Jedyną prawidłową formą jego imienia jest „Marceli II”[2][3][4][5]. Pojawiająca się w niektórych źródłach forma „Marcelin II”[6][7][8] jest najprawdopodobniej spowodowana błędnym utożsamianiem imion:Marceli (łac.Marcellus) iMarcelin (łac.Marcellinus), od momentu pojawienia się ich w Polsce w XI wieku[9].
Był synem pisarza Świętej Penitencjarii Apostolskiej[1]. Jedna z jego sióstr była matkąRoberta Bellarmina – jednego z doktorów Kościoła. Marceli odbył studia wSienie i w Rzymie[1]. PapieżKlemens VII powierzył mu rewizję kalendarza; tłumaczył także na włoski dzieła łacińskie i greckie[1].
Marceli mógł zostać papieżem już w 1550 roku, kiedy grono głosujących nakonklawe było mocno podzielone. Po 26 dniach obrad skłaniano się więc do rozwiązania kompromisowego, a był nim wybór kardynała Cerviniego. Jednak ten 29 grudnia 1549 roku zachorował (miał gorączkę) i opuścił konklawe udając się do domu. Wobec tego ostatecznie wybranoGiovanniego Ciocchi del Monte, który przybrał imię Juliusza III.
Nie minęło pięć lat, gdy Juliusz zmarł. Zwołano nowekonklawe, na którym przebieg obrad był podobny (trwało jednak znacznie krócej). Kandydaci reprezentowali albo politykę profrancuską, albo procesarską (reformatorzy Kościoła)[1]. Po czterech dniach zadecydowano o kompromisie i wyborze neutralnego Cerviniego. Po przedstawieniu nowemu papieżowi głosów okazało się, że oprócz niego samego wszyscy wskazali go na nowego następcęśw. Piotra. Cervini głosował na Giampietro Carafę. Papież elekt postanowił zachować swoje imię (jest ostatnim papieżem, który tak zrobił)[11].
W przeciwieństwie do wielu swoich poprzedników Marceli II nie obsadził swoimi krewnymi żadnego stanowiska kościelnego. Co więcej, zabronił dzieciom swojego przyrodniego brata wizytować go w formie oficjalnych audiencji papieskich[1].
Zamierzał zreformować Kościół[1]. Ostatnim jego rozporządzeniem był nakaz kontroli nad wydatkami Stolicy Apostolskiej[1]. Nie doczekał realizacji tego zalecenia. 28 i 29 kwietnia 1555 przyjmował na audiencjach kilku kardynałów i księciaFerrary. Wieczorem 29 kwietnia skarżył się na trudności w zaśnięciu. 1 maja zmarł w wynikuwylewu[1]. Renesansowy kompozytorGiovanni Pierluigi da Palestrina skomponował dla MarcelegoMissa Papae Marcelli[1].