.jpg) | |||
| Data i miejsce urodzenia | 23 lipca 1913 | ||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci | 3 marca 2010 | ||
| Lider opozycji | |||
| Okres | od 4 listopada 1980 | ||
| Przynależność polityczna | |||
| Poprzednik | |||
| Następca | |||
| Przewodniczący Izby Gmin | |||
| Okres | od 8 kwietnia 1976 | ||
| Poprzednik | |||
| Następca | |||
| |||
Michael Mackintosh Foot (ur.23 lipca1913 wPlymouth, zm.3 marca2010 wLondynie) –brytyjski polityk, liderPartii Pracy.Od 5 marca 1974 do 8 kwietnia 1976 był ministrem zatrudnienia w rządachHarolda Wilsona iJamesa Callaghana. Od 8 kwietnia 1976 do 4 maja 1979 byłprzewodniczącymIzby Gmin. Od 4 listopada 1980 do 2 października 1983 był przewodniczącymPartii Pracy.
Był synemIsaaca Foota, prawnika iliberalnego deputowanego do Izby Gmin. Starsi bracia Michaela (Dingle,Hugh iJohn) również byli politykami. Michael odebrał wykształcenie w Plymouth College Preparatory School oraz w Leighton Park School wReading. Następnie studiował na kierunkufilozofia, politologia i ekonomia w Wadham College naUniwersytecie Oksfordzkim. Był tam przewodniczącym Oxford Union. Po ukończeniu studiów w 1934 rozpoczął pracę jako urzędnik w stoczni wLiverpoolu. Tam wstąpił do Partii Pracy i w 1935 wystartował w wyborach w okręguMonmouth, ale nie zdobył mandatu.
Po tym niepowodzeniu rozpoczął karierę dziennikarską. Początkowo pracował wNew Statesman. Na początku 1937 przeszedł do lewicowejTribune. Z pracy w tej gazecie zrezygnował w 1938, kiedy zwolniono redaktora naczelnego,Williama Mellora. Wkrótce jednak został zatrudniony przezlorda Beaverbrooka w jego gazecieEvening Standard. W 1940 razem z innymi dziennikarzami,Frankiem Owenem iPeterem Howardem, napisał pod pseudonimem „Cato” pamfletGuilty Man, atakującąNeville’a Chamberlaina za politykęustępstw wobec III Rzeszy[1]. W 1942 Foot został redaktoremEvening Standard. W 1945 przeszedł doDaily Herald. W 1948 powrócił doTribune jako redaktor. Był nim do 1952 i ponownie w latach 1955–1960.
W 1945 dostał się do Izby Gmin jako reprezentant okręguPlymouth Devonport. Okręg ten reprezentował do 1955, kiedy to dość niespodziewanie przegrał zJoan Vickers. Foot był zwolennikiem jednostronnego rozbrojenia nuklearnego, sprzeciwiał się udziałowi Wielkiej Brytanii wwojnie koreańskiej oraz remilitaryzacjiNiemiec Zachodnich. Jednocześnie dał się poznać jako antykomunista i zwolennik powstaniaNATO. W 1956 kierowana przezeńTribune krytykowała zarównointerwencję brytyjską w Suezie, jak równieżstłumienie przez wojska sowieckie rewolucji na Węgrzech.
Foot powrócił do Izby Gmin w 1960, wygrywając wybory uzupełniające w okręguEbbw Vale. W 1961 popadł w konflikt z kierownictwem Partii Pracy na tle propozycji finansowania sił powietrznych. Został za to wykluczony z klubu parlamentarnego Partii Pracy. Powrócił doń w 1963, kiedy toHarold Wilson został nowym liderem laburzystów. Kiedy Partia Pracy doszła do władzy w 1964 Wilson zaofiarował Footowi stanowisko w gabinecie, ale ten odmówił, stając na czele wewnątrzpartyjnej opozycji. Foot sprzeciwiał się rządowym propozycjom ograniczenia imigracji, wstąpienia doEWG i reformy związków zawodowych. Sprzeciwiał sięwojnie wietnamskiej i jednostronnej deklaracji niepodległościRodezji. Krytykował również plan pozbawienia parów dziedzicznych prawa głosu wIzbie Lordów. W tej sprawie sprzymierzył się nawet z ultraprawicowym politykiemEnochem Powellem. W 1967 Foot wystartował w wyborach na skarbnika Partii Pracy, ale przegrał zJamesem Callaghanem.
Po wyborczej porażce laburzystów w 1970 Foot przeszedł do grona stronników Wilsona. W 1972 wystartował w wyborach na wiceprzewodniczącego partii. Przeszedł do drugiej tury, ale tam przegrał zEdwardem Shortem. Kiedy Partia Pracy powróciła do władzy w 1974, Foot został ministrem zatrudnienia. Na tym stanowisku odpowiadał za stosunki rządu ze związkami zawodowymi oraz wprowadzenie nowych regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. W 1975 nawoływał do głosowania na „nie” w referendum dotyczącym członkostwa Wielkiej Brytanii w EWG.
W 1976 Wilson niespodziewanie zrezygnował ze stanowiska premiera i lidera Partii Pracy. Foot wystartował w wyborach na lidera partii. Wygrał w pierwszej turze, ale ostatecznie został pokonany przez Jamesa Callaghana, który mianował Foota Lordem Przewodniczącym Rady i przewodniczącym Izby Gmin. Później w tym samym roku Foot został wiceprzewodniczącym Partii Pracy. Na stanowisku przewodniczącego Izby odgrywał poważną rolę w zapewnieniu gabinetowi większości parlamentarnej.
Wybory 1979 zakończyły się porażką Partii Pracy. James Callaghan zrezygnował w 1980. Wybory na lidera partii wygrał Foot, pokonując w drugiej turzeDenisa Healeya. Były to ostatnie wybory, w których mogli głosować tylko deputowani. Foot musiał się zmierzyć z narastającymi konfliktami wewnątrzpartyjnymi. Musiał zmierzyć się z narastającą krytyką skrajnej lewicy oraz secesją kilku wpływowych deputowanych z prawego skrzydła partii, którzy w 1981 utworzyliPartię Socjaldemokratyczną.
Informacje zawarte w książce autorstwa „Szpieg i zdrajca” (ang. „The Spy and the Traitor”) wskazują, że pierwsze doniesienia o związkach Foota, który stał na czele Partii Pracy w latach 1980–1983, z KGB zostały przekazane Brytyjczykom przez byłego rosyjskiego agenta Olega Gordijewskiego, który w trakcie zimnej wojny zaczął współpracować z brytyjskim wywiadem MI6.
W okresie swojego urzędowania Foot musiał zmierzyć się z narastającą krytyką lewego skrzydła, które zarzucało mu zbytnie wspieraniekonserwatywnego rządu (Foot poparłinterwencję na Falklandach). Na przełomie 1982 i 1983 Partia Pracy przegrała kilka wyborów uzupełniających, niemniej Footowi udało się utrzymać na stanowisku do czasu wyborów parlamentarnych. W 1983 Partia Pracy przyjęła socjalistyczny w tonie manifest wyborczy, w którym popierała jednostronne rozbrojenie nuklearne, wyższe podatki oraz zwiększenie interwencjonizmu państwa w przemyśle. Znalazły się tam również propozycje likwidacji Izby Lordów oraz opuszczenia EWG.
Manifest wyborczy był głównie dziełem lewego skrzydła partii i spotkał się z krytyką prawego skrzydła. Klęska wyborcza laburzystów w 1983, którzy utracili 55 miejsc w Izbie Gmin, sprawiła, żeGerald Kaufman określił manifest mianem „najdłuższego listu samobójczego w historii” (the longest suicide note in history). Po tej porażce Foot zrezygnował ze stanowiska lidera partii. Zastąpił goNeil Kinnock.
Po rezygnacji Foot zasiadł w tylnych ławach parlamentu. W Izbie Gmin zasiadał do 1992. Od 1987 był najstarszym brytyjskim deputowanym. Przemawiał w obronieSalmana Rushdiego, skazanego na śmierć przezajatollaha Chomejniego. Popierał również interwencję naBałkanach przeciwkoSlobodanowi Miloševiciowi.
Foot pozostał aktywnym zwolennikiem jednostronnego rozbrojenia nuklearnego. Był również autorem wielu książek, m.in. biografiiAneurina Bevana iHerberta George’a Wellsa. Był wiceprzewodniczącym Towarzystwa Herberta George Wellsa.
W 1949 poślubiłJill Craigie (zm. 1999), reżyserkę filmów dokumentalnych. Nie miał z nią dzieci.
Był kibicemPlymouth Argyle i był wieloletnim dyrektorem tego klubu. Z okazji swoich 90. urodzin został przez klub wpisany na listę zawodników i otrzymał koszulkę z numerem 90.
| W dniu powstania | |
|---|---|
| Późniejsi członkowie gabinetu |
