| VI wiek-917 | |||
| Ustrój polityczny | |||
|---|---|---|---|
| Data powstania | VI wiek | ||
| Data likwidacji | 917 | ||
| Władca | |||
| Język urzędowy | |||
| Religia dominująca | |||
_PL.svg) | |||
Położenie na mapie świata  | |||
| 52°30′N 1°00′E/52,500000 1,000000 | |||
| |||
Królestwo Anglii Wschodniej (takżeKrólestwo Wschodnich Anglów,ang. Kingdom of East Anglia,Kingdom of the East Angles;staroang. Ēast Engla rīce;łac. Regnum Orientalium Anglorum) – założone około roku 520 przez przybyłych z SzlezwikuAnglów, było jednym z królestwheptarchii anglosaskiej. Przez krótki czas po zwycięstwie nadNortumbrią około roku 616 było najpotężniejszym z królestw anglosaskich. Nie trwało to jednak długo, bowiem w przeciągu kolejnych czterdziestu zostało podporządkowaneMercjanom. W 870 roku podbite przezDuńczyków, którzy osiedlili się tam na stałe dziewięć lat później. W 917 roku przekazaneEdwardowi Starszemu i inkorporowane dokrólestwa Anglii. Termin „Anglia Wschodnia” (ang.East Anglia) przetrwał w postaci nazwy geograficznej[1].
Anglia Wschodnia pojawiła się po zjednoczeniu Anglów zamieszkujących terytorium należące wcześniej doIcenów. Dynastią panującą byliWuffingowie. Przez krótki okres na początku VII wieku należała do najpotężniejszych królestw Brytanii, rozciągając władzę nad całą wschodnią częścią wyspy. W 616 roku królRædwald pokonałEthelfritha z Nortumbrii nad rzeką Idle, sadzając na tamtejszy tron przychylnego sobieEdwina.Rædwald był jednym z siedmiu królów, którychBeda Wielebny opisuje jako posiadających „imperium” nad królestwami południowymi; funkcja ta nazwana jest wkronice anglosaskiej terminemBretwald. Rædwald był także władcą pochowanym w bogatym grobie wSutton Hoo.
Rædwald, przychylny „podchodom” chrześcijańskim misjonarzy przyjął chrzest, jednak nie wyrzekł się starych bogów. Beda wypominał mu, iż obok chrześcijańskiego ołtarza postawił drugi, poświęcony bogom germańskim. Tosynkretyczne podejście zostało wyeliminowane po śmierci Rædwalda poprzez dokładniejszą konwersję jego następcy,Eorpwalda. Nowa religia stała w sprzeczności z podstawowymi zwyczajami wschodnioangielskiego społeczeństwa i po śmierci Eorpwalda, zabitego przez poganinaRicberhta, starzy bogowie wrócili na krótko do łask. Trzy lata później chrześcijaństwo zespoliło się na stałe z tronem Anglów poprzez dojście do władzy brata zamordowanego króla,Sigeberhta. Sigeberht abdykował na rzecz trzeciego z braci,Ecgrika, chcąc zostać mnichem i móc nadzorować powstawanie biskupstwa wDunwich, w dzisiejszym hrabstwieSuffolk. Nowe biskupstwo zostało podzielone na dwie części – kolejnym stało sięNorth Elmham wNorfolku, co odzwierciedlało podział królestwa Anglów na północny i południowy lud (st. ang.north folc,suth folc).
Potęga osiągnięta przez Anglię Wschodnia za czasów Rædwalda nie trwała długo – jego następcy musieli ukorzyć się przed rosnącym państwemPendy. Zimą roku 640/641 Penda pokonał i zabił Ecgrika wraz z byłym królem (a późniejszym świętym) Sigeberhtem. Następca Ecgrika,Anna skończył w ten sam sposób w 654 roku. Królestwo stało się dominiumMercji. W 655 roku królAethelhere dołączył do suzerena w kampanii przeciwOswigowi z Nortumbrii, zakończonej sromotną porażką Mercjan wbitwie pod Winwaed, w której zginęli zarówno Pedna jak i Aethelhere. Przez kolejne lata Anglia Wschodnia stała w cieniu hegemonii Mercji, aż w 794 rokuOffa kazał zamordowaćEthelberta II i przejął ster nad całym królestwem. Krótki okres władzyEadwalda po śmierci Offy w 796 zakończył się po dojściu do władzy następcy tego ostatniego,Coenwulfa.
Niepodległość Anglii Wschodniej została przywrócona poprzez rebelięEthelstana z 825 roku, po przegranej Mercji jaką zgotował jejEgbert z Wesseksu wbitwie pod Ellandun. Próba odzyskania władzy nad wyzwolonym królestwem przezBeornwulfa z Mercji skończyła się klęską i śmiercią pretendenta. Taki sam los przypadł w udzialeLudece w 827 roku. Ethelstan zaakceptował Egberta jako suzerena, jednak w przeciwieństwie do innych południowo-wschodnich królestw włączonych do Mercji wVIII wieku, a późniejWesseksu, Anglia Wschodnia zachowała niepodległość, będąc jedynym angielskim państwem na terenie podzielonym pomiędzy Wessex, Mercję i Nortumbrię.
W roku 865 Anglia Wschodnia została najechana przezWielką Armię Duńczyków, która zagrabiła wszystkie konie ruszając na Nortumbrię[2]. Najeźdźcy powrócili pięć lat później, pokonując i zabijając królaEdmunda, który niebawem został uznany za męczennika i kanonizowany. Mając cały kraj pod kontrolą Duńczycy sadzali na tron kolejnych marionetkowych władców, a sami angażowali się w walkę z Mercją i Wesseksem[3]. W 871 roku do Brytanii przypłynęła kolejna fala Duńczyków, jednakże zajęci intensywnym osadnictwem w Mercji i Nortumbrii nie mieli dostatecznych sił, aby sprostać potężnemuAlfredowi Wielkiemu i w 878 zostali pokonani. Zaledwie rok później powrócili pod wodzą królaGuthruma, który przejął osobistą władzę nad Anglią Wschodnią i rozdzielił kraj pomiędzy pobratymców[3].
Poza Anglią Wschodnią Duńczycy kontrolowali także Essex, oraz jedyną część Wesseksu, która trafiła pod panowanie najeźdźców. W 885 roku Guthrum i Alfred podpisali traktat pokojowy, będący następstwem zajęcia przez Anglosasów Londynu[3] – na jego podstawie granica między oboma państwami sięgała daleko w głąb terytorium Mercji. To oznacza, iż duńscy królowie mieli we władaniu chociaż część duńskich dziedzin w Mercji, zorganizowanych wburgi:Cambridge,Huntingdon,Bedford,Northampton,Leicester,Stamford,Lincoln,Nottingham iDerby.
We wczesnymX wieku duńscy królowie znaleźli się pod presją władanego przezEdwarda Starszego królestwa Wessex. W 902 roku, kuzyn EdwardaEthelwold został wygnany za nieskuteczną próbę przewrotu pałacowego i po krótkim pobycie w Nortumbrii trafił do Esseksu. Uznany za króla wszystkich Duńczyków w Anglii w 903 roku wraz z królem Anglii WschodniejEohrikiem rozpoczął wojnę przeciw Edwardowi. Przedsięwzięcie skończyło się całkowitą klęską – zarówno Ethelwold jak i Eohric zostali zabici w bitwie naMokradłach (the Fens)[4].
Od roku 912 Edward rozszerzał kontrolę nad Esseksem i częścią południowo-wschodniej Mercji, zakładającburgi i zyskując posłuszeństwo Duńczyków z Bedfordu oraz Northampton. W 917 nastąpiło załamanie pozycji tych ostatnich wywołane serią porażek i utratą Northampton i Huntingdon, wraz z resztką Esseksu. Wschodnioangielski król Duńczyków został zabity podTempsford. Pomimo posiłków zza morza kontrataki zostały zgniecione, władani przez najeźdźców Anglicy przechodzili na stronę Edwarda, co doprowadziło do ostatecznego poddania się Duńczyków z Anglii Wschodniej oraz Cambridge. Terytorium zostało wchłonięte w prędko powiększające się królestwo Anglii. Norfolk i Suffolk stały się hrabstwami, zgodnie z zachodniosaskim systemem lokalnych rządów. Odrestaurowana władza kościelna zlikwidowała dwa poprzednie biskupstwa i zastąpiła je jednym, z siedzibą wNorth Elmham.
