 | |||
 | |||
| księżna Longueville | |||
| Okres | |||
|---|---|---|---|
| Jako żona | |||
| Poprzedniczka | |||
| Następczyni | |||
| królowa Szkocji | |||
| Okres | |||
| Jako żona | |||
| Koronacja | |||
| Poprzedniczka | |||
| Następczyni | |||
| regentka Szkocji | |||
| Okres | |||
| Poprzednik | |||
| Następca | |||
| Dane biograficzne | |||
| Dynastia | |||
| Data urodzenia | |||
| Data śmierci | |||
| Ojciec | |||
| Matka | |||
| Mąż | |||
| Mąż | |||
| Dzieci | Franciszek III de Longueville, | ||
| |||
Maria Gwizjuszka[1][2],Maria Lotaryńska[3][4],Maria de Guise[5][6] (ur.22 listopada1515, zm.11 czerwca1560) – księżniczka lotaryńska z dynastiiGwizjuszy, księżna Longueville (jako żona Ludwika II), następniekrólowa Szkocji (jako żonaJakuba V) i matkaMarii Stuart,regentka Szkocji w latach 1554–1560[7].
Była najstarszą córkąKlaudiusza, księciade Guise, głowy francuskiego rodu Gwizjuszy, oraz jego żonyAntoniny de Burbon-Vendôme, córkiFranciszka, hrabiego Vendôme. Urodziła się wBar-le-Duc, wLotaryngii.
4 sierpnia1534, w wieku 18 lat, poślubiła Ludwika II Orleańskiego, księciaLongueville. Ich ślub miał miejsce wLuwrze i było to szczęśliwe małżeństwo. Para miała dwóch synów:
Na wiosnę1536 Maria była obecna w katedrze Notre Dame wParyżu na ślubie swojego przyszłego męża, króla Jakuba V, zMagdaleną de Valois, najstarszą córką króla Francji.9 czerwca1537, Ludwik Orleański zmarł wRouen, a Maria została wdową w wieku 21 lat.4 sierpnia urodziła swojego drugiego syna. W tym samym roku zmarła nagruźlicę Magdalena de Valois, a jej mąż zaczął szukać we Francji kolejnej żony dla siebie, żeby umocnić sojusz szkocko-francuski przeciwkoAnglii. Maria znalazła się w centrum uwagi, ponieważ Jakub zainteresował się właśnie nią, a jego wuj –Henryk VIII Tudor – król Anglii, starając się zapobiec temu małżeństwu sam poprosił o rękę Marii. Król FrancjiFranciszek I zaakceptował jednak Jakuba i przekazał ojcu Marii swoje stanowisko. Maria przyjęła te wieści z zaskoczeniem i zaniepokojeniem. Nie cieszyła jej perspektywa opuszczenia rodziny i ojczyzny, zwłaszcza, że właśnie w wieku zaledwie czterech miesięcy zmarł jej syn, Ludwik. Ojciec Marii starał się więc opóźnić decyzję, jak długo się dało, aż Jakub (być może czując niechęć Marii), napisał do niej list, w którym prosił ją o radę i wsparcie. Maria zgodziła się na małżeństwo i przyspieszyła swój wyjazd.
18 maja1538, w katedrze Notre Dame w Paryżu, Maria de Guise poślubiłaper procura Jakuba V (Jakub przebywał wtedy w Szkocji, zastąpił go Robert, lord Maxwell). W czerwcu, korzystając z całej floty statków wysłanych przez małżonka, Maria opuściła Francję. Została zmuszona do zostawienia małego Franciszka w starej ojczyźnie. Opuściła statek wFife, dnia10 czerwca i została oficjalnie powitana przez Jakuba. Kilka dni później pobrali się ponownie w St. Andrews.22 lutego1540, wHolyrood Abbey, została koronowana na królową Szkocji. Jakub i Maria mieli dwóch synów i córkę:
Król Jakub zmarł 6 dni po urodzeniu się jego córki. Regentem został James Hamilton, drugi earlArran.
W1554 Maria de Guise zastąpiła Hamiltona i sama została regentką. Jej córka Maria została zaś wysłana do Francji, żeby wychowywać się przy swoim przyszłym mężu – synu królaHenryka II. Maria zawsze konsultowała się ze swoimi dwoma potężnymi braćmi, którzy pozostali we Francji: Karolem, kardynałem lotaryńskim, i Franciszkiem, księciem de Guise. Obaj oni zajmowali wysokie stanowiska i dbali o sojusz szkocko-francuski.
Regencja Marii była zagrożona przez rosnących w siłę szkockich protestantów, wspieranych w sekrecie przez królową Anglii,Elżbietę I. Protestanci nie wierzyli Marii, co sprawiało, że jej autorytet malał. Maria poprosiła swoją francuską rodzinę o pomoc, co w oczach protestantów oznaczało zdradę interesów Szkocji (w tym czasie Szkocję starała się zdominować zarówno Anglia, jak i Francja). W1559 Maria została usunięta ze stanowiska. 11 czerwca 1560 zmarła w zamku wEdynburgu. Jej ciało zostało zabrane do Francji i pochowane w kościele, w zakonie Saint-Pierre wReims, gdzie siostra Marii – Renata – była przełożoną.
W filmieElizabeth (1998) jej rolę zagrała francuska aktorkaFanny Ardant.
