Według danych z 31 grudnia 2021 miasto liczyło 141 418 mieszkańców, jest czwartym pod względem liczby ludnościmiastem Szwajcarii. W 2021 roku 41,9% populacji gminy stanowiły osoby urodzone poza Szwajcarią[1]. Najliczniejszą grupę obcokrajowców reprezentująFrancuzi (18%),Portugalczycy (17%) orazWłosi (11%). Połowa gospodarstw domowych jest zamieszkana przez jedną osobę, około 20% stanowią pary z dziećmi. Obszaraglomeracji miasta liczy około 400 000 mieszkańców[2].
W przeciągu 28 lat (od 1990[3]) w Lozannie odnotowano ponad 8% wzrost liczby mieszkańców[a].
Miasto położone jest na stoku opadającym ku jezioru, o mocno urozmaiconej powierzchni. DawneCité było usytuowane na wyniosłym wzgórzu i zupełnie odwrócone od jeziora, od którego oddziela je głęboka dolina potoku Flon. Wykopaliska archeologiczne wykazały, że miejsce to było zamieszkane przez człowieka już wneolicie[4]. Na pd.-zach. odCité, na terenie dzisiejszej dzielnicy Vidy, w II wieku p.n.e. istniała osada pochodzeniaceltyckiego o nazwieLousonna, otoczona drewnianąpalisadą[2][5], która wkrótce stała się jednym z 12 miastHelwetów[6]. Przebiegał tu szlak handlowy zItalii doGalii[5].
Po zwycięstwie nad Helwetami podBibracte w58 p.n.e.Rzymianie zbudowali na tym miejscu obóz wojskowy, który nazwaliLausanna. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, Lozanna została przeniesiona na bardziej obronne wzgórza[2]. Miastem, które wkrótce powstało, władali od połowyV w.Burgundowie, po czym weszło ono w skład państwaFranków. Po podziale państwa frankońskiego w843 wybrzeża Jeziora Genewskiego weszły w skład Królestwa Italii z Lotaryngią królaLotara. Od888 Lozanna należała dokrólestwa Burgundii (Arelatu), od1033 w ramachŚwiętego Cesarstwa Rzymskiego. Po upadku królestwa Burgundii wXIII w. miastem władali rezydujący w zamkuChillon hrabiowiesabaudzcy, a od1416 roku –książęta sabaudzcy[6].
Pod koniecVI w. powstało w Lozannie biskupstwo, a biskup Lozanny stał się jednym z największych panów feudalnych ówczesnej Szwajcarii. W średniowieczu duże znaczenie religijne miasta szło w parze z jego pozycją polityczną i ekonomiczną. W tym czasie Lozanna rozrosła się o dzielnice skupione wokół placów: Place du Bourg, Place de la Palud, Place de St-Pierre, Place de St-François, Place de St-Laurent, w których skupiał się handel i działalność rzemieślnicza[4]. Znaczenie Lozanny jako ośrodka handlowego rosło[5]. Około 1200 r. liczyła ona ponad 2 tysiące mieszkańców[6]. W XIII w. w mieście ulokowały się klasztory wielu zakonów[4]. W 1173 rozpoczęto budowlę gotyckiej katedry NMP(Notre-Dame) – jej poświęceniu w 1275 przez księcia-biskupa Wilhelma de Champvent towarzyszyła msza dziękczynna, którą odprawił papieżGrzegorz X, a w uroczystości uczestniczyłRudolf Habsburg[4] (w 1938 koncertował tuIgnacy Paderewski)[5]. W latach 1400–1430 wybudowano zcegły ipiaskowca zamekSaint-Maire[7].
W 1529 roku do Lozanny przybywa pochodzący zDelfinatu jeden z najwybitniejszych humanistów francuskich tamtych czasów i jednocześnie zwolennikreformacji,Wilhelm Farel[4]. W1536 roku Lozannę, a później cały obecny kantonVaud zajęło zbrojnieBerno, które już wcześniej przyjęło reformacjęprotestancką[2]. Kościoły katolickie, z wyjątkiem katedry i kościoła pod wezwaniem Św. Franciszka, uległy likwidacji[4].
W 1723 r. berneńczycy krwawo stłumili próbę mieszkańców kraju Vaud uzyskania niepodległości. Przywódca ruchu, majorAbraham Davel, został skazany na śmierć i ścięty 24 kwietnia 1723 r. w Vidy[4].
W 1803 utworzonokanton Vaud ze stolicą w Lozannie[2]. Do rozwojuturystyki, przyczyniło się otwarcie linii kolejowej w 1856[8].
W okresieI wojny światowej Lozanna była jednym z ośrodków, wokół których grupowała się polska emigracja polityczna. 15 sierpnia 1917 z inicjatywy przebywającego tu wówczasRomana Dmowskiego został w Lozannie założonyKomitet Narodowy Polski.
Zamek Saint-Maire (1400–1430). Zamek, zbudowany z kamienia i cegły, był siedzibą dawnegobiskupstwa[7], a następniebaliwówberneńskich[10]. Od 1803 jest siedzibą władzkantonuVaud[7]. Na parterze cenne freski z końca XV w., odkryte na początku wieku XX[10]. Na placu przed zamkiem pomnik przedstawiającyAbrahama Davela (1670-1723), znanego jako „Major Davel”, bojownika o niezależnośćPays de Vaud od Berna.
Kościół pw. św. Franciszka(Saint-François)
Kościół pw. św. Franciszka(Saint-François) z XIII w. wybudowany przezzakon franciszkanów w stylu architektury gotyckiej około 1270[11].
W Lozannie funkcjonuje dwadzieścia muzeów, jest to m.in.:Muzeum Olimpijskie(Musée olympique),Collection de l’Art Brut (dzieła twórcówsamouków), Kantonalne Muzeum Archeologiczno-Historyczne(Musée cantonal d’archéologie et d’histoire), Kantonalne Muzeum Sztuk Pięknych(Musée cantonal des Beaux-Arts),Photo Elysée (muzeum poświęconefotografii), Muzeum Geologiczne(Musée cantonal de géologie), Muzeum Historyczne Lozanny(Musée historique Lausanne), Muzeum i Kantonalny Ogród Botaniczny(Musée et jardins botaniques cantonaux) orazKantonalne Muzeum Zoologii[12].
%2c_07.JPG)
