Martin Karplus (ur.15 marca1930 wWiedniu, zm.28 grudnia2024 wCambridge[1]) – amerykańskichemik teoretyczny pochodzenia austriackiego, laureatNagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 2013 „za rozwój wieloskalowych modeli dla złożonych układów chemicznych” (wraz zAriehem Warshelem iMichaelem Levittem)[2].
Urodził się w Wiedniu w rodzinieżydowskiej o tradycjach lekarskich[3]. W 1938 roku wraz z rodzicami i bratemRobertem(inne języki) (później fizykiem) wyjechał zAustrii przezSzwajcarię doStanów Zjednoczonych[3]. W 1950 roku uzyskał stopień BA naHarvard University. Edukację kontynuował wCalifornia Institute of Technology, gdzie w 1953 roku uzyskał stopień doktora pod kierunkiemLinusa Paulinga. W latach 1953–1955 odbył, dzięki stypendiumNational Science Foundation(inne języki), staż podoktorski naUniwersytecie Oksfordzkim, gdzie współpracował zCharlesem Coulsonem(inne języki). Po powrocie do USA pracował naUniversity of Illinois, a od 1966 roku na Harvardzie, gdzie objął stanowisko profesora chemii. Od 1996 roku współpracuje również zUniversité Louis Pasteur wStrasburgu.
Jego zainteresowanie badawcze dotyczą szerokiego obszaru chemii fizycznej i teoretycznej, obejmującegochemię kwantową,dynamikę molekularną oraz wykorzystaniespektroskopii NMR.
Jego imieniem nazwanorównanie Karplusa opisujące zależność między wicynalnąstałą sprzężenia spinowo-spinowego
akątem dwuściennym
tworzonym przezwiązania łączące sprzężonejądra atomowe.
Kierowany przez niego zespół zainicjował oraz koordynuje użycie pakietuCHARMM, pozwalającego na symulację dynamiki molekularnej.
Wraz zAndrew McCammonem iBruce'em Gelinem Karplus opublikował pierwszą symulację dynamiki molekularnej białka[4].
| XX wiek | - 1901:van ’t Hoff
- 1902:Fischer
- 1903:Arrhenius
- 1904:Ramsay
- 1905:Baeyer
- 1906:Moissan
- 1907:Buchner
- 1908:Rutherford
- 1909:Ostwald
- 1910:Wallach
- 1911:Skłodowska-Curie
- 1912:Grignard,Sabatier
- 1913:Werner
- 1914:Richards
- 1915:Willstätter
- 1918:Haber
- 1920:Nernst
- 1921:Soddy
- 1922:Aston
- 1923:Pregl
- 1925:Zsigmondy
- 1926:Svedberg
- 1927:Wieland
- 1928:Windaus
- 1929:Harden,von Euler-Chelpin
- 1930:Fischer
- 1931:Bosch,Bergius
- 1932:Langmuir
- 1934:Urey
- 1935:F. Joliot-Curie,I. Joliot-Curie
- 1936:Debye
- 1937:Haworth,Karrer
- 1938:Kuhn
- 1939:Butenandt,Ružička
- 1943:de Hevesy
- 1944:Hahn
- 1945:Virtanen
- 1946:Sumner,Northrop,Stanley
- 1947:Robinson
- 1948:Tiselius
- 1949:Giauque
- 1950:Diels,Alder
- 1951:McMillan,Seaborg
- 1952:Martin,Synge
- 1953:Staudinger
- 1954:Pauling
- 1955:du Vigneaud
- 1956:Hinshelwood,Siemionow
- 1957:Todd
- 1958:Sanger
- 1959:Heyrovský
- 1960:Libby
- 1961:Calvin
- 1962:Perutz,Kendrew
- 1963:Ziegler,Natta
- 1964:Hodgkin
- 1965:Woodward
- 1966:Mulliken
- 1967:Eigen,Norrish,Porter
- 1968:Onsager
- 1969:Barton,Hassel
- 1970:Leloir
- 1971:Herzberg
- 1972:Anfinsen,Moore,Stein
- 1973:Fischer,Wilkinson
- 1974:Flory
- 1975:Cornforth,Prelog
- 1976:Lipscomb
- 1977:Prigogine
- 1978:Mitchell
- 1979:Brown,Wittig
- 1980:Berg,Gilbert,Sanger
- 1981:Fukui,Hoffmann
- 1982:Klug
- 1983:Taube
- 1984:Merrifield
- 1985:Hauptman,Karle
- 1986:Herschbach,Lee,Polanyi
- 1987:Cram,Lehn,Pedersen
- 1988:Deisenhofer,Huber,Michel
- 1989:Altman,Cech
- 1990:Corey
- 1991:Ernst
- 1992:Marcus
- 1993:Mullis,Smith
- 1994:Olah
- 1995:Crutzen,Molina,Rowland
- 1996:Curl Jr.,Kroto,Smalley
- 1997:Boyer,Walker,Skou
- 1998:Kohn,Pople
- 1999:Zewail
- 2000:Heeger,MacDiarmid,Shirakawa
|
|---|
| XXI wiek | - 2001:Knowles,Noyori,Sharpless
- 2002:Wüthrich,Fenn,Tanaka
- 2003:Agre,MacKinnon
- 2004:Ciechanower,Herszko,Rose
- 2005:Chauvin,Grubbs,Schrock
- 2006:Kornberg
- 2007:Ertl
- 2008:Shimomura,Chalfie,Tsien
- 2009:Ramakrishnan,Steitz,Jonath
- 2010:Heck,Negishi,Suzuki
- 2011:Szechtman
- 2012:Kobilka,Lefkowitz
- 2013:Karplus,Levitt,Warshel
- 2014:Betzig,Hell,Moerner
- 2015:Lindahl,Modrich,Sancar
- 2016:Feringa,Sauvage,Stoddart
- 2017:Dubochet, Frank,Henderson
- 2018:Arnold,Smith,Winter
- 2019:Goodenough,Whittingham,Yoshino
- 2020:Charpentier,Doudna
- 2021:List,MacMillan
- 2022:Bertozzi,Meldal,Sharpless
- 2023:Bawendi,Brus,Jekimow
- 2024:Baker,Hassabis,Jumper
- 2025:Kitagawa,Robson,Yaghi
|
|---|

Identyfikatory zewnętrzne: