Mania –zaburzenie psychiczne (niekonieczniesensu stricto) z grupyzaburzeń afektywnych charakteryzujące się występowaniem podwyższonego (względemeutymii) bądź drażliwego nastroju. Stany maniakalne zazwyczaj opisywane są przez pacjentów jako doświadczenia przyjemne; sprawiające, że czują się szczęśliwi. Pacjenci, których nastrój podczas manii jest drażliwy, nie opisują tego doświadczenia jako przyjemne, szybko się frustrują, a próba wpływu na ich zamiary powoduje u nich nasilenie gniewu bądź występowanieurojeń prześladowczych.
W przypadku drażliwej odmiany manii nadmiar energii odczuwany przez pacjenta zwykle zużywany jest bezproduktywnie lub wręcz destruktywnie (np. spontaniczne i energiczne robienie „porządków” w domu, bez względu na porę dnia, przy czym wyrzucane są też potrzebne lub cenne rzeczy).
Uczuciedrażliwości występuje u 80% chorych, obniżony nastrój u 72%, a u 69% jego chwiejność. Typowe uczucie nieuzasadnionejeuforii występuje u 71% chorych.
- często brakwglądu
- przymus mówienia, gadatliwość zdająca się nie mieć końca (98% chorych)
- pobudzenie psychoruchowe (hiperbulia) (87% chorych)
- zmniejszona potrzeba snu (lub nawet kilkudniowy całkowity brak potrzeby snu, 81% chorych) albo zaburzeniarytmu dobowego
- gonitwa myśli (synonimicznietachyfrenia, myślotok) (71% chorych)
- odhamowanie seksualne (57% chorych)
- często: trudności w koncentracji
- często: zawyżona samoocena
- niekiedy: zmniejszenie krytycyzmu (podejmowanie lekkomyślnych działań)
- ogólne zwiększenie energii, niekiedy samoistne poczucie siły
Przyczyny tego stanu świadomości, pomimo ciągłego wzrostu wiedzy medycznej, wciąż nie są znane dokładnie. Obecnie przypuszcza się, że wystąpienie manii wiąże się ze wzrostem aktywnościserotoniny oraznoradrenaliny, czyli przeciwnie do sytuacji stwierdzanej wdepresji.
Niektóre choroby somatyczne mogą doprowadzić do wystąpienia manii, są nimi:
Substancje psychoaktywne mogące doprowadzić do wystąpienia epizodu manii:
- amfetamina i jej prosto podstawione typowo stymulujące pochodne oraz metabolity (pochodne wielopodstawione w sposób bardziej skomplikowany mają już działaniepsychodeliczne)
- cymetydyna
- lewodopa
- kaptopryl
- kokaina
- kortykosteroidy, czyli sterydykory nadnerczy, na przykładhydrokortyzon i jego syntetyczne o wiele silniejsze pochodne (pomimo zastosowania tylko w leczeniu chorób obwodowych, np. autoimmunologicznych choróbtrzewi, mają silne działanie na mózg, zwłaszczahipokamp, choć nie tylko – będąc substancjami wysoce niepolarnymi przekraczająbarierę krew–mózg z wielką łatwością, a w mózgowiu aktywują tamtejsze receptory glukokortykoidowe, które są wszechobecne w organizmie człowieka)
Dowiedziono, że skłonność do poirytowania i agresji, reakcje psychotyczne, stany paranoidalne i poważnadepresja mogą wystąpić, szczególnie u chorych cierpiących wcześniej na podobne lub pokrewne zaburzenia psychiczne[1].
Mania może wystąpić także podczas leczenialekami przeciwdepresyjnymi fazy depresyjnejchoroby afektywnej dwubiegunowej, wywołując zmianę fazy choroby dwubiegunowej.
Epizody manii leczy się za pomocą lekówstabilizujących nastrój (sole litu) orazlekami przeciwpadaczkowymi (kwas walproinowy,lamotrygina, niekiedykarbamazepina). Aby szybko opanować zaburzenia zachowania, zwłaszcza wymykające się spod kontroli, w początkowym okresie leczenia manii stosuje się nawet typoweleki przeciwpsychotyczne (olanzapinę,haloperydol). W celu opanowania podniecenia niektórzy lekarze podająbenzodiazepiny.
Słowomania w języku potocznym często używane jest w znaczeniu posiadania pasji[6]. W języku potocznymurojenia prześladowcze często określa się jakomanię prześladowczą[7], jednak pod względem medycznym jest to określenie błędne.
- Alasdair D. Cameron: Psychiatria. Wyd. II. Wrocław: Urban & Partner, 2005, s. 11-19, 121-122, seria: Crash Course.ISBN 978-83-8958-176-1.
- Dawid Semple, Roger Smyth, Jonathan Burns, Rajan Darjee, Andrew McIntosh: Oksfordzki podręcznik psychiatrii. Lublin: Czelej, 2007.ISBN 978-83-60608-12-8. Brak numerów stron w książce
