Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Muzyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy dziedziny sztuki. Zobacz też:inne znaczenia tego słowa.
Alegoria Muzyki,Filippino Lippi

Muzyka (łac. musica, zestgr. μουσικήmousiké „sztuka muz”) – jedna z dziedzinsztuk pięknych, w którejdźwięki odbierane są przez człowieka i wpływają na jegopsychikę. Jest to sztuka układania strukturdźwiękowych wczasie. Dźwięki te można wytworzyć za pomocąinstrumentów muzycznych lubludzkiegogłosu[1].

Struktury dźwiękowe składają się z zestawówfal akustycznych o celowo dobranychczęstotliwościach iamplitudach oraz ciszy pomiędzy nimi. Jednym z celów muzyki jest samoekspresja oraz przekazsubiektywnych odczuć kompozytora lub wykonawcy, który ma wpływ na odczucia, reakcje i świadomość słuchacza przetwarzającego te doznania w sposób zupełnie indywidualny. Odmowy ludzkiej różni się znacznie większą abstrakcyjnością przekazywanych treści oraz wykorzystaniem, opróczgłosu ludzkiego,instrumentów muzycznych oraz wszelkich dźwięków elektronicznych, naturalnych i nieartykułowalnych.

Muzyka jest jednym z przejawów ludzkiejkultury. Można przyjąć, że muzyka od zawsze towarzyszyła człowiekowi w pracy, zabawie, odpoczynku oraz wobrzędach, najpewniej również od początku łączona była ztańcem i słowem. Z początku muzyka służyła celom praktycznym – pomagała w pracy zespołowej, była formą komunikacji, później stała się także elementem tożsamości zbiorowej. Z czasem wykształciła się jako jedna z gałęzisztuki.

Początki

[edytuj |edytuj kod]
Tablica z zapisem częściHymnu doNikkal, pochodząca z ok. 1400 roku p.n.e.

W czasachprehistorycznych grano na muszlach i piszczałkach wykonanych z kości. Muzyka towarzyszyła tańcom i ceremoniom religijnym. A wstarożytnych państwach:Mezopotamii,Egipcie,Indiach,Chinach iGrecji słuchano muzyki również dla przyjemności.

Prawdopodobnie za najstarszy wiernie odtworzony współcześnie utwór muzyczny uważany jestHymn doNikkal, którego zapis datowany jest na 1400 rok p.n.e.[2][3] Zapis pochodzi z państwaHurytów; odnaleziono go w połowie XX wieku wUgarit na wybrzeżu Morza Śródziemnego, zaś muzykę odtworzono po piętnastu latach prac naUniwersytecie Kalifornijskim (Berkeley)[4].Pierwszy kompletny utwór muzyczny, który zachował się do naszych czasów, datowany jest na IX wiek[5].

Mitologiczne początki

[edytuj |edytuj kod]

Tradycja tworzenia dźwięków muzycznych sięga czasów równie odległych jak rozwój ludzkiej mowy. W dawnych mitologiach odkrycie muzyki i wynalezienie pierwszych instrumentów przypisywano bogom, legendarnym władcom, herosom oraz mędrcom[1]. Postaciami, które są uważane za twórców muzyki pojawiają się: bógPradżapati wmitologii hinduskiej,Apollo zmitologii greckiej, chińscy cesarzeFuxi iHuang Di czy grecki filozofPitagoras[1]. Wedługmitologii rzymskiej wynalazcą muzyki byłMerkury, który ze skorupy wyschniętegożółwia zrobiłlirę[6]. Z kolei według przekazów biblijnych wynalazcą muzyki byłJubal, gdyż wRdz 4, 21 określony został jako ojciec wszystkich tych, którzy grają na „cytrach i organach”[7].

Elementy dzieła muzycznego

[edytuj |edytuj kod]
Alegoryczne przedstawienie muzyki –Grupa Muzyka nawarszawskimMDM-ie (proj.J. Gosławski)

Dźwięki muzyczne charakteryzują się określonąCechy dźwięku muzycznego tonatężenie,barwa, czas trwania,rozległość przestrzenna oraz – zazwyczaj –wysokość[1]. Wdziełach muzycznych, które są celową kombinacją dźwięków rozbrzmiewających w określonym czasie – kolejno lub jednocześnie (kompozycja) – wyróżnia się metodą analizy kilka elementów:melodia,harmonia,rytm, struktura formalna (forma),dynamika,agogika,kolorystyka dźwiękowa (barwa dźwięku),artykulacja,metrum,tempo,frazowanie[1][8][9].

Klasyfikacje

[edytuj |edytuj kod]
Wikipedia:Weryfikowalność
Ta sekcja od 2025-05 wymagazweryfikowania podanych informacji.
Należy podać wiarygodne źródła w formieprzypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.
Orkiestra Kameralna Wratislavia (2010)

Muzykę euroatlantyckiego kręgu kulturowego można klasyfikować na wiele sposobów, np.:

Forma przekazu:

Środki wykonawcze:

Liczba wykonawców:

Leszek Możdżer – fortepian
Lars Danielsson – kontrabas (2004)

Przeznaczenie:

Cechy formalne i genetyczne:

Ze względu na cechy stylistyczne dzieli się też muzykę według epok. Mówi się o:

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]
Informacje w projektach siostrzanych
 Multimedia wWikimedia Commons
 Cytaty wWikicytatach
 Wiadomości wWikinews
 Definicje słownikowe wWikisłowniku

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. abcdeKaczorowski 2007 ↓, s. 508.
  2. Michael Levy,The Oldest Written Musical Notation, The Oldest Written Melody & The Oldest Complete Written Melody So Far Discovered In History, www.ancientlyre.com, [dostęp 2016-09-24].
  3. Giorgio Buccellati,Hurrian music [dostęp 2016-05-06].
  4. The Oldest Song In The World [dostęp 2016-05-06].
  5. Encyklopedia pytań i odpowiedzi (Brian Williams).
  6. Leopold Mozart: Gruntowna szkoła skrzypcowa. Poznań: 2007, s. 32–33.
  7. Leopold MozartGruntowna szkoła skrzypcowa, Poznań 2007, s. 27; wg Biblii Tysiąclecia: „Brat jego nazywał się Jubal; od niego to pochodzą wszyscy grający na cytrze i na flecie” (Rdz 4,2).
  8. Chodkowski i Baculewski 2006 ↓, s. 228.
  9. Wesołowski 2019 ↓, s. 174–177.

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • AndrzejA. Chodkowski AndrzejA.,KrzysztofK. Baculewski KrzysztofK. (red.),Encyklopedia muzyki, Wydanie 2 poprawione i rozszerzone, 1 dodr., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006,ISBN 83-01-13410-0 .
  • BartłomiejB. Kaczorowski BartłomiejB. (red.),Muzyka: kompozytorzy i wykonawcy, prądy i kierunki, dzieła, Encyklopedia PWN, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007,ISBN 978-83-01-15229-1 .
  • FranciszekF. Wesołowski FranciszekF.,Zasady muzyki, Wyd. 13, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2019,ISBN 978-83-224-0461-4 .

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Kontrola autorytatywna (forma sztuki):
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Muzyka&oldid=78076593
Kategoria:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp