Urodziła się w St. James’s Palace. Jej ojciec był uznawany za następcę swojego bezdzietnego brataKarola II. W 1668 lub 1669 r. przeszedł jednak nakatolicyzm, co wyszło na jaw w 1673 r., kiedy odmówił złożenia protestanckiego wyznania wiary. Później poślubił równieżkatolicką księżniczkęMarię z Modeny, córkęAlfonsa IV d’Este. Król Karol nakazał jednak, aby dzieci Jakuba z pierwszego małżeństwa (oprócz Marii przeżyła tylko jej młodsza siostraAnna) zostały wychowane w wierze protestanckiej.
Wkrótce po ślubie Maria wyjechała z mężem do Niderlandów. Małżeństwo to nie należało do szczęśliwych. Małżonkowie nie mieli razem dzieci, jej trzy ciąże zakończyły się poronieniami. Maria była oddana mężowi i cieszyła się popularnością wśród Holendrów. Jej mąż był człowiekiem zimnym i zamkniętym w sobie, początkowo zdradzał Marię nawet z jej damami dworu, później związek Wilhelma i Marii zacieśnił się.
W 1685 r. zmarł bezpotomnie król Karol II i ojciec Marii, Jakub, wstąpił na tron Anglii i Szkocji jako, odpowiednio, Jakub II i Jakub VII. Był on, jak już wspomniano, katolikiem i za jego rządów katolicy stanowili obsadę głównych urzędów państwowych. W 1687 i 1688 r. Jakub wydałDekrety o tolerancji religijnej, które dawały równe prawa katolikom i przedstawicielom różnych innych wyznań chrześcijańskich. Te działania nie cieszyły się sympatią protestantów. PrzeciwkoDeklaracjom protestowałKościół anglikański, a protestanci (hrabia Argyll iksiążę Monmouth) próbowali w 1685 r. zbrojnie obalić króla Jakuba, ale bez powodzenia. Po upadku tych rebelii zaczęli swoje nadzieje wiązać z mężem Marii.
Do wybuchu powstania doszło w 1688 r., kiedy królowa Maria z Modeny urodziłasyna, katolickiego następcę tronu. Dotychczas dziedziczką tronu była Maria, a perspektywa utrwalenia się katolickiej dynastii doprowadziła do porozumienia dwie frakcje angielskiego Parlamentu –wigów itorysów. Pod koniec czerwca 1688 r. 6 lordów i 1 biskup wysłało do Wilhelma Orańskiego list z prośbą o interwencję. Wilhelm zgodził się i 5 listopada 1688 r. wylądował w Anglii. Sprzyjała mu sytuacja międzynarodowa, gdyż Jakub II postrzegany był w Europie jako sojusznik znienawidzonegokróla FrancjiLudwika XIV, stąd poparcia Wilhelmowi udzielił nawetpapieżInnocenty XI.
Wilhelm szybko uzyskał poparcie większości społeczeństwa. Jakub podjął 11 grudnia nieudaną próbę ucieczki, co odebrano jako abdykację. 23 grudnia Jakub odpłynął doFrancji. Stany angielskie poprosiły wówczas Wilhelma i Marię o objęcie tronu. Marię niezbyt cieszył obrót wydarzeń i emigracja jej ojca, ale mąż wymógł na niej okazywanie radości podczas ich wspólnego wjazdu doLondynu. Jakub II uznał to zachowanie córki za nielojalne wobec niego, czym zasmucił wrażliwą Marię.
W 1689 r. Parlament ofiarował koronę Marii. Wilhelm miał być u jej boku jedynie księciem-małżonkiem, ale zażądał tytułu królewskiego (miał ku temu pewne prawo jako wnuk po kądzieliKarola I Stuarta). Parlament wyraził zgodę, ale Wilhelm miał być królem tylko na czas życia Marii (później korona miała przypaść, w wypadku bezpotomnej śmierci królowej, jej siostrze Annie), jednak książę Orański chciał być królem nawet po śmierci żony. W toku debat zaproponowano nawet, aby nie nadawać Wilhelmowi żadnego tytułu, ale na to nie chciała zgodzić się Maria. Ostatecznie Parlament zaproponował koronę obojgu małżonkom.
13 lutego 1689 r. Parlament uchwaliłDeklarację praw, której zaprzysiężenie przez Wilhelma i Marię było konieczne, aby mogli objąć tron. Koronacja małżonków odbyła się 11 kwietnia wopactwie westminsterskim. Małżonków koronowałbiskup LondynuHenry Compton, biskup, który pod koniec czerwca 1688 r. podpisał list do Wilhelma (arcybiskup CanterburyWilliam Sancroft odmówił ukoronowania Marii i Wilhelma, ponieważ uznał detronizację Jakuba II za niezgodną z prawem). WSzkocji Wilhelm i Maria zostali uznani za władców dopiero 11 maja.
W grudniu 1689 r. Parlament uchwaliłBill of Rights, jeden z najważniejszych aktów prawnych w dziejach parlamentaryzmu. Anglia stała się wówczas monarchią parlamentarną. Bez zgody obu Izb nie można było ustanawiać nowych praw i uchwalać nowych podatków. Anglikanizm stał się religią panującą, a katolicy zostali wykluczeni z linii sukcesji do tronu oraz pozbawieni prawa do piastowania funkcji publicznych. Sformułowano postulat częstego zwoływania Parlamentu, którego obrady miały być jawne i niczym nie skrępowane.
Przez kolejne lata Maria i Wilhelm rządzili wspólnie. Wilhelm był często nieobecny, gdyż uczestniczył w różnych kampaniach wojennych (przeciwkojakobitom wIrlandii w latach 1690-1691, później na kontynencie przeciwko Ludwikowi XIV). Maria zajmowała się sprawami wewnętrznymi państwa. Za plan restauracji Jakuba II kazała aresztować swojego wuja,lorda Clarendona. W 1692 r. pozbawiła stanowisk i uwięziła pod podobnymi zarzutamilorda Marlborough. Dymisja tego drugiego pogorszyła notowania Marii w społeczeństwie oraz popsuła relację z siostrą Anną, która była pod przemożnym wpływem żony Marlborougha,Sarah Churchill. Kiedy Anna i Sarah przybyły na dwór wstawić się za uwięzionym, Maria kazała je usunąć. Odmówiła również odwiedzenia siostry, kiedy ta była w ciąży. Relacje między siostrami pozostały chłodne do końca.
Kiedy Wilhelm przebywał za granicą rządziła Maria, kiedy Wilhelm był w Anglii, na nim spoczywał ciężar rządów. Maria cały czas zachowywała jednak pieczę nad sprawami kościelnymi. Zmarła naospę prawdziwą 28 grudnia 1694 r. wpałacu Kensington. Została pochowana wopactwie westminsterskim. Wilhelm powiedział później, że po śmierci żonyz najszczęśliwszego człowieka stał się najżałośniejszym stworzeniem na ziemi.
Po śmierci Marii jej mąż pozostał królem Anglii, a po jego śmierci w 1702 roku tron objęła jej siostra Anna, ostatnia przedstawicielka Stuartów na angielskim tronie.
↑Muzyka na uroczystości żałobne Purcella składa się z tzw.Funeral sentences skomponowanych wcześniej:Man that is born, Z.27 (ok. 1680-1682),In the midst of life, Z.17 (przed 1682) orazThou knowest, Lord, the secrets of our Hearts, Z.58B oraz nieukończona wersjaThou knowest, Lord, the secrets of our Hearts Z.58C. Pomiędzy ustępami wokalnymi występujeCanzona, Z.860, całość poprzedzaMarsz, Z.860 (na niektórych nagraniach wykonywany również na końcu). Kompozycja została wykonana w 1695 roku. Robert King –Henry Purcell, Thames and Hudson, Londyn 1994, s. 239-249.
%2c_by_Adriaen_de_Hennin.jpg)
.svg)
