas i Nebrasce powstałoTerytorium Kansas iTerytorium Nebraski ze stolicą wOmaha.

Zaraz powojnie secesyjnej, w 1867 r. Nebraska została uznana za 37. stan. W tym samym czasie stolica została przeniesiona zOmahy do miasta Lancaster, które zmieniło nazwę naLincoln (na cześć prezydentaAbrahama Lincolna).

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]

W 2004 r. produkt stanowy brutto wyniósł 68 miliardówdolarów, a miesięczny dochód brutto na osobę fizyczną 3 339 USD. W styczniu 2010 poziom bezrobocia w Nebrasce wynosił 4,6%.

Nebraska posiada bardzo dobrze rozwinięty sektorrolniczy i jest krajowym liderem w produkcjiwołowiny,wieprzowiny,kukurydzy isoi.

Ważnymi sektorami gospodarki są równieżtransport towarowy (kolejowy i drogowy), przemysł, telekomunikacja, informatyka i ubezpieczenia.

Geografia

[edytuj |edytuj kod]
Panorama Lincoln

Nebraska graniczy ze stanemDakota Południowa na północy, ze stanemIowa na wschodzie, ze stanemMissouri na południowym wschodzie (granicą jest rzekaMissouri), ze stanemKansas na południu, ze stanemKolorado na południowym zachodzie i ze stanemWyoming na zachodzie. Składa się z 93 hrabstw. Nebraska leży w dwóch strefach czasowych: większość hrabstw wUTC-6:00, a w Panhandle (zachodnia część stanu)UTC-7:00.

Stan Nebraska przecinają 3 rzeki z zachodu na wschód.Platte, powstająca z połączenia Platte Północnej i Platte Południowej, płynie przez centralną część stanu,Niobrara płynie przez północną część stanu, aRepublican płynie przez południową część stanu. Nebraska składa się z dwóch głównych form powierzchni:Wielkie Równiny iRówniny Centralne.

 

Miejscowości

[edytuj |edytuj kod]
Największe miasta w stanie Nebraska, powyżej 20 000 mieszkańców (2021)[5]

Na terenie stanu Nebraska znajduje się 626 miast (city) i wsi (village), w tym 2 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 16 powyżej 10 000 mieszkańców, a 109 powyżej 1000 mieszkańców (2021 r.)[5].

Lista miast zamieszkanych przez 2000 lub więcej osób (2021 r.)[5]:

Demografia

[edytuj |edytuj kod]
Mapa gęstości zaludnienia stanu Nebraska

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Nebraska liczy 1 961 504 mieszkańców, co oznacza wzrost o 135 163 (7,4%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[6]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,4% populacji, 24,6% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,4% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,7% ludności stanu stanowią kobiety[7].

Rasy i pochodzenie

[edytuj |edytuj kod]

Według danych z 2021 roku, 78,5% mieszkańców stanowiła ludność biała (76,4%, nie liczącLatynosów), 8,7% miało rasę mieszaną, 4,7% toczarnoskórzy Amerykanie lubAfroamerykanie, 2,3% toAzjaci, 1,2% tordzenna ludność Ameryki i 0,03% toHawajczycy i mieszkańcy innych wyspPacyfiku. Latynosi stanowią 11,9% ludności stanu[8].

Do największych grup należą osoby pochodzenianiemieckiego (31,7%),irlandzkiego (11,4%),angielskiego (9,4%),meksykańskiego (8,2%) „amerykańskiego” (3,7%),czeskiego (3,5%) iszwedzkiego (3,4%)[8]. Nebraska ma zdecydowanie największy odsetek czeskich Amerykanów ze wszystkich stanów USA[9]. Ponadto w stanie mieszka ponad 50 tys.Polaków (2,6%)[8].

Podobnie jak w zdecydowanej większości amerykańskich stanów, populacja Nebraski staje się coraz bardziej miejska. Wskaźnikurbanizacji wzrósł z 61,5% w 1970 roku, do 73,1% w 2010 roku[10].

Religia

[edytuj |edytuj kod]
Katolicka katedra w Lincoln

Dane z 2014 r.[11]:

Chociaż około połowy populacji wyznaje protestantyzm, istnieje szereg wyznań i denominacji reprezentowanych w stanie, zarówno nurtu ewangelikalnego, jak i głównego nurtu. Największą grupą wyznaniową sąluteranie (ok. 15% populacji), w zależności od denominacji reprezentowani w obu nurtach[11]. Według danychThe ARDA w 2020 roku do największych związków wyznaniowych (pod względem członkostwa), należały:Kościół katolicki (375,3 tys.),Kościół Luterański Synodu Missouri (101,5 tys.),Zjednoczony Kościół Metodystyczny (92,9 tys.) iKościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce (87,7 tys.). Inne większe grupy (20 tys.<), obejmowały: bezdenominacyjne zbory,baptystów, różne kościołykalwińskie,zielonoświątkowców,mormonów,campbellitów iuświęceniowców[12].

Uczelnie

[edytuj |edytuj kod]
  • University of Nebraska (Lincoln, Omaha, Kearney)
  • University of Nebraska - Medical Center
  • Creighton University
  • Nebraska College of Technical Agriculture
  • Chadron State College
  • Peru State College
  • Wayne State College
  • Central Community College
  • Little Priest Tribal College
  • Metropolitan Community College
  • Mid-Plains Community College
  • Nebraska Indian Community College
  • Northeast Community College
  • Southeast Community College
  • Western Nebraska Community College
  • Bellevue University
  • Clarkson College
  • College of Saint Mary
  • Concordia University
  • Creighton University
  • Doane University
  • Grace University
  • Hastings College
  • Midland University
  • Nebraska Christian College
  • Nebraska Methodist College
  • Nebraska Wesleyan University
  • Summit Christian College
  • Union College
  • York College

System polityczny

[edytuj |edytuj kod]

Jest jedynym stanem, gdzie legislatura stanowa jest jednoizbowa (stanowy Senat został zlikwidowany w 1934 r.). Do maja 2009 roku był jedynym z 38 stanów, gdzie karę śmierci wykonywano nie poprzez śmiertelny zastrzyk, a krzesło elektryczne.

Władzę ustawodawczą sprawujeLegislatura Nebraski, licząca 49 członków wybieranych na cztery lata, przy czym co dwa lata odnawiana jest połowa składu. Na czele władzy wykonawczej stoigubernator, pochodzący z przeprowadzanych co cztery latawyborów bezpośrednich.

Transport

[edytuj |edytuj kod]

Transport kolejowy

[edytuj |edytuj kod]

Nebraska ma bogatą historię kolejnictwa.Union Pacific Railroad, z siedzibą wOmaha, została zarejestrowana 1 lipca 1862 roku, przy uchwalaniu Pacific Railway Act.

Linie kolejowe w Nebrasce:

Linie towarowe:

  • Brandon Railroad (BRAN)
  • BNSF Railway (BNSF)
  • Canadian National Railway (CN) through subsidiary Chicago Central and Pacific Railroad (CC)
  • Canadian Pacific Railway (CP) through subsidiary Dakota, Minnesota and Eastern Railroad (DME)
  • Fremont Northwestern Railroad (FNW)
  • Iowa Interstate Railroad (IAIS)
  • Kansas City Southern Railway (KCS)
  • Nebkota Railway (NRI)
  • Nebraska Central Railroad (NCRC)
  • Nebraska Kansas Colorado Railway (NKCR)
  • Nebraska Northeastern Railway (NENE)
  • Nebraska Northwestern Railroad (NNW)
  • Omaha, Lincoln and Beatrice Railway (OLB)
  • Sidney and Lowe Railroad (SLGG)
  • Union Pacific Railroad (UP)

Linie pasażerskie:

  • Amtrak (AMTK)
  • Fremont and Elkhorn Valley Railroad
  • Omaha Zoo Railroad

Transport drogowy

[edytuj |edytuj kod]

Autostrady międzystanowe w Nebrasce:76,80,129,180,480 i680.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
  2. abNebraska, [w:]Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-04-28] (ang.).
  3. ab10 Things to Know About Nebraska [online], US News, 2019 [dostęp 2022-01-17] (ang.).
  4. What Makes Nebraska Different From The Other 50 States of the USA? [online], Nebraska Traveler, 5 sierpnia 2021 [dostęp 2023-01-17] (ang.).
  5. abcCity and Town Population Totals: 2020-2021. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-04-28]. (ang.).
  6. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020 [online], 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2023-01-17] .
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Omaha city, Nebraska; Nebraska [online], www.census.gov [dostęp 2023-01-17] (ang.).
  8. abc2021: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02) [online], data.census.gov [dostęp 2023-01-17] .
  9. Stephen J.S.J. Lavin Stephen J.S.J.,Fred M.F.M. Shelley Fred M.F.M.,J. ClarkJ.C. Archer J. ClarkJ.C.,Atlas of the Great Plains, U of Nebraska Press, lipiec 2011,ISBN 978-0-8032-1536-8 [dostęp 2023-01-17] (ang.).
  10. Urban Percentage of the Population for States, Historical | Iowa Community Indicators Program [online], www.icip.iastate.edu [dostęp 2023-01-17] .
  11. abAdults in Nebraska. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-16].
  12. abCongregational Membership Reports | US Religion [online], www.thearda.com [dostęp 2025-01-01] .
Hrabstwa stanu Nebraska

Flag of Nebraska

Podział administracyjny Stanów Zjednoczonych
Stany
Dystrykt federalny
Terytoria zależne
Nieinkorporowaneterytoria stowarzyszone
Nieinkorporowaneterytoria zorganizowane
Nieinkorporowaneterytoria niezorganizowane
Inkorporowane terytorium niezorganizowane:

Flaga Stanów Zjednoczonych

PolitykaNebraski
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nebraska&oldid=78494891
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp