Starożytni Grecy byli prekursorami w wielu dziedzinach – dotyczy to szczególnie kultury. Rodzaje igatunki literackie „wynalezione” przez Greków funkcjonują do dziś. Rozwój literatury starogreckiej zgodnie ze współczesną systematyką pokrywa się z okresami historycznymiGrecji starożytnej.
Plemiona greckie napływające na tereny dzisiejszej Grecji podbiły narodykultury egejskiej. Prawdopodobnie od nich przejęły sztukę pisania w postaci tzw.pisma linearnego B. Nie było to pismo dostosowane do języka greckiego, stąd zastosowanie tego pisma było bardzo ograniczone i pewnie nie nadawało się do przekazywania złożonych opisów.To po części tłumaczy, dlaczego pierwsze formy literackie były mówione i śpiewane.Do tego w wiekach ciemnych przodkowie Greków zatracili umiejętność pisania. Słowo mówione miało w Grecji rolę olbrzymią – Grecy uwielbiali mówić i słuchać. Wielcy uczeni pisali swoje dzieła jakodialogi, a czasem publicznie odczytywali swoje rękopisy.Pierwsze utwory były na początku przekazywane ustnie, na przykład rozpowszechniane przez starożytnych, wędrownych śpiewaków – zwanych w Grecjiaojdami. Później pojawili się recytatorzy zwanirapsodami. Przez kilka wieków kultura Grecji formowała się bez źródeł pisanych, jedynie w formie mówionej. Jedynymi utworami zachowanymi z tamtego okresu są „Iliada” i „Odyseja”.
Grecy odkrywają pismo na nowo.Alfabet grecki pochodzi prawdopodobnie od Fenicjan, choć wielu naukowców podważa tę tezę. W tym językuHomer spisał swoje dzieła, pierwsze w świecieeposy historyczne (a w każdym razie pierwsze zachowane).Mity greckie pochodzą z okresu sprzed znajomości pisma.Wiodącym ośrodkiem kulturalnym byłaSparta, najszybciej początkowo rozwijające siępolis. Potem nastąpił upadek kulturalny Sparty, tak znaczny, że Spartanie musieli „wypożyczać” poetów (jak stało się m.in. zTyrteuszem). Powstajepoemat liryczny, śpiewany do gry na lirze.Początki prozy były bardzo skromne, jej prawdziwy rozwój rozpoczął się wraz z rozkwitem takich nauk jakfilozofia, prawo, historia, geografia. Pierwszych twórców zajmujących się opisem sąsiadujących z Grecją krain nazywanologografami.
Okres ten charakteryzował się:
Poezja przestaje być osobista – poeci wędrują po całej Grecji, a utwory pisane są na zamówienie dla uczczenia konkretnej okazji. Mecenasami są ludzie bogaci, zwłaszczatyrani.Prymat kulturalny zaczynają dzierżyćAteny. Powstajeteatr, oraz sztuki teatralne:tragedia,Stara komedia,dramat satyrowy. Istnieje teza, że czynnikiem decydującym o rozwoju tragedii był rozwój demokracji Aten. Świadczy o tym absolutna dominacja Aten na tym polu oraz fakt, że okresem szczytowym rozwoju tragedii była szczytowa potęga demokracji ateńskiej.Tragedia zajmowała się tematami konkretnymi, miała silny związek z religią i ściśle określonykanon warsztatowy. Była ona ceniona najwyżej – tragicy brali udział w konkursach, a zwycięstwo w nich było wielkim zaszczytem. Komedia natomiast pokazywała bieżące zwyczaje, wydarzenia i zagadnienia polityczne, okraszone kpinami i obelgami (bardzo niewybrednymi, często obraźliwymi), a stylistyka była o wiele luźniejsza niż w tragedii. Tragedie pisali tragicy, a komedie komediopisarze – nie zdarzało się, by ktoś zajmował się obydwoma gatunkami jednocześnie.Rozpoczyna się rozwój prozy.
Cechy charakterystyczne:
PowstajeNowa Komedia, bardziej łagodna odStarej Komedii – nie zajmuje się już bezpośrednio polityką, a bardziej moralizowaniem.
W tym okresie nastąpił rozkwit prozy.Grecy znaleźli się pod panowaniem Rzymian, zaś w Rzymie nastała moda na kulturę grecką. Sztuka grecka – a wraz z nią literatura – przeżyły odrodzenie. Jej przedstawicielami byliSofiści.
