Lapis lazuli –skała metamorficzna powstała w wyniku przeobrażeń utworów węglanowych (wapieni i dolomitów) pod wpływem intruzji granitów, syenitów lub pegmatytów. Jej głównym składnikiem jest lazuryt[1],minerał z gromadykrzemianów, zaliczany do grupyskaleniowców. Nazwa pochodzi odłac.lapis (kamień) orazarab.azul ipers.lazhward = niebieski (niebo), nawiązuje do barwy skały.
jubilerski (kamień półszlachetny) – obecnie stosowany do: pierścionków, naszyjników, drobnych rzeźb, przedmiotów artystycznych. Kamień wrażliwy na nacisk, temperaturę,kwasy,mydło. Pierścionki z tym kamieniem trzeba zdejmować do prac domowych
Stosowany po zmieleniu jakopigment przy produkcji farb − o nazwieultramaryna wmalarstwie olejnym ifreskach. Dostawy skał z azjatyckich kopalni przypływały statkami do Europy, stąd nazwaultramarinus[3]. Jego użycie jako pigmentu w malarstwie ustało na początku XIX wieku, gdy wynaleziono barwnik syntetyczny.
Był stosowany jako materiał ozdobny już w okresie prehistorycznym. Ceniony wstarożytnymSumerze, później wAkadzie,Babilonii iAsyrii. Wykorzystywany do ozdoby przedmiotów kultu, biżuterii, instrumentów muzycznych – m.in. harfy wydobyte z grobowców wUr, tzw. "Sztandar z Ur". Używany w Egipcie za czasów faraonów (grobowiec Tutanchamona). Późniejsze egipskie grobowce datowane na 3000 lat p.n.e. zawierały tysiące okazów biżuterii z tego materiału. Sproszkowany lapis był lubiany przez Egipcjanki jako kosmetyczny cień do powiek. Pliniusz Starszy opisał kamień jako „fragment gwiaździstego firmamentu”[4].
Większość autorów prac o minerałach, skałach, kamieniach jubilerskich i ozdobnych używa nazw lazuryt i lapis-lazuli zamiennie, pomimo faktu, że lazuryt jest minerałem, zaś lapis-lazuli skałą zawierającą lazuryt jako jeden ze składników. Takie rozumienie terminu pojawia się m.in. w następujących pracach:
K. Maślankiewicz –Kamienie szlachetne – Wyd. Geologiczne – 1982
N. Sobczak –Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych – Wyd. Alfa – 1986
W. Schuman –Kamienie szlachetne i ozdobne – Wyd. Alma-Press – 2004
W. Schumann –Minerały świata – O. Wyd. Alma-Press 2003
R. Hochleitner –Minerały i kryształy – Muza S.A. – 1994
J. Bauer –Przewodnik Skały i minerały – Wyd. Multico 1997
