 Maurycy Potocki por. rez. kawalerOrderu Virtuti Militari (przed 1933) | |||
 Pilawa | |||
| Hrabia | |||
| Rodzina | |||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | 16 maja 1892 | ||
| Data i miejsce śmierci | 15 maja 1949 | ||
| Ojciec | |||
| Matka | Eugenia Wojnicz-Sianożęcka h. Nałęcz | ||
| Żona | Teresa ks. Woroniecka h. Korybut (1915) | ||
| Dzieci | |||
| Odznaczenia | |||
    | |||
| |||
Maurycy Stanisław PotockiherbuPilawa (ur.16 maja1892 wWarszawie, zm.15 maja1949) –hrabia[1], właścicielJabłonny,rotmistrz rezerwyWojska Polskiego, działacz niepodległościowy,kawaler Orderu Virtuti Militari.
Był synemAugusta i Eugenii z Wojnicz-Sianożęckich[2]. W 1906 odziedziczył Jabłonnę, Nieporęt i Białobrzegi, dobra o łącznym obszarze około 7800 hektarów. Przez jakiś czas przebywał w Anglii na studiach, nauki nie wieńcząc jednak dyplomem.
Jesienią 1917 wstąpił jako ochotnik do11 pułku strzelców polskich, a następnie przeniesiony do1 pułku ułanów[3]. Uczestnik wojny polsko-ukraińskiej (podporucznik 1 pułku Ułanów Krechowieckich) oraz wojny polsko-sowieckiej[3]. Opuścił wojsko jako porucznik jazdy rezerwy. Na stopień rotmistrza rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 5. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[4].
W latach międzywojennych nie był aktywny w życiu politycznym, jedynie w chwili zamachu majowego był wśród osób towarzyszącychPiłsudskiemu przy rozmowie z prezydentem Wojciechowskim na Moście Poniatowskiego. Pozostawał natomiast stale w związkach towarzyskich z elitami kraju. Udzielał się w życiu sportowym jako współtwórca Automobilklubu Polskiego i uczestnik rajdów samochodowych, w których startował samochodem Bugatti; kolekcjonował samochody wyścigowe. Działał wPolskim Związku Łowieckim, w ramach polowań nawiązując kontakty towarzyskie także ze znakomitościami zagranicznymi, m.in. zGöringiem iCiano; część polowań organizował w swoich dobrach w Jabłonnie. W 1926 ofiarował dwa płótnaCanaletta naZamek Królewski.
Utrzymywał się ze stopniowej parcelacji dóbr, dochodów z nieruchomości oraz udziałów w Hucie Szkła „Jabłonna”. Huta ta powstała w 1897, zatrudniała około ćwierć tysiąca osób.
We wrześniu 1939 działał w Straży Obywatelskiej w Warszawie, kierował Wydziałem Transportu i Komunikacji. Za wiedzą dowództwa Związku Walki Zbrojnej (potem Armii Krajowej) podtrzymywał nawiązane przed wojną znajomości z dygnitarzami niemieckimi, wielokrotnie z powodzeniem interweniując w sprawie zwolnienia aresztowanych osób. Po takiej interwencji 15 sierpnia 1942 został uwolniony m.in.Władysław Studnicki[5]. Warszawska kamienica Potockiego przy ulicy Mazowieckiej 4 mieściła bar „Za Kotarą”, będący lokalem kontaktowym Oddziału V (łączności operacyjnej) Komendy Głównej Armii Krajowej; lokal, penetrowany przez Gestapo, został zlikwidowany przez oddział kontrwywiadu Komendy Głównej Armii Krajowej 8 października 1943 w wynikuakcji „Za Kotarą”. Dzięki udanej współpracy z Archivamt w Warszawie przyczynił się Potocki do zachowania Archiwum Poniatowskich, uprzednio przechowywanego w Jabłonnie.
Po upadkupowstania warszawskiego przebywał w Ojcowie, gdzie w marcu 1945 został aresztowany przezUB. Był więziony w Kielcach. W sierpniu 1945 więzienie zostało zajęte przez oddziałAntoniego Hedy „Szarego”, dzięki czemu Potocki odzyskał wolność. Niebawem opuścił kraj przez zieloną granicę i jesienią 1945 dotarł do Londynu, gdzie zmarł 15 maja 1949.
Był dwukrotnie żonaty; od 1915 z Teresą z książąt Woronieckich[6] (zm. 1949, małżeństwo unieważnione w 1928), od 1928 z Marią z Gąsiorowskich, I voto Brydzińską (ur. 1897), aktorką. Z drugiego małżeństwa miał córkę Natalię (1929–1974), dwukrotnie rozwiedzioną: I voto Richardową Jenner, II voto Wincentową Poklewską.
O Maurycym Potockim wspominałAntoni Słonimski w swoim utworzeW oparach absurdu[7].
