Metafizyka krytyczna (niem. Kritische Metaphysik) – metafizyka rozwijana na baziefilozofii kantowskiej przez nurt metafizyczny wneokantyzmie.

Chociaż nastawienieImmanuela Kanta od metafizyki było krytyczne, to jednak nie odrzucał on jej całkowicie i uznawał potrzebę metafizyczną w człowieku^[1]. Wielokrotnie rozważał pomysł reformy metafizyki jako nauki^[2][3]. Problem zainspirowałidealistów niemieckich do dyskusji nad nową krytyczną metafizyką.Johann Gottlieb Fichte stwierdza, że krytyka przygotowuje metafizykę jako teorię wiedzy^[4].Friedrich Wilhelm Joseph Schelling rozwija zasady idealizmu transcendentalnego Kanta i Fichtego w formie wielokrotnie modyfikowanego projektu systemu metafizycznego, który miał zawierać filozofię jaźni, filozofię przyrody i filozofię ducha ludzkiego^[5].Georg Wilhelm Friedrich Hegel uznaje, że nauka logiki „jest właściwą metafizyką albo filozofią czysto spekulatywną”^[6].

Ostatecznie idea nowej metafizyki została rozwinięta przez filozofów należących do nurtu metafizycznego wneokantyzmie, takich jakOtto Liebmann,Friedrich Paulsen iJohannes Volkelt.

Pojęcie metafizyki krytycznej pojawia się w rozprawieOttona Liebmanna pt.Zarys metafizyki krytycznej^[7]. Dla Liebmanna krytyczne podejście w metafizyce polega na akceptacji hipotetycznego statusurzeczy samych w sobie i próbie wyprowadzenia z tego stanu rzeczy konsekwencji filozoficznych, pozostając przy tym w granicach ludzkiego rozumu^[8]. Wszystko, co wykracza poza doświadczenie, metafizyka może potraktować tylko jako hipotetyczne przypuszczenia, które wymagają sprawdzianu pod względem ich wiarygodności, gdyż nawet metafizyczne twierdzenia mogą mieć różną wartość.

• idealizm niemiecki

• Ontologia
• Neokantyzm

• Uniwersalny szablon cytowania – brak strony