Marek Henryk Safjan (ur.28 sierpnia 1949 wWarszawie ) – polskiprawnik inauczyciel akademicki , sędzia,profesor nauk prawnych , specjalista w zakresieprawa cywilnego , w latach 1997–2006 sędzia, w latach 1998–2006 prezesTrybunału Konstytucyjnego , a w latach 2009–2024 sędziaTrybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej .
W 1967 został absolwentemXVII Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie [ 1] . W 1971 ukończył studia naWydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego [ 2] . W 1973 rozpoczął pracę na UW[ 3] oraz zdał egzamin sędziowski[ 2] . W 1980 uzyskał stopieńdoktora nauk prawnych na podstawie rozprawy pt.Instytucja rodzin zastępczych. Problemy prawno-organizacyjne , napisanej pod kierunkiemTomasza Dybowskiego [ 4] .Habilitował się w 1990[ 4] [ 5] ; za pracę habilitacyjną pt.Prawo wobec ingerencji w naturę ludzkiej prokreacji [ 6] wyróżniono go I nagrodą w konkursie czasopisma „Państwo i Prawo ”[ 2] [ 4] . W 1998 otrzymałtytuł naukowy profesora nauk prawnych[ 6] . Został również absolwentem studium prawa porównawczego w Strasburgu[ 5] . Specjalizuje się m.in. wprawie cywilnym i prawie medycznym[ 6] .
Pod koniec lat 70. zaangażował się w działalność opozycyjną. W mieszkaniu Marka iDoroty Safjanów organizowano spotkania, na których omawiano bieżące sprawy polityczne i wymieniano wydawnictwa drugiego obiegu[ 7] . Na początku lat 80. współtworzył struktury komisji wydziałowej„Solidarności” na WPiA UW[ 8] . Był członkiem redakcji czasopisma „Niepodległość ”[ 9] . Uczestniczył w pracachCentrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności [ 10] .
W latach 80. przyjął otrzymaną odAdama Strzembosza propozycję pracy naKatolickim Uniwersytecie Lubelskim [ 11] , dołączając m.in. doWojciecha Łączkowskiego ,Hanny Suchockiej ,Wiesława Chrzanowskiego czyAlicji Grześkowiak – kadry tworzącej w późniejszych latach – jak sam stwierdził – „struktury nowego, demokratycznego państwa”[ 11] . Na lubelskim uniwersytecie pracował do 1998[ 12] , kiedy to został prezesemTrybunału Konstytucyjnego . W latach 1993–1996 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Prawa CywilnegoUniwersytetu Warszawskiego , a w latach 1994–1997 funkcjęprorektora tego uniwersytetu[ 3] [ 5] . Na UW był zatrudniony na stanowisku profesora zwyczajnego[ 6] , a późniejszych latach został pracownikiem nieetatowym tej uczelni[ 13] .
W pierwszej połowie lat 80. odbył kilkumiesięczny staż badawczy u profesoraJean-Louisa Baudouina (inne języki) naUniwersytecie Montrealskim [ 14] . Pod koniec tej dekady przebywał na stażu w departamencie prawnymRady Europy [ 4] . W latach 1994–1998 był sekretarzem generalnym sekcji polskiejAssociation Henri Capitant des amis de la culture juridique française , a w latach 1991–1997 przedstawicielem Polski w Komitecie ds. BioetykiRady Europy [ 3] . Od 1994 członekAcadémie internationale de droit comparé , a od 2010 jej wiceprzewodniczący[ 3] . W 1995 został członkiemAssociation internationale droit, éthique et science [ 3] . Zasiadał w pierwszej RadzieBankowego Funduszu Gwarancyjnego [ 15] . Był tutorem[ 16] , a także członkiem rady naukowej[ 17] Collegium Invisibile . Pełnił też funkcję przewodniczącego rady naukowejInstytutu Wymiaru Sprawiedliwości [ 5] . Członek krajowy czynnyPolskiej Akademii Umiejętności [ 6] , wszedł w skład Komitetu Etyki w NaucePolskiej Akademii Nauk [ 18] , a także radyHelsińskiej Fundacji Praw Człowieka [ 19] .
W listopadzie 1997 objął urząd sędziegoTrybunału Konstytucyjnego , a w styczniu 1998 został powołany przez prezydentaAleksandra Kwaśniewskiego na stanowisko prezesa TK[ 5] . 5 listopada 2006 zakończył dziewięcioletnią kadencję sędziego[ 20] . W latach 2007–2009 był przewodniczącym Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość ”[ 21] .
W lutym 2009 został nominowany do objęcia stanowiska polskiego sędziego wTrybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej [ 22] . 6 października 2009 podczas uroczystej sesji inauguracyjnej złożył ślubowanie jako nowy sędzia TSUE, zastępując na tym stanowiskuJerzego Makarczyka [ 22] . W kwietniu 2015 otrzymał nominację na drugą sześcioletnią kadencję[ 23] . Pozostał w składzie TSUE po jej upływie w związku z brakiem wyłonienia następcy; ostatecznie na jego wniosek termin zakończenia pełnienia funkcji sędziego ustalono na 31 stycznia 2024[ 24] .
Wszedł w skład Komitetu WspieraniaMuzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie[ 25] oraz Rady Programowej Fundacji Służby Rzeczypospolitej[ 26] . Powoływany w skład rad naukowych „Studiów Prawniczych KUL”[ 27] oraz „Roczników Nauk Prawnych”[ 28] wydawanych naWydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego . Został członkiem rady programowej „Przeglądu Prawa Handlowego”"[ 29] , rady naukowej „Kwartalnika Prawa Prywatnego”[ 30] oraz rady doradczej redakcjiOxford Encyclopedia of EU Law wydawanej przezUniwersytet Oksfordzki [ 31] . Autor publikacji prasowych w „Newsweeku ”[ 18] . Objął funkcje przewodniczącego komitetu redakcyjnego „Orzecznictwa Sądów Polskich”[ 32] oraz członka rady programowej „Polskiego Procesu Cywilnego”[ 33] .
W maju 2024 minister sprawiedliwościAdam Bodnar powołał go na przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego[ 34] .
Jest synemZbigniewa Safjana [ 35] i wnukiemStanisława Musielaka [ 36] . Jego żoną jestDorota Safjan [ 36] .
Ordery i odznaczenia Nagrody i wyróżnienia Instytucja rodzin zastępczych: problemy prawno-organizacyjne , 1982[ 54] Koszty sądowe w sprawach cywilnych: raport z badań (współautor), 1994[ 55] Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej (po 1 września 2004 roku) , 2004[ 56] Osamotnione dzieci: rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka , 1983[ 57] Prawa Polska , 2005[ 58] Prawo i medycyna: ochrona praw jednostki a dylematy współczesnej medycyny , 1998[ 59] Prawo wobec ingerencji w naturę ludzkiej prokreacji , 1990[ 60] Wyzwania dla państwa prawa , 2007[ 61] Zobowiązania: zarys wykładu. Witold Czachórski (współautor aktualizacji), 1994 (wielokrotnie wznawiane)[ 62] ↑ Znani absolwenci [online], 17 czerwca 2017 [dostęp 2024-01-15] .↑a b c Marek Safjan – Prezes , Trybunał Konstytucyjny [zarchiwizowane 2014-09-03] .↑a b c d e Marek Safjan , curia.europa.eu [zarchiwizowane 2017-06-03] .↑a b c d Biografia – Marek Safjan , MarekSafjan.eu [zarchiwizowane 2024-02-29] .↑a b c d e Laureaci – Prof. dr hab. Marek Henryk Safjan , Katolicki Uniwersytet Lubelski [zarchiwizowane 2013-06-21] .↑a b c d e Prof. dr hab. Marek Henryk Safjan , [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB ) [dostęp 2024-02-21] .↑ Witold W. Gadomski Witold W. ,„Niepodległość” 1982–1990 [online], niepodleglosc.info, 27 listopada 2001 [dostęp 2024-02-21] .↑ Oświadczenie prof. Safjana ws. zestawiania go z Piotrowiczem [online], rp.pl, 18 listopada 2019 [dostęp 2024-02-21] .↑ Marek Safjan , jozefdarski.pl [zarchiwizowane 2024-02-21] .↑ Kazimierz K. Barczyk Kazimierz K. ,Stanisław S. Grodziski Stanisław S. ,Stefan S. Grzybowski Stefan S. ,Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980–1990 , Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001,ISBN 83-7059-503-0 [zarchiwizowane 2015-06-27] . Brak numerów stron w książce ↑a b Laudacja Marka Safjana na cześć Adama Strzembosza z okazji przyznania nagrody Peryklesa [online], Monitor Konstytucyjny, 10 września 2017 [dostęp 2020-05-30] .↑ Profesorowie KUL , kul.lublin.pl [dostęp 2020-05-31] [zarchiwizowane 1998-07-06] .↑ Prof. dr hab. Marek Safjan [online], USOSweb [dostęp 2020-05-30] .↑ Jean-Louis J.L. Baudouin Jean-Louis J.L. ,Remerciements/Acknowledgments , [w:]Katharina K. Boele-Woelki ,Diego P. Fernàndez D.P.F. Arroyo (red.),The Past, Present and Future of Comparative Law – Le passé, le présent et le futur du droit comparé , Cham: Springer International Publishing, 2018, s. 99,DOI : 10.1007/978-3-319-93770-0_12 ,ISBN 978-3-319-93770-0 [dostęp 2024-02-28] (ang. • fr.) .↑ Działalność Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w latach 1995–2001 [online], bfg.pl, s. 14 [dostęp 2024-02-15] .↑ Lista tutorów Collegium Invisibile , Collegium Invisibile [zarchiwizowane 2013-05-07] .↑ Władze 2006 , Collegium Invisibile [zarchiwizowane 2020-09-29] .↑a b Safjan będzie sędzią Trybunału w Luksemburgu [online], Newsweek.pl, 23 lutego 2009 [dostęp 2020-05-30] .↑ Zasady działania , hfhr.pl [zarchiwizowane 2019-11-24] .↑ Nowi sędziowie TK wybrani [online], Wirtualna Polska, 27 października 2006 [dostęp 2020-05-30] .↑ Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość: Komunikat prasowy [online], brpo.gov.pl, 8 września 2009 [dostęp 2024-02-13] .↑a b Marek Safjan sędzią Europejskiego Trybunału [online], interia.pl, 6 października 2009 [dostęp 2020-05-30] .↑ Marek Safjan ponownie sędzią TSUE , uniaeuropejska.org, 3 kwietnia 2015 [zarchiwizowane 2015-04-14] .↑ Piotr P. Celej Piotr P. ,Prof. Marek Safjan przestanie być sędzią TSUE [online], gazetaprawna.pl, 23 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-23] .↑ Komitet Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin , Muzeum Historii Żydów Polskich Polin [zarchiwizowane 2021-05-06] .↑ Artur A. Popławski Artur A. ,Prof. Hofman w RP Fundacji Służby Rzeczpospolitej [online], umcs.pl, 5 stycznia 2021 [dostęp 2024-02-13] .↑ Studia Prawnicze KUL: Rada Naukowa , Katolicki Uniwersytet Lubelski [zarchiwizowane 2021-01-16] .↑ Roczniki Nauk Prawnych: Rada Naukowa , Katolicki Uniwersytet Lubelski [zarchiwizowane 2023-05-30] .↑ Przegląd Prawa Handlowego , wolterskluwer.com [zarchiwizowane 2023-11-30] .↑ Kwartalnik Prawa Prywatnego , pau.krakow.pl [zarchiwizowane 2023-11-30] .↑ General Editors, Section Editors & Advisory Board , Oxford Public International Law [zarchiwizowane 2024-01-10] (ang.) .↑ Orzecznictwo Sądów Polskich , wolterskluwer.com [zarchiwizowane 2024-11-04] .↑ Polski Proces Cywilny , wolterskluwer.com [zarchiwizowane 2025-01-25] .↑ Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar powołał prof. Marka Safjana na przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego , gov.pl, 13 maja 2024 [dostęp 2024-05-14] [zarchiwizowane 2024-05-14] .↑ Twórca Klossa nie żyje [online], Newsweek.pl, 6 grudnia 2011 [dostęp 2024-02-23] .↑a b Sędzia TSUE wnukiem burmistrza Musielaka [online], Urząd Miejski w Ostrowie Wielkopolskim, 20 lipca 2023 [dostęp 2024-02-23] .↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 listopada 2010 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2011 r. Nr 20, poz. 212 ). ↑ Minister Sprawiedliwości wręczył Profesorowi Markowi Safjanowi Odznakę Honorową za Zasługi dla Wymiaru Sprawiedliwości , gov.pl, 18 marca 2024 [zarchiwizowane 2024-03-19] .↑ Minister Radosław Sikorski wręczył prof. Markowi Safjanowi odznakę honorową Bene Merito [online], gov.pl, 9 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-09] .↑ Współpracownicy COIU S odznaczeni w Krakowie [online], coiu.pl, 27 sierpnia 2012 [dostęp 2024-02-21] .↑ Safjan Sig. Marek: Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana [online], quirinale.it, 14 marca 2000 [dostęp 2016-04-05] (wł.) .↑ Apdovanotų asmenų duomenų bazė [online], lrp.lt [dostęp 2020-10-22] (lit.) .↑ Rozdano nagrody Złoty Paragraf i Prawnik Roku [online], wirtualnemedia.pl, 18 kwietnia 2011 [dostęp 2024-01-16] .↑ Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego , Katolicki Uniwersytet Lubelski [zarchiwizowane 2020-02-07] .↑ Przyznano „Fenomeny Przekroju 2005” [online], Wirtualna Polska, 1 lutego 2006 [dostęp 2024-01-16] .↑ Laureaci Nagrody im. Edwarda J. Wende [online], fdp.org.pl [dostęp 2024-01-16] .↑ Historia nagrody 2006 , wprost.pl [zarchiwizowane 2021-04-21] .↑ To oni zmienili Polskę w 20 lat [online], forsal.pl, 3 czerwca 2009 [dostęp 2020-05-30] .↑ Uchwała Nr 2 Krajowego Zjazdu Adwokatury z dnia 23 listopada 2007 r. [online], nra.pl [dostęp 2021-11-05] .↑ Zasłużeni dla Tolerancji [online], tygodnikprzeglad.pl, 30 listopada 2008 [dostęp 2024-01-16] .↑ Doctor Honoris Causa of the EUI [online], European University Institute [dostęp 2018-09-12] (ang.) .↑ Prof. Marek Safjan doktorem honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach [online], naukawpolsce.pl, 21 listopada 2024 [dostęp 2024-11-27] .↑ Marek Safjan [online], zaiks.org.pl, styczeń 2021 [dostęp 2024-01-16] .↑ Instytucja rodzin zastępczych: problemy prawno-organizacyjne [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2020-05-31] .↑ Koszty sądowe w sprawach cywilnych: raport z badań [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2020-05-31] .↑ Marek M. Safjan Marek M. ,Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej (po 1 września 2004 r.) , Warszawa: LexisNexis, 2004,ISBN 83-7334-373-3 ,OCLC 749608265 . Brak numerów stron w książce ↑ Marek M. Safjan Marek M. ,Osamotnione dzieci: rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka , Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1983,ISBN 83-219-0201-4 ,OCLC 11030308 . Brak numerów stron w książce ↑ Marek M. Safjan Marek M. ,Prawa Polska , Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2005,ISBN 978-83-89217-78-3 ,OCLC 64098644 . Brak numerów stron w książce ↑ Marek M. Safjan Marek M. ,Prawo i medycyna: ochrona praw jednostki a dylematy współczesnej medycyny , wyd. I, Warszawa: Oficyna Naukowa, 1998,ISBN 83-85505-72-5 ,OCLC 41469060 . Brak numerów stron w książce ↑ Prawo wobec ingerencji w naturę ludzkiej prokreacji [online], Katalog Bibliotek Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach – Prolib Integro [dostęp 2020-05-30] .↑ Marek M. Safjan Marek M. ,Wyzwania dla państwa prawa , Warszawa: Wolters Kluwer, 2007,ISBN 978-83-7526-595-8 ,OCLC 189644805 . Brak numerów stron w książce ↑ Zobowiązania: zarys wykładu [online], bn.org.pl [dostęp 2020-05-31] .[1] Śmierć w trakcie kadencji.[s] Przeniesienie w stan spoczynku przed końcem kadencji.[z] Zrzeczenie się urzędu.[o] Prezydent nie odebrał ślubowania do czasu wygaśnięcia potencjalnej dziewięcioletniej kadencji.[x] Wybrany na miejsce obsadzone.Identyfikatory zewnętrzne: