 Kryształ monacytu; pochodzenie: Rostadheia, Iveland, Norwegia | |||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Skład chemiczny | fosforan ceru, lantanu, neodymu, toru, itru i prazeodymu ((Ce, La, Nd, Th, Y, Pr)PO4) | ||
|---|---|---|---|
| Twardość w skali Mohsa | 5–5,5[1] | ||
| Przełam | muszlowy, nierówny/nieregularny[1] | ||
| Łupliwość | doskonała, wyraźna[1] | ||
| Pokrój kryształu | ziarnisty, tabliczkowy-spłaszczony, słupkowy lub klinowaty | ||
| Układ krystalograficzny | jednoskośny[1] | ||
| Klasa krystalograficzna | pryzmatyczna[1] | ||
| Właściwości mechaniczne | kruchy[1] | ||
| Gęstość | 4,6–5,5 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | czerwona, czerwonobrunatna, brunatna, pomarańczowa, żółta, czasem zielonkawa[1] | ||
| Rysa | biała, szarobiała | ||
| Połysk | tłusty, diamentowy, półdiamentowy, szklisty, półszklisty, żywiczny, woskowy[1] | ||
| Współczynnik załamania | 1,770–1,860 (dwuosiowy)[1] | ||
| Inne | dwójłomność: 0,060[1]dyspersja (optyka): słaba[1]pleochroizm: słaby[1] | ||
| Dodatkowe dane | |||
| Klasyfikacja Strunza | 8.AD.50[1] | ||
| |||
Monacyt –minerał, mieszana sólkwasu fosforowego,ceru i kilkulantanowców. Należy do minerałów rzadkich.
Nazwa pochodzi odgr.monazeis = jedyny lubmonaxo = być samotnym; nawiązując do rzadkości występowania.
Występuje w postaci drobnych ziarn (wrostków w innych minerałach),skupień ziarnistych oraz luźnych ziarn (w aluwiach). Często wykazuje znaczne zawartości innych pierwiastków. Niekiedy tworzy bardzo duże (do 40 kg) i doskonale wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym-spłaszczonym, słupkowym lub klinowatym. Może zawieraćuran oraz wszystkie pierwiastki ziem rzadkich; jego częstym składnikiem bywawapń.
Bywa silnie promieniotwórczy, tym bardziej im większa zawartość uranu lub toru. Jest kruchy, przezroczysty[1], jest izostrukturalny zkrokoitem.
Najczęściej występuje wskałach magmowych, przede wszystkimkwaśnych, główniepegmatytach. Duże, narosłe kryształy bywają spotykane wdruzach i szczelinach skalnych. W postaci drobnych wrostków powszechnie występuje wgranitoidach,sjenitach igranodiorytach. Rzadziej wskałach metamorficznych (stanowi ich główny składnik zawierającytor). Gromadzi się również w piaskach monacytowych z powodu odporności na wietrzenie. Współwystępuje zazwyczaj zkwarcem,muskowitem,albitem,kasyterytem,rutylem,cyrkonem,klinochlorem,mikroklinem ianatazem[1].
Miejsca występowania:
Stanowi ważne źródło uzyskiwaniaceru i innych pierwiastków ziem rzadkich oraztoru. Ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Duże, ważące nawet kilka kilogramów, kryształy spotykane są wpegmatytach granitowych. Pięknie wykształcone okazy znajdowane są naMadagaskarze, wUSA i wNorwegii.
