Do głównych zadań NSA należy monitorowanie, zbieranie i przetwarzanie informacji i danych na potrzeby działań wywiadowczych oraz kontrwywiadowczych, prowadzonych przezStany Zjednoczone. Tym samym agencja specjalizuje się wwywiadzie ze źródeł elektromagnetycznych (SIGINT), a także w rozbudowanych niejawnychdziałaniach specjalnych (ang.clandestine operations). NSA jest również odpowiedzialne za ochronę i bezpieczeństwo amerykańskichsieci telekomunikacyjnych isystemów informatycznych. Choć szczegółowe dane są utajnione, szacuje się, że agencja zatrudnia ponad 30 tys. osób[5].
NSA przechwytuje i analizuje dane obcych państw w zakresiełącznościradiowej,telefonicznej,internetowej oraz emisji wszelkiego rodzaju urządzeń radiolokacyjnych i systemów naprowadzania pociskówrakietowych. Podstawą technicznej infrastruktury wywiadowczej jest systemEchelon. NSA koordynuje wszelkie działaniaStanów Zjednoczonych w zakresiekryptoanalizy icyberbezpieczeństwa. Zajmuje się zatem łamaniem systemów kodowych iszyfrowych innych państw oraz ochroną bezpieczeństwa systemów informacyjnych (ang.Information System Security – INFOSEC) łączności amerykańskiej, w tym łącznościBiałego Domu.
Koordynacją współpracy NSA zSiłami Zbrojnymi Stanów Zjednoczonych zajmuje się Centralna Służba Bezpieczeństwa (ang.Central Security Service – CSS), utworzona w 1972 roku. Szef CSS (jest nim szef NSA)[6] kontroluje także działania rozpoznania radiotechnicznego, tzw. COMINT (Communications Intelligence) oraz rozpoznania radioelektronicznego, tzw. ELINT (Electronic Intelligence), wszystkich rodzajów sił zbrojnych.
Agencja Bezpieczeństwa Krajowego wywodzi się z działającej od 20 maja 1949 roku Agencji Bezpieczeństwa Sił ZbrojnychAFSA[7].Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA) początkowo miała być główną instytucją zajmującą się nasłuchem i przechwytywaniem korespondencji, leczDepartament Obrony uważał, że rola agencji w tej dziedzinie powinna ograniczać się do analizowania. Tymczasem dochodziło do konfliktów między Departamentem Stanu, a poszczególnymi rodzajami sił zbrojnych, odbiorcami danych COMINT. W istocieArmed Forces Security Agency (AFSA) stała się kolejną (czwartą) służbą kryptologiczną rywalizującą ze swoimi odpowiednikami w siłach lądowych, marynarce wojennej i siłach powietrznych[8]. W związku z tym w grudniu 1951 roku została powołana przez prezydentaTrumana specjalna grupa, która miała znaleźć metodę rozwiązania zaistniałych problemów[9].
W rezultacie w kwietniu 1952 roku na podstawie rozkazu wykonawczego, na bazie struktury Agencji Bezpieczeństwa Sił ZbrojnychAFSA, utworzono Agencję Bezpieczeństwa Krajowego[10], która w ciągu kilku lat stała się największą fabryką wywiadowczą w wolnym świecie.
SiedzibaNSA mieści się w Fort Meade (Fort George G. Meade), 5mil na północny wschód od miasteczka Laurel w stanieMaryland (przy autostradzie pomiędzyBaltimore i Waszyngtonem)[11].
Siedziba Agencji Bezpieczeństwa Narodowego w Fort Meade w stanie Maryland zajmuje powierzchnię 260 hektarów
Z Fort Meade agencja kieruje globalną siecią dozoru źródeł emisji fal elektromagnetycznych, posługując sięsatelitami,samolotami i systemem stacji naziemnych. Tuż obok centrali znajduje się miejsce naparking samochodowy na ok. 18 tys.pojazdów; NSA dysponuje wydzielonym zjazdem z jednej z głównych autostrad, z którego korzystać mogą jedynie pracownicy agencji. Fort Meade jest głównym ośrodkiem studiów kryptologicznych NSA, a komputerowe centrum badawcze uważane jest za największe skupisko matematyków na świecie[16]. Agencja Bezpieczeństwa Narodowego jest największym pracodawcą w stanie Maryland[17]. Fort Meade jest drugim co do wielkości odbiorcą elektryczności w stanie; każdego roku 21 milionówdolarów amerykańskich z budżetu NSA jest przeznaczonych na jej opłacenie[18].
NSA szeroko współpracuje z agencjami wywiadowczymi w kraju i agencjami wywiadu sojuszników Stanów Zjednoczonych. Dzięki tajnemu porozumieniu zawartemu w 1947 roku, tzw. porozumienieUKUSA (United Kingdom – United States of America Security Agreement) łączy operacje wywiadu radiowego Australii,Kanady,Nowej Zelandii, Stanów Zjednoczonych iWielkiej Brytanii, m.in. z brytyjską Centralą Łączności Rządowej (Government Communications Headquarters), kanadyjską Służbą Bezpieczeństwa Łączności (Communications Security Establishment), australijskim Zarządem Łączności Ministerstwa Obrony (Defence Signals Directorate) oraz nowozelandzkim Biurem Bezpieczeństwa Łączności Państwowej (Government Communications Security Bureau)[19]. Mimo współpracy dzięki porozumieniu UKUSA, nie brakowało takich wypadków jak ukrywanie przed sobą ważnych informacji i wzajemne podejrzenia.
W wydanej w 1991 roku książce „Łowca Szpiegów” (Spycatcher), która jest pamiętnikiem jednego z oficerów brytyjskiej Tajnej Służby MI5, można przeczytać:
„Jeżeli Amerykanie zamierzali przeprowadzić cyberatak i nie zamierzali dzielić się z nami rezultatami, albo jeśli chcieli działać przeciwko nam lub innym państwom Wspólnoty Brytyjskiej, a jesteśmy pewni, że to robili, to Sztab D był najlepszym miejscem do wykonania takich operacji.”[20]
Przez wiele lat w siedzibie Narodowej Agencji Bezpieczeństwa działała wielka drukarnia i wytwórnia mikroprocesorów dla potężnego parku komputerowego agencji, która prowadzi także Narodową Szkołę Kryptologiczną[22]. Jednak w 2004 roku agencja dołączyła doTrusted Foundry Program, za pośrednictwem któregooutsourcuje tego rodzaju działalność do starannie zweryfikowanych prywatnych kontrahentów, głównieIBM Microelectronics[23].
NSA została powołana jako niejawna. Rozporządzenie prezydenta Stanów Zjednoczonych, Harry’ego S. Trumana z 24 października 1952 roku, powołujące do życia NSA, było ściśle tajne. Utajniony pozostaje statut agencji (poza opublikowanym w 1984 roku niewielkim fragmentem dotyczącym zwolnienia NSA z pewnych ograniczeń w korzystaniu z danych rozpoznania radiotechnicznego, COMINT)[24]. Kierownictwo agencji dokłada wszelkich starań, aby pozostać w cieniu. Przez całe lata zapytani o miejsce pracy członkowie jej personelu nie mieli prawa wymieniać nazwy i musieli odpowiadać np. „w Departamencie Obrony (DoD)”. Cywilnych pracowników agencji obowiązują liczne ograniczenia, wolno im np. korzystać wyłącznie z pomocy dentystów sprawdzonych przez biuro ochrony NSA, muszą także informować o zawarciu przez krewnych związku małżeńskiego z cudzoziemcem lub cudzoziemką. Tak wysoki stopień utajnienia doprowadził z czasem do humorystycznego tłumaczenia skrótu NSA jakoNo Such Agency (ang. nie ma takiej agencji)[25].
Mimo tajemnicy, jaką otacza się agencja, z biegiem lat ujawnione zostały niektóre efekty jej pracy, jak np. nagrania rozmówLeonida Breżniewa z najwyższej rangi dostojnikami radzieckimi, prowadzonych przez telefon zainstalowany w limuzynie I sekretarzaKPZR[26], pogawędek dyktatoraPanamy,Manuela Antonia Noriegi, z kochanką[27], przechwycone informacje, które pozwoliły zidentyfikować Libijczyków ponoszących odpowiedzialność za zamach bombowy nasamolot pasażerski linii Pan Am w 1988 roku[28], nagrania rozmów telefonicznych kolumbijskiego lorda kokainowego,Pablo Escobara, umożliwiające zlokalizowanie jego miejsca pobytu[29].
Pierwsze jawne informacje o charakterze działalności Agencji Bezpieczeństwa Narodowego nadeszły z niespodziewanego źródła – zMoskwy.
We wrześniu 1960 roku dwaj pracownicy NSA (kryptoanalitycy), William H. Martin i Bernon F. Mitchell, zbiegli do Związku Radzieckiego. Na konferencji prasowej oskarżyli rząd Stanów Zjednoczonych o działania przeciwko Związkowi Radzieckiemu. Powiedzieli m.in. także o współpracy służb specjalnych USA i Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii. Dodali również, że NSA prowadzi rutynowy nasłuch łączności ponad 40 państw, m.in. Związku Radzieckiego,Polski,Czechosłowacji i innych państwbloku wschodniego, ale też swoich sojuszników, w tymFrancji,Włoch iTurcji[30]. W 1963 roku w Moskwie pojawił się kolejny pracownik NSA, Victor N. Hamilton[31].
Hamilton od 1957 roku pracował w NSA jako analityk. Urodzony wLibii, ożenił się z Amerykanką i wyjechał do USA, gdzie otrzymałobywatelstwo amerykańskie. Po 18 miesiącach jego pracy w NSA agencja zorientowała się, że Hamilton ma problemy ze zdrowiem psychicznym, lecz nie zwolniono go z powodu jego znajomości języków obcych, w tym arabskiego. Hamilton pracował w sekcjiBliskiego Wschodu wydziału ALLO,All Other Countries. Jego obowiązki polegały na przechwytywaniu i analizie łączności takich krajów jak:Iran,Irak,Liban,Jordania,Arabia Saudyjska,Jemen,Libia,Maroko,Tunezja,Grecja,Turcja iEtiopia[32].
Hamiltona z NSA zwolniono w kwietniu 1959 roku z powodu depresji. Nagle w lipcu 1963 roku Hamilton pojawił się w stolicy Związku Radzieckiego, Moskwie. Tam bardzo głośno obnosił się z sekretami Agencji Bezpieczeństwa Narodowego. W wywiadach dla gazet i telewizji radzieckiej oświadczył, że on i jego koledzy trudnili się łamaniem kodów i szyfrów dyplomatycznych oraz podsłuchem łącznościONZ. Po wywiadach w moskiewskiej telewizji jakikolwiek słuch o Victorze Hamiltonie zaginął. Dopiero w 1992 roku organizacja Akr Project zajmująca się poszukiwaniem żołnierzy amerykańskich sił zbrojnych wziętych do niewoli lub zaginionych podczas działań wojennych odnalazła Wiktora Hamiltona w Szpitalu Specjalnym numer 5, wTroickoje pod Moskwą. Władze szpitala określiły go jako pacjenta cierpiącego na paranoję i inne zaburzenia psychiczne. Poinformowali, że Hamilton nie chce poddać się kuracji i jest świadom rozpadu Związku Radzieckiego.
Ustawa o inwigilacji zagranicznych służb wywiadowczych
Foreign Intelligence Surveillance Act, ustawa o inwigilacji zagranicznych służb wywiadowczych, uchwalona w 1976 roku przezKongres Stanów Zjednoczonych, określa zasady tajnej inwigilacji osób podejrzanych o działalność szpiegowską w Stanach Zjednoczonych[33]. Inne prawa odnoszące się do NSA ograniczają zakres podsłuchu stosowanego przez agencję do łączności zagranicznej, co oznacza, że jeden z rozmówców powinien znajdować się na terytorium USA, a drugi poza nim. Monitorowanie obywateli własnego państwa jest zakazane. NSA może natomiast bez ograniczeń podsłuchiwać łączność instytucji co prawda mieszczących się na terytorium kraju, ale eksterytorialnych, jak np. ambasad i konsulatów. Specjalny nakaz jest konieczny w przypadku pracownika danej ambasady rozmawiającego przez telefon mieszczący się poza eksterytorialnym terytorium placówki dyplomatycznej[34].
Bodźcem do wprowadzenia regulacji prawnych ograniczających stosowanie podsłuchu przez NSA i poddających tego rodzaju praktyki kontroli z zewnątrz były rezultaty dochodzenia prowadzonego przez kongres w 1975 roku w sprawie operacji wywiadu wewnętrznego NSA (Project SHAMROCK)[35]. Okazało się, że przez prawie 30 lat amerykańskie agencje rządowe zajmujące się podsłuchem otrzymywały (na mocy porozumień z kompaniami telekomunikacyjnymi) zapisy wszystkich telefonów zagranicznych. W ramach jednej fazy operacji SHAMROCK (Project MINARET), na tzw.watch list znalazło się ok. 1800 obywateli amerykańskich. Wśród nich byli tacy ludzie jak:Martin Luther King, aktorkaJane Fonda, piosenkarkaJoan Baez oraz słynny pediatra, drBenjamin Spock. Podczas trwania projektu SHAMROCK Agencja Bezpieczeństwa Narodowego sporządziła teczki 75 tysięcy obywateli amerykańskich[36].
Po rozpadzie Związku Radzieckiego i zakończeniu zimnej wojny NSA, podobnie jakCIA czyDIA oraz inne agencje wywiadowcze Stanów Zjednoczonych, szuka dla siebie innych nowych zadań w rodzaju gromadzenia danych ELINT.
↑PeterP.WrightPeterP.,Spycatcher, Heinemann, 1991, s. 113,ISBN 83-85208-07-0, Cytat:If the Americans wanted to mount a cipher attack and did not wish to share the product with us, or if they wanted to operate against the UK, or a Commonwealth country, as we were sure they were doing, Staff D was the obvious place from which to do it.(ang.).url,1 stycznia
.png)