Ten artykuł dotyczy polskiej Marynarki Wojennej w latach 1918-1939. Zobacz też: współczesnaMarynarka Wojenna.| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Siły zbrojne | |||
| Data utworzenia | 28 listopada 1918 | ||
| Data likwidacji | 31 marca 1947 | ||
| Prefiks | ORP | ||
| Bandera |
| ||
| Proporzec |
| ||
| Najwyższe dowództwa | |||
| Cywilne | |||
| Wojskowe | |||
| Wydzielone części składowe | |||
| Morski Dywizjon Lotniczy | |||
| |||
.svg)
Marynarka Wojenna II RP – jeden z dwóch, obok wojska, jak ówcześnie nazywanowojska lądowe, rodzajówSił Zbrojnych II Rzeczypospolitej Polskiej. Rozwiązana 31 marca 1947 roku w Wielkiej Brytanii[1].
Od 1928 roku Marynarka Wojenna swoje święto obchodziła10 lutego[2].
W listopadzie 1918 roku Polska składała się z niecałejKongresówki i zachodniej częściGalicji. Wizja dostępu do morza, jak i tworzenia własnejmarynarki wojennej, była jeszcze niepewna. Jednak już w listopadzie pierwsze rozkazy związane z tworzeniem polskiej marynarki wojennej wydał gen.Tadeusz Rozwadowski. Komendę nad powracającymi do kraju marynarzami oddał pułkownikowi marynarki wojennejBogumiłowi Nowotnemu, który w dniach 8-10 listopada przejął od Niemców Flotę Wiślaną. W wyniku tych działań powstał zalążek polskiej marynarki wojennej[3]. Po 28 listopada 1918 roku Naczelnik PaństwaJózef Piłsudski powołał do życia swoim opublikowanym w Monitorze Polskim rozkazem „Marynarkę Polską”, mianując jednocześnie pułkownika marynarkiBogumiła Nowotnego szefemSekcji Marynarki Wojennej przy Ministerstwie Spraw Wojskowych. WModlinie sformowano pierwsze jednostki: Flotyllę Rzeczną, Oddział Zapasowy Marynarzy i Batalion Morski. W skład jednostek weszli marynarze z byłych flot zaborczych. Polską marynarkę budowali oficerowie w 72% z zaboru rosyjskiego, 6% z zaboru niemieckiego i 22% z zaboru austriackiego. Stwarzało to duże trudności w nazewnictwie i procedurach. Język fachowy stworzył weteran Floty Austro-Węgierskiej kpt. mar.Antoni Ledóchowski.
W grudniu przystąpiono do tworzeniaFlotylli Wiślanej z pozostawionego przez Niemców sprzętu pływającego, a w kwietniu 1919 rokuFlotylli Pińskiej na rzecePinie z łodzi i motorówek poniemieckich. Flotylla powstała z połączenia flotylli w Krakowie oraz Flotylli w Warszawie i w Modlinie. Pierwszym dowódcą Flotylli Pińskiej był por. mar. J. Giedroyć. 11 marca 1919 roku do dymisji podał się komandor Nowotny, a dymisja została przyjęta przez Piłsudskiego, który wymusił ją z powodu buntu marynarzy wTwierdzy Modlin. W połowie 1919 roku na szefa Departamentu dla spraw Morskich został wyznaczony wiceadmirałKazimierz Porębski z marynarki rosyjskiej. W Międzynarodowej Komisji ds. żeglugi na Odrze Polskę po I wojnie światowej reprezentował admirałNapoleon Louis-Wawel, przybyły z Cesarsko-Królewskiej Floty Austro-Węgier.
Traktat wersalski przyznał Polsce ponad 140 km wybrzeża z małymi portami wHelu iPucku. Ten drugi stał się bazą rodzącej się polskiej Marynarki Wojennej i bazowania dwóch pierwszych okrętów wojennych:motorówki inspekcyjnej ORP"Wisła"[4]orazokrętu hydrograficznego ORP „Pomorzanin”, kupionego prywatnie przez komandoraJózefa Unruga (państwo Polskie nie miało jeszcze wtedy „osobowości prawnej”).
Marynarze czynnie uczestniczyli w kształtowaniu granic wolnej Rzeczypospolitej, m.in. wwojnie polsko-bolszewickiej z lat 1919-1920. Pierwsze działania wojenne podjęły uzbrojone jednostki pływające Flotylli Pińskiej w dorzeczu rzekiPrypeć już w 1919 roku. Zajmowały się one dostarczaniem zaopatrzenia dla wojsk polskich, a w maju 1919 roku stoczyły pierwszą potyczkę z jednostkami nieprzyjaciela. 3 lipca 1919 pod Horodyszczem współdziałały z wojskami gen.A. Listowskiego w ofensywie na Łuniniec. W kwietniu 1920 jednostki Flotylli Pińskiej (polski statek uzbrojony „Pancerny” oraz kilka motorówek) stoczyły z 6 uzbrojonymi statkami sowieckimi największą, zwycięskąbitwę pod Czarnobylem. Jeden statek sowiecki został zatopiony, 2 prawdopodobnie uszkodzone, a kolejny wraz z kilkoma jednostkami transportowymi zdobyty. Na lądzie walczyło z wojskami bolszewickimi ok. 2,5 tys. marynarzy z Pułku Morskiego, Flotylli Pińskiej i Wiślanej. Wojna polsko-bolszewicka była regresem rozwijającej się Marynarki Wojennej. W czasie ofensywy sowieckiej 20 sierpnia 1920 roku Flotylla Pińska została rozwiązana, a jej statki zatopione. W tym samym roku, z inicjatywy kapitanaA. Mohuczego, Batalion Morski został przeformowany w Pułk Morski pod dowództwem kapitana Konstantego Jacynicza. Formowano go na bazie kadry Marynarki Wojennej z Torunia, Batalionu Morskiego z Pucka i Specjalistów Morskich z Modlina.
Dowódcami batalionów byli: 1 – kpt. mar. Antoni Wąsowicz, 2 – kpt. mar. Adam Mohuczy, 3 – kpt. mar.Włodzimierz Steyer. Pułk Morski nigdy nie walczył całością sił. Do akcji batalionu Pułku wchodziły oddzielnie w różnym czasie i odległych od siebie rejonach. 1 Batalion Morskiwalczył pod Ostrołęką, 2 Batalion Morski z Modlina pod dowództwem kapitana Konstantego Jacynicza wraz z generałem J. Hallerem w dniu 10 lutego 1920 zaślubił Polskę z Bałtykiem, wrzucając platynowy pierścień na znak przynależności Polski do Bałtyku i Bałtyku do Polski (w lutym 1920 na teren Pomorza wkroczył wraz z wojskiem polskim gen.Józef Haller, dowódca Frontu Pomorskiego). 2 Batalion uczestniczył w krwawych walkach pod Grodnem i Białymstokiem. 3 Batalion udziału w walkach nie brał. Pułk Morski został rozwiązany jesienią 1920.
Obsada personalna najważniejszych stanowisk służbowych w Marynarce Wojennej w 1922 roku
Do 1926 roku w jej skład wchodziły: 2 kanonierki („Komendant Piłsudski” i „Generał Haller”), 4 trałowce („Jaskółka”, „Mewa”, „Rybitwa” i „Czajka”), 5 torpedowców[5] („Mazur”, „Krakowiak”, „Ślązak”, „Podhalanin” i „Kujawiak”), 4 monitory rzeczne („Warszawa”, „Toruń”, „Pińsk” i „Horodyszcze”), 2 transportowce („Warta” i „Wilia”), okręt hydrograficzny („Pomorzanin”), okręt-baza nurków („Nurek”), 3 holowniki („Krakus”, „Wanda” i „Sokół”). Przewidywano dalszy rozwój floty wojennej.
Pierwszy program rozbudowy floty opracowano już na początku 1920. Przewidywał on nabycie lub budowę do końca 1929: 2 okrętów liniowych, 6 krążowników, 28 kontrtorpedowców, 42 okrętów podwodnych, 3 podwodnych stawiaczy min, 28 trałowców, 54 kutrów torpedowych, 14 jednostek pomocniczych, ponad 80 jednostek rzecznych i ponad 70 samolotów. Ponieważ okazał się on dalece nierealny, nie uzyskał aprobatyMinisterstwa Spraw Wojskowych i na stałe trafił do archiwum.
Pierwszymi okrętami morskimi były otrzymane w 1921 w wyniku podziału byłej floty niemieckiej małe torpedowce:„Kaszub”,„Mazur”,„Krakowiak”,„Kujawiak”,„Ślązak” i „Góral” (przemianowany na„Podhalanina”). W latach 1920–1921 sprowadzono je do kraju i wyremontowano. Ponadto zakupiono w Finlandii 2 kanonierki o wyporności 342 t każda:„Komendant Piłsudski” i„Generał Haller”, 4 trałowce o wyporności 150 t każdy:„Czajka”,„Jaskółka”,„Mewa” i„Rybitwa”, a w Gdańsku 4monitory rzeczne,okręt hydrograficzny„Pomorzanin” i kilkamotorówek[6]. W 1922 ukształtowała się Marynarka Wojenna jako samodzielny rodzaj Sił Zbrojnych. Na czele stałoKierownictwo MW.
Połowa lat 20. przyniosła złożenie zamówień we Francji na dwa kontrtorpedowce i trzy okręty podwodne. W latach 30. rozpoczęto budowę nowychokrętów we Francji (stawiacza min), Anglii (dwóchkontrtorpedowców) i Holandii (dwóchokrętów podwodnych). Nie pozostawał bez zamówień przemysł rodzimy. Wybudowano 6trałowców oraz przygotowywano się do budowy dwóch kontrtorpedowców. Kierownictwo Marynarki w osobach wiceadmirałaKazimierza Porębskiego, kontradmirałaJerzego Świrskiego i kontradmirała Józefa Unruga rozpoczęło rozwój infrastruktury lądowej Marynarki Wojennej. Powstała główna baza Polskiej Marynarki Wojennej wGdyni z nowoczesnymportem, baza pomocnicza naHelu oraz jednostki piechoty, artylerii, logistyczne, specjalistyczne i inne. Utworzone zostało Lotnictwo Marynarki Wojennej. Jego twórcą był komandorKarol Trzasko-Durski. SamolotyMorskiego Dywizjonu Lotniczego bazowały wPucku. W 1924 został opracowany projekt lądowej organizacji obrony wybrzeża, oparty na rozbudowie systemu fortyfikacji i artylerii dużych kalibrów z głównym punktem obrony na Helu. Plan przewidywał tylko obronę pasa nabrzeżnego w oderwaniu od położenia operacyjnego wojsk Okręgów korpusów.
31 marca 1930 roku, zarządzono nowy podział jednostek pływających we flocie[7]. Zarządzenie weszło w życie następnego dnia, 1 kwietnia 1930 roku. Zlikwidowano wtedy między innymiDywizjon Torpedowców[7]. Wtedy w skład Dywizjonu Szkolnego Floty weszły: torpedowce OORP „Mazur”, „Ślązak” i „Kujawiak”, okręt broni podwodnejORP „Generał Sosnkowski”, holownik„Lech”, motorówka nurkowa„Nurek” oraz hulkORP „Bałtyk”[7]. Utworzono wtedy także Dywizjon Minowców na bazie Dywizjonu Ćwiczebnego w składzie: minowce OORP„Jaskółka”,„Czajka” i„Rybitwa”, kanonierki OORP„Komendant Piłsudski” i„Generał Haller”, torpedowce OORP„Krakowiak” i„Podhalanin”[7]. Bez przydziału do Dywizjonów pozostały: transportowiecORP „Wilia”, okręt hydrograficznyORP „Pomorzanin” i żaglowiec szkolnyORP „Iskra”[7].
W latach 1930–1932 do służby weszły zamówione we Francji dwa nowoczesne niszczyciele:„Wicher” i„Burza”, oraz trzy okręty podwodne: „Ryś” (pierwszy okręt podwodny w polskiej marynarce),„Wilk” i„Żbik”. W latach 1935–1938 zbudowano w kraju 6 małych trałowców, którym nadano imiona złomowanych trałowców poniemieckich oraz„Żuraw” i „Czapla”. W 1937 roku przybyły do Polski zamówione w Anglii dwa duże niszczyciele: „Grom” i „Błyskawica”, a w 1938 roku zbudowany we Francji stawiacz min „Gryf” i dwa duże okręty podwodne: „Sęp” i „Orzeł” orazsamoloty rozpoznawcze. W 1928 sformowano morski dyon artylerii 75 mm w składzie 4 baterii po 2 działa, dyslokowany koło Gdyni. W 1935 sformowano morski dyon 75 mm artylerii plot. do obrony Helu. W 1931 sformowano w Gródku Jagiellońskim morski batalion strzelców przeniesiony do Wejherowa, jako element lądowej obrony wybrzeża.
W 1936 roku, kiedy przystąpiono do realizacji planu modernizacji i rozbudowy wojska, Marynarka Wojenna posiadała już dość znaczny potencjał bojowy. Składały się nań: dywizjonkontrtorpedowców („Wicher” i „Burza”), dywizjon okrętów podwodnych („Wilk”, „Ryś”, „Żbik”) oraztorpedowiec „Kujawiak” i 2 okręty pomocnicze „Sławomir Czerwiński”) i „Smok”, dywizjon minowców (kanonierki: „Komendant Piłsudski” i „Generał Haller” oraztrałowce: „Jaskółka”, „Mewa”, „Czajka” i „Rybitwa”), zespół okrętów wydzielonych (okręty pomocnicze: „Wilia”, „Iskra” i „Pomorzanin”).
Centrum Wyszkolenia Specjalistów Floty posiadało 5 okrętów (okręt pomocniczy „Bałtyk” i torpedowce: „Mazur”, „Ślązak”, „Krakowiak” i „Podhalanin”).
Dowództwu Floty podlegały ponadto: morski dywizjon lotniczy (25 wodnopłatowców), morski batalion strzelców, morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej (8 dział 75 mm).
Siły obronne naHelu to: dywizjon artylerii przeciwlotniczej (6 dział 75 mm) i dywizjon artylerii nadbrzeżnej (4 działa 152 mm i 6 dział 100-105 mm).
Flota dysponowała ponadto kompanią łączności i oddziałem minowym (okręt pomocniczy „Smok” i 3 krypy minowe).
Rozbudowano też flotyllę rzeczną w Pińsku (2 monitory rzeczne, 2 kanonierki, 5 uzbrojonych statków rzecznych i 3 uzbrojone kutry rzeczne). Tuż przed wojną został utworzony Oddział Wydzielony „Wisła” operujący na Wiśle, podobny do Flotylli Pińskiej.
W wyniku realizacji planu rozbudowy sił morskich flota wojenna miała się składać z 6 niszczycieli, 8 okrętów podwodnych, jednego stawiacza min, 8 trałowców, 3 ścigaczy oraz ww. okrętów wojennych i pomocniczych. W ciągu 20 lat powstała silna flota wojenna.
.PNG)
1 września 1939 Marynarka Wojenna RP miała 4niszczyciele: OORP„Burza”,„Wicher”,„Grom” i„Błyskawica”, 5okrętów podwodnych: OORP„Wilk”,„Ryś”,„Sęp”,„Orzeł” i„Żbik”, jedenstawiacz min„Gryf”, 6trałowców: OORP„Jaskółka”,„Mewa”,„Rybitwa”,„Czajka”,„Czapla” i„Żuraw”, 2kanonierki: OORP„Generał Haller” i„Komendant Piłsudski” oraz kilkadziesiątjednostek szkolnych,specjalnych ipomocniczych. 30 sierpnia wyszły z Gdyni i wzięły kurs na Wielką Brytanię niszczyciele: „Grom”, „Błyskawica” i „Burza”. Polska Marynarka, choć o wiele słabsza, stawiała opór Niemcom. 1 września okręty polskie w Zatoce Gdańskiej stoczyły walki z samolotami Luftwaffe. 3 września niszczyciel „Wicher”, stawiacz min „Gryf” i bateria artylerii nabrzeżnej na Helu stoczyły zwycięski bój z dwoma niszczycielami niemieckimi, lekko uszkadzając jeden. Małe okręty nawodne broniły wybrzeża do 15 września. Okręt podwodny „Orzeł” został internowany od 15-18 września wTallinnie. Po brawurowej ucieczce z Tallinna bez map, kodów i torped opuścił wody Bałtyku i przedarł się do Anglii, gdzie dotarł 7 października. Blokadę niemiecką przerwał także okręt podwodny „Wilk”. Flotylla Pińska weszła w składSamodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen.F. Klebeerga jako jej odwód. Pododdziały piesze Flotylli zamknęły przeprawy przezJasiołdę iPrypeć w celu zamknięcia możliwości przedostania się Niemców na wschód odPińska. Okręty po obronie z następującymi Sowietami, zostały zatopione przez polskich marynarzy. Spieszone załogi walczyły w składzie SGO „Polesie”, m.in. wbitwie pod Kockiem 5 października.Flotylla Wiślana (jakoOddział Wydzielony Rzeki Wisły) w okresie 1-9 września brała udział w działaniach bojowych. Nie odegrała jednak większej roli ze względu na szczupłe siły i bardzo niski stan wody Wisły. Zgodnie z rozkazem dowódcy Flotylli, 9 września zatopiono jednostki pływające pod Duninowem i Płockiem. Spieszone pododdziały Flotylli brały udział w walkach w ramachArmii Pomorze.
Podczaskampanii wrześniowej w1939 polska Obrona Wybrzeża nie miała szans nawiązania równorzędnej walki z przeważającą armiąniemiecką. Większość okrętów została zatopiona lub zdobyta, dwóm udało się przedostać doWielkiej Brytanii, a trzy okręty podwodne zostałyinternowane wSzwecji. Marynarze broniącyPółwyspu Helskiego poddali się2 października jako jeden z ostatnich punktów obrony w kraju.
We wrześniu 1939 Polska Marynarka Wojenna straciła stawiacz min „Gryf”, niszczyciel „Wicher”, 6 trałowców, 2 kanonierki, 8 pływających jednostek pomocniczych. Okręty podwodne; „Sęp”, „Ryś” i „Żbik” zostały internowane w Szwecji. Okręty, które wcześniej opuściły Bałtyk, i okręty podwodne, które przerwały blokadę, stanowiły zalążek Polskiej Marynarki Wojennej na Zachodzie.
Osobny artykuł:Obrona Wybrzeża w kampanii wrześniowej. Osobny artykuł:Polska Marynarka Wojenna.Polskie niszczycieleORP „Burza”,ORP „Grom” iORP „Błyskawica” 30 sierpnia w ramachPlanu Peking opuściły polskie porty i 1 września na Morzu Północnym weszły w podporządkowanie floty brytyjskiej. Od 4 września 1939 zostały przebazowane do bazyHarwich, skąd miały operować na Morzu Północnym w składzie 22 Flotylli Niszczycieli, a po jej rozwiązaniu w składzie 1 Flotylli, w której działały do kwietnia 1940 r. Od 6 września 1939[8] brały udział w licznych patrolach bojowych na morzach, eskortowaniu konwojów, stawianiu min itp.[9]. „Błyskawica” dwukrotnie w listopadzie 1939 podejmowała z morza załogi zatopionych statków: japońskiego i angielskiego. 17 listopada dywizjon niszczycieli odwiedził premierWładysław Sikorski, podziękował marynarzom za służbę i podkreślił, że pokłady okrętów stanowią terytorium wolnej i niepodległej Polski[8]. „Błyskawica” w grudniu 1939 osłaniała stawianie zagród minowych kołoBorkum. W pierwszych dniach kwietnia Dywizjon Kontrtorpedowców, w którym działały polskie okręty, przeszedł w podporządkowanieHome Fleet. 7-8 IV 1940 niszczyciele: ORP „Burza”, ORP „Grom” i ORP „Błyskawica” dokonały wypadu na południowe wybrzeża Norwegii[9], operując w fiordzie Rombakken. 19 kwietnia 1940 Dywizjon Kontrtorpedowców został skierowany w rejonNarwiku na Morze Norweskie, skąd Niemcy transportowali szwedzką rudę[8]. Po drodze „Błyskawica” była atakowana przez U-Boota, lecz torpeda chybiła. W działaniach pod Narwikiem brały udział statki pasażerskie:MS Chrobry,MS Batory iMS Sobieski.
ORP „Orzeł” po ucieczce zTallinna 14 października zameldował się w angielskiej bazieRosyth. Po remoncie wszedł w skład 2 Flotylli Okrętów Podwodnych z numerem taktycznym 85 A i rozpoczął patrole po angielskich wodach przybrzeżnych. 29 grudnia 1939 r. „Orzeł” wyszedł na pierwszy patrol na Morze Północne, jako eskorta konwoju doBergen razem z 4 niszczycielami brytyjskimi. Do połowy marca 1940 okręt odbył cztery patrole na wodach norweskich. Na piąty patrol wyszedł 3 kwietnia na Morze Północne. 8 kwietnia „Orzeł” zatopił niemiecki transportowiec „Rio de Janeiro” przewożący żołnierzy do inwazji na Norwegię[10]. „Rio de Janeiro” płynął bez bandery i przewoził 400 niemieckich żołnierzy. Norweska straż przybrzeżna uratowała ze storpedowanego statku 120 żołnierzy[11]. 23 maja 1940 r. wyszedł na ostatni patrol na Morze Północne, z którego nie powrócił. Uznany za zaginiony 1 czerwca 1940 r.
4 maja 1940, w czasie patrolu w fiordzie Rombakken, ORP „Grom”, ostrzeliwujący most i linię kolejową, został zbombardowany z dużej wysokości (5000 m). 2 bomby trafiły w śródokręcie, powodując przełamanie okrętu. Okręt zatonął w ciągu trzech minut[8]. Zginęło na nim 59 marynarzy, 159 marynarzy wyciągnął brytyjski okrętHMS „Resolution”, który przekazał rozbitków na pokład ORP „Burza”[8][11]. W Narwiku została wmurowana tablica z napisem: „Pamięci polskich marynarzy niszczyciela ORP Grom, który w walce o wolność Norwegii i Polski został zatopiony w dniu 4 maja 1940”[8]. 5 i 6 maja ORP „Błyskawica” w tym fiordzie zestrzeliła dwa niemieckie samoloty[11], unikając uderzeń 50 bomb niemieckich[8]. Wojska ekspedycyjne wycofały się z Narwiku, a 10 maja „Burza” i „Błyskawica” odpłynęły do Anglii[8]. Po kilkudniowym odpoczynku zostały skierowane w rejon Dunkierki[8].
24 maja 1940 ORP „Burza” brała udział w ostrzeliwaniu zmotoryzowanych kolumnWehrmachtu maszerujących na lądzie. W czasie nalotu lotnictwa niemieckiego została ciężko uszkodzona przez bomby niemieckie. Załoga „Burzy” odparła ataki 15 samolotów niemieckich i zestrzeliła dwa z nich. Za boje z samolotami dwóch marynarzy ORP „Burzy” zostało odznaczonych: jedenKrzyżem Virtuti Militari, drugiKrzyżem Walecznych. Przy eskorcie kontrtorpedowca brytyjskiego „Burza” ruszyła do Dover. Wyremontowano ją i przezbrojono wPortsmouth[8].
26 maja 1940 dywizjon brał udział wOperacji Dynamo, gdzie ewakuował Brytyjski Korpus Ekspedycyjny i wojska francuskie zDunkierki. „Błyskawica” śmiałym nocnym rajdem rozpoznawała przydatność portu w Dunkierce do ewakuacji, a następnie odholowała doDover uszkodzony niszczyciel „Greyhound” z ok. 1000 żołnierzy na pokładzie i osłaniała kolejny okręt[12][8]. Dwa dni później „Błyskawica” wyratowała 15 żołnierzy francuskich przewożonych na francuskim kontrtorpedowcu „Sirocco” uszkodzonym torpedą i zbombardowanym[8]. Uszkodzona „Błyskawica” od 11 czerwca do 14 sierpnia stała w doku remontowym. W czasie remontu dwa razy odpierała naloty niemieckie, zestrzeliwując jeden samolot. Później walczyła przeciwko niemieckim bazom w Norwegii[8]. Spod Dunkierki, na „Batorym”, „Sobieskim”, „Lechistanie”, „Katowicach”, „Lewancie”, „Chorzowie”, „Korabiu I” i „Korabiu II”, „Delfinie I” z 6 portów francuskich ewakuowano 7,5 tys. polskich żołnierzy i ok. 1000 cywili. SS „Chorzów” wywiózł zBordeaux 83 skrzynie ze skarbami wawelskimi. „Batory” przewiózł 34 skrzynie ze skarbami wawelskimi. Gen. Sikorski wysoko ocenił działania polskich marynarzy w 1940 r. w notatce z września 1940 r. W okresie 1943–1945 ORP „Błyskawica” brała udział w operacjach morskich na Atlantyku i Morzu Północnym.
ORP „Wilk” skrycie przedostał się do Anglii. W okresie listopad 1939 – styczeń 1941 brał udział w działaniach na Morzu Północnym odbywając 9 patroli. Był kilka razy uszkodzony z broni pokładowej samolotów. 20 czerwca 1940 ORP „Wilk” staranował prawdopodobnie zanurzający się niemiecki okręt podwodny[9]. 2 kwietnia 1942 wycofany do rezerwy. Pozostawał w bazie Harwich.
W operacji normandzkiej w czerwcu 1944 uczestniczyły polskie okręty: ORP „Błyskawica”,ORP „Dragon”,ORP „Krakowiak”,ORP „Piorun”,ORP „Ślązak” oraz 8 statków transportowych[9]. Okręty w składzie 10 Flotylli zabezpieczały flotę inwazyjną przed atakami lotnictwa osłaniając prawe skrzydło operacji. 8 czerwca „Błyskawica” wraz z jednostkami alianckimi stoczyła potyczkę z niemieckimi kontrtorpedowcami koło wyspy Ouessant st. Ogień okrętu przyczynił się do zniszczenia niemieckiego Z32, który osiadł na brzegu[8]. ORP „Dragon” uszkodzony 18 czerwca odszedł do bazy w Portsmouth, wrócił do działań 7 lipca. 8 lipca został trafiony przezżywą torpedę. Zginęło 37 marynarzy, a 114 odniosło rany. Okręt odholowano i zatopiono jako falochron. 26 czerwca na pokład „Błyskawicy” przybył Naczelny Wódz gen.Kazimierz Sosnkowski. Pod koniec czerwca „Błyskawica” wraz z „Piorunem” prowadziła rejsy patrolowe wybrzeża francuskiego. Transportowała też broń dla francuskiego ruchu oporu[8].
Działania marynarzy polskich w konwojach i bitwach morskich na Morzu Północnym zostały upamiętnione naGrobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic po 1990 r. – „MORZE PÓŁNOCNE 3 IX 1939 – 8 V 1945”.
| Niszczyciele typu Grom | |
|---|---|
| Niszczyciele typu Wicher | |
| Torpedowce | |
| Projekty niszczycieli |
| Monitory rzeczne typu „B” (gdańskie) | |
|---|---|
| Monitory rzeczne „krakowskie” | |
| Kanonierki rzeczne | |
| Kutry uzbrojone | |
| Ciężkie kutry uzbrojone | |
| Statki sztabowe | |
| Kutry zwiadu artyleryjskiego i łączności | |
| Kutry meldunkowe | |
| Ścigacze rzeczne | |
| Statki uzbrojone | |
| Okręty minowe itrałowce rzeczne | |
| Jednostki pomocnicze |
| Okręty żaglowe | |
|---|---|
| Okręty przebudowane na jednostki szkolne | |
| Okręty bojowe dostosowane do szkolenia |
| Hulki, okręty-bazy i tendry | |
|---|---|
| Okręty hydrograficzne | |
| Okręty-cele | |
| Pomocnicze zbiorniki ropy | |
| Transportowce | |
| Holowniki | |
| Ścigacze i motorówki strażnicze | |
| Motorówki holownicze | |
| Krypy minowe i ropowe |
