 Ławeczka Tuwima, detal | |
| Autor | |
|---|---|
| Typ utworu | |
| Miejsce powstania | |
| Data powstania | 1940–1953 |
| Wydanie oryginalne | |
| Miejsce wydania | |
| Język | |
| Data wydania | 1949 |
| Wydawca | |
Kwiaty polskie –poemat dygresyjny autorstwaJuliana Tuwima, pisany od roku 1940 do śmierci poety (1953 r.). Ocenzurowany tom I dzieła ukazał się w 1949 r.
Swój utwór Tuwim zaczął pisać w listopadzie 1940 roku na emigracji wBrazylii, kontynuował pracę wStanach Zjednoczonych (1941–1944), a także po powrocie do kraju (1946). Dzieło powstawało do ostatnich dni pisarza i nie zostało ukończone.
Fragmenty utworu ukazywały się wlondyńskich „Wiadomościach Polskich, Politycznych i Literackich” od 16 lutego 1941 r.[1], a później w londyńskiej „Nowej Polsce” od marca 1942 roku. Tom I utworu, po licznych zmianach w związku zcenzurą, ukazał się w drugiej połowie stycznia 1949 r. w Warszawie nakłademSpółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”[2].
Utwór początkowo spotkał się z mało przychylnymi opiniamikrytyków. Najbardziej istotnymi z nich były artykuły:
Opinie krytyków nie wpłynęły na popularność dzieła. Pierwszy nakład (10 tys. egzemplarzy) rozszedł się błyskawicznie.
Z biegiem lat znawcy materii zaczęli doceniać dzieło, czego wynikiem były prace:
Oblicza się, że do dziś wydrukowano ponad 600 tys. egzemplarzyKwiatów polskich.
GenologiaKwiatów polskich, od pierwszego wydania, była jednym z najważniejszych problemów podejmowanych przez krytyków. Poemat dygresyjny uważano już wtedy za gatunek przynależny tylkoromantyzmowi. Pomimo pewnych przesunięć dokonanych przez Tuwima, jego utwór wyraźnie posiada większość wykładników tego gatunku:
Z tego powoduKwiaty polskie powszechnie uznaje się zapoemat dygresyjny[3].
Centralna postać utworu – ogrodnik Ignacy Dziewierski – wydaje córkę za mąż za carskiego oficera, który tłumi protestproletariatu wŁodzi w 1905 roku (powstanie łódzkie), zabijając kilku robotników (sam także ginie). Córka niebawem umiera podczas porodu. Dziewierski bierze pod opiekę swoją nowo narodzoną wnuczkę – Anielę, później zmienia jej nazwisko z „Iłganowa” na „Dziewierska”. WybuchaI wojna światowa – ogrodnik walczy wLegionach, gdyż ma poczucie winy, że wydał córkę za wroga narodu. Stara się kształcić we wnuczce duchapatriotyzmu, co mu się nie udaje, ponieważ Aniela idealizuje obraz zmarłego ojca i chce gopomścić. Dziadek oddaje Anielę za mąż bogatemuprzemysłowcowi Folblutowi. Z napomknień w pierwszym rozdziale części pierwszej wiemy, że Aniela zostanie zamordowana przez Kazimierza Mergiela, syna Jana, prowodyrastrajku, zabitego podczas pacyfikacji (tuż przedtem śmiertelniepostrzelił wpierś ojca dziewczyny).
Utwór jest napisany w większości regularnym dziewięciozgłoskowcem ześredniówką po piątejsylabie[4] (niezbyt częsta długośćwersu). Istnieją jednak pojedyncze miejsca w poemacie, które mają inną formę:wierszem nieregularnym jest napisany Grande Valse Brillante w części pierwszej; w części drugiej w odrealnionym opisie spotkania z królem, biesiady i „zabawy w królewskim lesie” znajdują się fragmenty dziesięciozgłoskowca ze średniówką po piątej sylabie, sześciozgłoskowca mieszanego z ośmiozgłoskowcem oraz bardzo nietypowego jedenastozgłoskowca, dzielonego dwiema średniówkami po czwartej i ósmej sylabie, miejscami przemieszanego z dziesięciozgłoskowcem oraz dwunastozgłoskowcem.
W oparciu o teksty zaczerpnięte z poematuTuwima,Mieczysław Wajnberg skomponował w 1964 rokuVIII Symfonię „Kwiaty polskie”, Op. 83[5].
| Dzieła |
|
|---|---|
| Inne | |
| Upamiętnienie |