Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Maryland

Na mapach:39°00′N 76°42′W/39,000000 -76,700000
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy stanu. Zobacz też:inne znaczenia tej nazwy.
Maryland
State of Maryland
stan
7. stan od 28 kwietnia 1788
Ilustracja
PieczęćFlaga
PieczęćFlaga
Dewiza:Fatti maschii, parole femine
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Annapolis

KodISO 3166-2

US-MD

Gubernator

Wes Moore (D)

Powierzchnia

32 131 km²[1]

Populacja (2020)
• liczba ludności


6 177 224[2]

• gęstość

244 os./km²

Strefa czasowa

UTC-05:00
UTC-04:00

Języki urzędowe

de iure brak
de factoangielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa
Mapa stanu Maryland

Maryland (wymowa:/ˈmɛrələnd/) –stanStanów Zjednoczonych na wybrzeżuOceanu Atlantyckiego.

Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy zDystryktem Kolumbii,Wirginią iWirginią Zachodnią, od wschodu zDelaware, a od północy zPensylwanią.

ZatokaChesapeake dzieli stan na dwie części – wschodnią – nizinną i zachodnią – wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunkuAppalachów.

Geografia

[edytuj |edytuj kod]

Stan zajmuje powierzchnię całkowitą 32 133,15 km², z czego 25 314,08 km² to powierzchnia lądowa, a 6819,07 km² (21,2%) stanowią wody śródlądowe. Najwyższym wzniesieniem w stanie jest szczytHoye Crest na górzeBackbone Mountain whrabstwie Garrett, o wysokości 1024 m n.p.m. Najniższy punkt lądowy stanu położony jest na poziomie morza na brzegachzatoki Chesapeake orazOceanu Atlantyckiego. Najniższy punkt w granicach administracyjnych stanu położony jest na dnie zatokiChesapeake, około 53 m pod poziomem morza, około 1,6 km na południowy zachód od południowego brzegu wyspy Kent whrabstwie Queen Anne’s i określany jako Bloody Point Hole[3].

Topografia stanu Maryland jest zróżnicowana, dlatego czasami stan określa się mianem „Ameryki w miniaturze”[4]. Stan posiada linię brzegową o długości około 12 420 km, z czego 11 175 km to linia brzegowa zatoki Chesapeake[5]. Wschodnia część stanu ma charakter nizinny i położona jest na półwyspieDelmarva, wchodzącym w składNiziny Atlantyckiej. Środkowa część stanu leży na obszarze wyżynyPiedmont, zaś na zachodzie znajdują się pasma górskiePasma Błękitnego oraz górAllegheny, wchodzących w skład systemu górskiegoAppalachów.

Główne rzeki stanu toPatapsco,Patuxent,Potomak orazSusquehanna.

Zbiorniki wodne

[edytuj |edytuj kod]

W Maryland nie istnieje ani jedno naturalne jezioro, ponieważprocesy geologiczne w tym stanie nie sprzyjały powstawaniujezior. Jako żelodowce nie występowały na tym obszarze podczas ostatniejepoki lodowcowej, w Maryland nie ma jezior polodowcowych. Wszystkie istniejące obecnie zbiorniki wodne w Maryland zostały stworzone sztucznie przez człowieka poprzez zatamowanie rzek. Choć niektóre z nich nazywane są jeziorami, jak na przykład jezioro Deep Creek Lake czy jezioro Lake Habeeb, to wszystkie sązbiornikami retencyjnymi. Największymi zbiornikami wodnymi w stanie sąrezerwuar Conowingo Reservoir na rzeceSusquehanna o powierzchni 34,65 km² i pojemności ponad 382 mln m³ oraz Deep Creek Lake o powierzchni 15,78 km² i pojemności ponad 127 mln m³. Poniższe zestawienie obejmuje zbiorniki wodne w Maryland o powierzchni ponad 3 km²[6].

NazwaPołożenieRzekaPrzeznaczeniePowierzchnia (km²)Maksymalna pojemność (mln m³)
Conowingo ReservoirhrabstwaCecil iHarford,PensylwaniaSusquehannaElektrownia wodna34,65382
Deep Creek LakehrabstwoGarrettDeep Creek (dopływ rzekiYoughiogheny)Elektrownia wodna, rekreacja15,78127
Liberty ReservoirhrabstwaBaltimore iCarrollNorth Branch Patapsco Riverzasoby wody dla miastaBaltimore12,57218
Youghiogheny River ReservoirhrabstwoGarrett,PensylwaniaYoughioghenyzbiornikprzeciwpowodziowy,elektrownia wodna11,33186
Loch Raven ReservoirhrabstwoBaltimoreGunpowderzasoby wody dla miastaBaltimore9,71113
Prettyboy ReservoirhrabstwoBaltimoreGunpowderzasoby wody dla miastaBaltimore6,07111
Jennings Randolph LakehrabstwoGarrettNorth Branchzbiornikprzeciwpowodziowy3,90161
Triadelphia ReservoirhrabstwoMontgomeryPatuxentElektrownia wodna3,2439
Rocky GorgehrabstwoMontgomeryPatuxentzasoby wody dla okolicWaszyngtonu3,1327

Parki stanowe

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Lista parków stanowych w stanie Maryland.

W Maryland znajduje się 45parków stanowych, z których największy, park stanowy Gunpowder Falls whrabstwie Baltimore, zajmuje powierzchnię 74,87 km².

Miejscowości

[edytuj |edytuj kod]

Na terenie stanu Maryland znajduje się 157 miast (city lubtown) i wsi (village), w tym jedno o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 23 powyżej 10 000 mieszkańców, a 97 powyżej 1000 mieszkańców (2022 r.)[7].

Największe miasta w stanie Maryland, powyżej 20 000 mieszkańców (2022)[7]

Lista miast zamieszkanych przez 2000 lub więcej osób (2022 r.)[7]:

Klimat

[edytuj |edytuj kod]

Wschodnia część Marylandu znajduje się wklimacie wilgotnym subtropikalnym (Cfa wKlasyfikacji klimatów Köppena), natomiast w jego zachodniej części występuje klimat oceaniczny (Cfb w Klasyfikacji klimatów Köppena)[8].

Ludność

[edytuj |edytuj kod]

Według szacunkówUnited States Census Bureau, ludność stanu Maryland w roku 2020 wynosiła 6 177 224[2]. Liczba ludności rośnie: w 2010 roku wynosiła 5 773 552[9], a w 2000 roku 5 296 486 mieszkańców[10].

Podział administracyjny

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Lista hrabstw w stanie Maryland.

Stan Maryland podzielony jest na 23hrabstwa oraz miastoBaltimore, które zostało wyodrębnione w 1851 roku zhrabstwa Baltimore i posiada status równoważny hrabstwu, nie wchodząc w skład żadnego z nich. Największym hrabstwem pod względem liczby ludności jesthrabstwo Montgomery, a największym hrabstwem pod względem powierzchni lądowej jesthrabstwo Frederick.

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Przed przybyciem Europejczyków

[edytuj |edytuj kod]

Pierwsi ludzie przybyli na tereny obecnego Maryland około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z zakończeniem ostatniejepoki lodowcowej. Głównym źródłem pożywieniaplemionkoczowniczych zamieszkujących te tereny około 1500 lat p.n.e. byłyostrygi. Pierwsze indiańskie przedmiotygliniane pochodzą z okresu około 1000 lat p.n.e. Około roku 800 n.e.Indianieudomowili pierwsze rośliny, a do polowań na zwierzęta zaczęli korzystać złuków iwłóczni. Ślady pierwszych stałych indiańskich wiosek pochodzą z XII wieku.

Europejscy odkrywcy

[edytuj |edytuj kod]

Pierwszym znanym Europejczykiem u brzegów Maryland był pływający podbanderąangielskąwenecki żeglarzJohn Cabot, który w 1498 roku dotarł do wybrzeży obecnegohrabstwa Worcester. W 1524 roku włoski podróżnikGiovanni da Verrazzano wpłynął do zatokiChesapeake. Dokładniejszej eksploracji zatoki dokonał w 1572 rokuhiszpańskigubernator koloniiFloryda,Pedro Menéndez de Avilés. W 1608 roku zatokę zbadał również angielski kolonizator z pobliskiegoJamestown,John Smith. Pierwsze przedmioty europejskie w Maryland w kontekściearcheologicznym pochodzą z lat 20. XVII wieku.

Mapa kolonii Maryland

Okres kolonialny

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Prowincja Maryland.

Prowincja oficjalnie powstała 20 czerwca 1632 roku, gdykról AngliiKarol I Stuart nadał jąbaronowi Baltimore,Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa „Maryland” została nadana na cześćHenrietty Marii Burbon, żony króla Karola, kiedy 25 marca 1634 roku przybyli tu pierwsi koloniści[11]. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej wprowadzający równość praw dla wszystkich chrześcijan.

Historia stanu

[edytuj |edytuj kod]

Religia

[edytuj |edytuj kod]

Dane z 2014 r.[12]:

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]
Ćwierć dolara; rewers z przydomkiem stanu
  • Rolnictwo:
    • uprawakukurydzy,soi, oraz roślin szklarniowych.
    • hodowla drobiu
  • Przemysł:
    • elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny.

Uczelnie

[edytuj |edytuj kod]

Dodatkowe informacje

[edytuj |edytuj kod]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
  2. abU.S. Census Bureau QuickFacts: Maryland [online], census.gov [dostęp 2023-06-18] (ang.).
  3. Highest and Lowest Elevations in Maryland’s Counties. Maryland Geological Survey. [dostęp 2014-08-13]. [zarchiwizowane ztego adresu (28 lipca 2013)]. (ang.).
  4. Maryland Facts. Maryland Office of Tourism, 18 lutego 2005. [dostęp 2014-08-13]. (ang.).
  5. Land Areas, Inland-Water Areas, and Length of Shorelines of Maryland’s Counties. Maryland Geological Survey. [dostęp 2014-08-13]. (ang.).
  6. (en)Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ Maryland Geological Survey.
  7. abcCity and Town Population Totals: 2020-2022. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-06-11]. (ang.).
  8. Maryland climate info | what’s the weather like in Maryland, U.S.A. [online], www.whatstheweatherlike.org [dostęp 2023-06-18] .
  9. Maryland. United States Census Bureau. [dostęp 2014-08-13]. [zarchiwizowane ztego adresu (18 stycznia 2015)]. (ang.).
  10. Profile of General Demographic Characteristics: 2000. United States Census Bureau. [dostęp 2014-08-13]. [zarchiwizowane ztego adresu (7 stycznia 2015)]. (ang.).
  11. Co oznaczają nazwy stanów. „Poznaj Świat”. R. XI, nr 8 (129), s. 44, sierpień 1963. Polskie Towarzystwo Geograficzne. (pol.). 
  12. Adults in Maryland. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-15].
  13. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-15].

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Hrabstwa w stanie Maryland

Flaga Maryland

Podział administracyjny Stanów Zjednoczonych
Stany
Dystrykt federalny
Terytoria zależne
Nieinkorporowaneterytoria stowarzyszone
Nieinkorporowaneterytoria zorganizowane
Nieinkorporowaneterytoria niezorganizowane
Inkorporowane terytorium niezorganizowane:

Flaga Stanów Zjednoczonych

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Maryland&oldid=78453972
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp