Korpusy strzeleckie Armii Czerwonej (ros.стрелковые корпусa РККА) –korpusypiechoty (strzelców)Armii Czerwonej w latach 1922–1945 w literaturze zwane również jakoKorpus Piechoty lubKorpus Armijny.
W trakcie reorganizacjiArmii Czerwonej trzonem wojsk pozostała piechota. Organizowano ją tradycyjnie w dywizje strzeleckie. W 1929 roku było ich 69, przy czym aż 46 kompletowanych było na zasadzie terytorialnej. W maju 1922 roku sformowano pierwszych siedemnaście korpusów strzeleckich (nr 1–17) w skład których wchodziły dwie lub trzy dywizje strzeleckie. W kwietniu 1924 roku utworzone zostały kolejne dwa korpusy (nr 18 i 19).
Wtedy też Armia Czerwona zsynchronizowała swoje plany rozwoju z możliwościami nowego przemysłu:
Na początku 1935 roku Sowieci dysponowali 84 dywizjami w tym 43 można uznać za kadrowe. Pod koniec 1937 roku osiągnięto stan 96 dywizji, przy czym na zasadzie terytorialnej służyło ich już tylko 36. Sowieci dysponowali więc 60 skoszarowanymi dywizjami, które można było podnieść w krótkim czasie do etatu wojennego (9 z nich wzmocniono w celu obsady Rejonów Umocnionych w pasie fortyfikacyjnym tzw. „Linii Stalina”).
W maju 1936 roku sformowane zostały dwa korpusy (nr 20 i 23), w czerwcu 1938 roku jeden (nr 59), w lipcu 1938 roku kolejne trzy (nr 21, 26 i 39), w maju 1939 roku jeden (nr 31), w sierpniu 1939 roku kolejnych osiem (nr 25, 27, 30, 35, 52, 53, 58 i 62).
25 sierpnia 1939 roku (rozkaz Ludowego Komisarza Obrony z 15 sierpnia 1939) 36 dawnych dywizji terytorialnych rozwinięto do poziomu dywizji, każdą ze swoimi 3 pułkami strzeleckimi (tzw. „trojczatki”). W ten sposób do 62 dywizji kadrowych dołączyło 108 dywizji drugiego rzutu. Ponieważ w międzyczasie wystawiono 3 dodatkowe dywizje, piechota osiągnęła stan 173 jednostek tego typu (październik 1939). Proces uzupełniania tych dywizji żołnierzami rozpoczęto 7 września 1939 roku powołaniami rezerwistów w 7 okręgach wojskowych. Większość dywizji została połączona w 43 Korpusy Strzeleckie (wystawiono 18 nowych).
Korpusy podlegały organizacyjnie armiom ogólnowojskowym i zasadniczo wykonywały w jej składzie zadania bojowe. W niektórych wypadkach zdarzało się, że korpus piechoty wchodził bezpośrednio w skład Frontu.
Etat w 1945 roku:
Łącznie: około 40 000 ludzi, 300–500 karabinów maszynowych, 300–400 dział oraz 450–500 moździerzy.
W natarciu na przełomie lat 1944/1945 na kierunku głównego uderzenia korpus nacierał w pasie o szerokości od 3 do 5 kilometrów i przerywał obronę wroga na całej jej głębokości taktycznej. Dodatkowo by zwiększyć siłę uderzeniową korpus piechoty był wzmacniany czołgami i artylerią.
Całość artylerii od 1942 roku była w zasadzie powyżej szczebla korpusu, sam korpus posiadał z reguły batalion saperów i oddział łączności. Oczywiście przydzielane oddziały wsparcia (pancerne, artyleria, saperzy) pozostawały jakiś czas w składzie korpusu, co czasem sprawiało wrażenie, że korpusy miały je na stałe. System „wzmocnień” był dość elastyczny, np. w marcu 1945 roku polska2. Dywizja Artylerii została przydzielona do radzieckiej60. Dywizji Strzeleckiej.
W obronie korpus piechoty zajmował pas obronny w szerokości od 20 do 25 kilometrów. Ostatecznie korpusy piechoty rozformowano po 1945 roku.
Stan na 22.06.41[1].
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
W czasieWojny zimowej znajdował się na północ od jezioraŁadoga w składzie8 Armii
rezerwa:
tranzyt:
22 czerwca 1941 roku, w dniu rozpoczęcia się operacjiBarbarossa,10 Armia była częścią radzieckiegoFront Zachodni. W tym czasie posiadała w swoim składzie między innymi 1 Korpus Strzelecki. Została otoczona przez wojska niemieckiew bitwie białostocko-mińskiej w czerwcu 1941 roku i prawie całkowicie zniszczona. Dowództwo armii zostało oficjalnie rozwiązane 5 lipca 1941 roku
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
Wystawiony przez. Zakaukaski OW w składzie:
W czasieAgresja ZSRR na Polskę w składzie10 Armii (w rezerwie)
Stan na czerwiec 1941
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW był częścią3 Armii w składzie:
22 czerwca 1941 roku, w dniu rozpoczęcia się operacjiBarbarossa,10 Armia była częścią radzieckiegoFront Zachodni. W tym czasie posiadała w swoim składzie między innymi 5 Korpus Strzelecki. Została otoczona przez wojska niemieckiew bitwie białostocko-mińskiej w czerwcu 1941 roku i prawie całkowicie zniszczona. Dowództwo armii zostało oficjalnie rozwiązane 5 lipca 1941 rokuWystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie23 Armii
Wystawiony przezOdeski Okręg Wojskowy w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
RejonuPrzemyśla miał bronić 8 Korpus Strzelecki generał-majora Śniegowa, wchodzący w skład26 Armii Kijowskiego Specjalnego Okręgu Wojskowego, samego miasta zaś 99 Dywizja Strzelców pułkownika Dementjewa. W jej skład wchodziły: 197 i 206 pułk strzelecki, 34 batalion łączności i 6 samodzielny batalion saperów. W czerwcu większość sił 99 dywizji przebywała jednak na ćwiczeniach. W Przemyślu pozostał 197 pułk strzelców, 52 i 150 samodzielne bataliony karabinów maszynowych oraz 92 oddział pograniczny. Oprócz tego w okolicach Przemyśla (Medyka,Siedliska,Niżankowice) przebywały jeszcze: 206 pułk strzelców 99 dywizji, trzy bataliony 1 pułku, 22 pułk artylerii, 71 pułk haubic i 113 samodzielny dywizjon artylerii przeciwlotniczej.
Wystawiony przez Północno Kaukaski OW (przerzucony do czerwca na Krym) w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW,
W czasieAgresja ZSRR na Polskę w składzie10 Armia (ZSRR)
W czerwcu 1941 roku8 Armii Okręgu Bałtyckiego składzie:
14 września1944 z rejonuManasterca iGór Słonnych została wprowadzona do walki237 Dywizja Strzelecka 11 Korpusu Strzeleckiego4 Frontu Ukraińskiego. Nacierając naUherce Mineralne złamała ona opór Niemców na rubieżyBezmiechowa Dolna –Bezmiechowa Górna, posunęła się o 6 km i do końca dnia zdobyłaJankowce iOlszanicę. Osiągnięcie przez276 i237 dywizje strzeleckie wyznaczonych rubieży rozszerzyło wyłom w obronie nieprzyjaciela do 12 km i umożliwiło wprowadzenie do walki sił głównych 11 korpusu piechoty z rubieżyLesko – Jankowce –Rudenka.15 września wyzwolone zostały Uherce Mineralne.
Wystawiony przez Zabajkalski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
Wystawiony przez Odeski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW.22 czerwca 1941 roku jako część5 Armii pod dowództwem płkIwan Fiediuninskiego w swoim składzie
Sformowany w listopadzie 1942 wobwodzie woroneskim jako 15 Korpus Strzelecki (2. formowania).W składzie6 Armii uczestniczył wOperacja średniodońska, wyzwoleniuDonbasu, odparciu kontrofensywy wojsk niemieckich na południe odCharkowa (marzec 1943)Bitwa o Charków (1943). W kwietniu 1943 przemianowany na28 Korpus Strzelecki Gwardii, otrzymał nowe trzy strzeleckie dywizje Gwardii. Korpus był włączony do8 Armii Gwardii i uczestniczył we wszystkich operacjach 8 Armii do końca wojny.
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW w składzie:W czasieagresji na Polskę we wrześniu 1939 roku w składzie10 Armii
Stan na czerwiec 1941:
25 grudnia 1944 w składzie33 Armii:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
Wystawiony przez Front Dalekowschodni w składzie:
Wystawiony w składzie:
W czasieWojny zimowej stacjonował na Przesmyku Karelskim w składzie7 Armii
W tranzycie:
później w składzie23 Armii
Wystawiony przez Moskiewski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW jako część3 Armii w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW (estoński) – w składzie:
1 grudnia 1945 w składzie6 Armii
Wystawiony przez Zakaukaski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW (łotewski) –w składzie:
Wystawiony przez Charkowski OW w składzie:
18 lipca 1944 w składzie69 Armii
Wystawiony przez Front Dalekowschodni jako część1 Armii w dniu 22 czerwca 1941 roku, w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW.22 czerwca 1941 roku jako część5 Armii w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
Przed rozpoczęciem wojny wtwierdzy brzeskiej stacjonowało 7 batalionów piechoty, 1 batalion rozpoznawczy, artyleria, części wojsk pogranicza, części 42 Dywizji Piechoty wchodzącej w skład 28 Korpusu Strzeleckiego4 Armii, ponadto części 33 pułku inżynieryjnego, części 132 batalionu konwojów NKWD oraz sztaby. Łącznie siły sowieckie liczyły 7–8 tysięcy ludzi, nie licząc znajdującej się na terenie twierdzy grupy około 300 członków rodzin żołnierzy.
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW (litewski) dowodzony przez gen. por. Jakowa Fakanowa,–w składzie:
W południe31 stycznia1945, żołnierze z 35 Korpusu Armijnego dowodzonego przez gen. mjr. Mikołaja Nikitina, przy wsparciu 29 Korpusu Armijnego dowodzonego przez gen. por. Jakowa Fakanowa, zajęły opustoszały dworzec kolejowy i nie napotkawszy żadnego oporu, z całym okrucieństwem wkroczyły do opuszczonego miastaBarczewo (Wartenburg).
Wystawiony przez Orłowski OW jako część21 Armii w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:(dowództwo przerzucone z Frontu Dalekowschodniego)
Wystawiony przez Zabajkalski OW jako część16 Armii przybył naUkrainę w czerwcu 1941 w składzie:
28 stycznia1945Oława została zdobyta przez jednostki 32 Korpusu Piechoty5 Armii Gwardii generała pułkownika Aleksego Żadowa.
Wystawiony przez Orłowski OW jako część21 Armii w składzie:
Wystawiony przez Północno Kaukaski OW w składzie:
Wystawiony przez Odeski OW dowodzony przez gen. mjr. Mikołaja Nikitina w składzie:
W południe31 stycznia1945, żołnierze z 35 Korpusu Strzeleckiego dowodzonego przez gen. mjr. Mikołaja Nikitina, przy wsparciu 29 Korpusu Strzeleckiego dowodzonego przez gen. por. Jakowa Fakanowa, zajęły opustoszały dworzec kolejowy i nie napotkawszy żadnego oporu, z całym okrucieństwem wkroczyły do opuszczonego miastaBarczewo (Wartenburg).
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
25 grudnia 1944 w składzie33 Armia
Wystawiony przez Front Dalekowschodni w składzie:
Wystawiony przez Zakaukaski OW w składzie:
Wystawiony przez Moskiewski OW w składzie:
w czerwcu 1941 przybył zUkrainy jako część16 Armii w składzie
Wystawiony przez Leningradzki OW w składzie:
26 stycznia1945 radziecka59 Armia oraz wojska 43 Korpusu Piechoty, docierają na przedpolaSosnowca i rozpoczynają walki o miasto.
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
Wystawiony przez Charkowski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Zachodni OW w składzie:
W czasieWojny zimowej walczył w centralnej Finlandii jako część9 Armii
1 lutego1945 do Torunia jako pierwsze zaczęły wkraczać oddziały 269. pułku piechoty ppłk. Kosenki ze 136. dywizji piechoty wchodzącej w skład 47 korpusu piechoty gen. Dratwina należącego do70 Armii gen. Popowa.
Wystawiony przez Odeski OW (w trakcie tworzenia) –w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
Wystawiony przez Leningradzki OW w składzie:
W czasiewojny zimowej na Przesmyku Karelskim w składzie7 Armia (ZSRR)
W tranzycie:
później w składzie23 Armii
Wystawiony przez Uralski OW w składzie:
Wystawiony przez Syberyjski OW w składzie:
Wystawiony przez Syberyjski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Kijowski OW w składzie:
W czasieWojny zimowej stacjonował na północ od jezioraŁadoga w składzie8 Armii
Skład:
rezerwa:
tranzyt:
Wystawiony przez Front Dalekowschodni jako część1 Armii w dniu 22 czerwca 1941 w składzie:
Wystawiony przez Moskiewski OW w składzie:
18 lipca 1944 jako część składowa69 Armii w składzie
Wystawiony przez Uralski OW w składzie:
25 grudnia 1944 w składzie33 Armia
Wystawiony przez Nadwołżański OW w składzie:
Wystawiony przez Północno-Kaukaski OW w składzie:
Wystawiony przez Specjalny Nadbałtycki OW w składzie:
Wystawiony przez Nadwołżański OW w składzie:
Wystawiony przez Charkowski OW w składzie:
Wystawiony przez Moskiewski OW w składzie:
Rano19 stycznia 1945 wznowił natarcie całością sił 73 Korpus Strzelecki z52 Armia (ZSRR), której wojska osiągnęły poprzedniego dnia linięŁękińsko –Jedlno. Jego celem był równieżWieluń. Korpus posuwał się od stronyRadomska, pokonując stosunkowo słaby opór nieprzyjaciela (nieliczne oddziały osłonowe). Około godz. 10.00 jednostki radzieckie sforsowałyWartę (50 Dywizja Strzelecka (ZSRR)) i dotarły na bezpośrednie przedpole miasta.254 Dywizja Strzelecka (ZSRR) – płka Piotra Żiwaliewa obeszła Wieluń od północy, wyzwalając przedtemLipnik,Drobnice,Sieniec,Małyszyn iCzarnożyły. Z kolei294 Dywizja Strzelecka (ZSRR) dotarła pod miasto od strony południowo-zachodniej, zajmującWierzchlas,Rudę iTurów, Od wschodu atakowała50 Dywizja Strzelecka (ZSRR). Po krótkiej, silnej nawale ogniowej rozpoczęły się zacięte walki. Wzięły w nich udział także: 53 brygada pancerna gwardii z 6 Korpusu Pancernego gwardii i 55 brygada pancerna gwardii płkaDawida Dragunskiego (7 Korpus Pancerny gwardii). W południe Wieluń był wolny, a wróg stracił około l tys. żołnierzy i wiele sprzętu bojowego.
1 grudnia 1945 w składzie6 Armia
Podczas walk oWieluń część sił 78 Korpusu Strzeleckiego, a mianowicie oddziały wydzielone111 Dywizja Strzelecka (ZSRR) – (dowódca gen. mjr Jurij Sokołów) i373 Dywizja Strzelecka (ZSRR) – gen. mjraKuźmy Sazonowa zajęłyPraszkę, wyzwalając wcześniej szereg innych miejscowości (m.in.Załęcze Wielkie i Małe,Jaworzno,Rudniki,Strojec,Żytniów iKowale). W Praszce znajduje się ważna przeprawa przezProsnę, za którą drogi rozgałęziają się w kierunku naOlesno iKluczbork.
18 lipca 1944 jako część składowa69 Armia (ZSRR) w składzie:
w składzie23 Armii
w składzie23 Armii
w składzie2 Armia Uderzeniowa
Dowódca – gen. mjr Iwan Puzikow
WyzwalanieJasienia121 Dywizja Strzelecka (ZSRR) –14 lutego w składzie13 Armii łącznie z4 Armia Pancerna –6 Korpus Zmechanizowany Gwardii
w składzie23 Armii
w składzie2 Armia Uderzeniowa
w składzie65 Armii
w składzie2 Armii Uderzeniowej.
WyzwoleniaGubina22 lutego w składzie3 Armia Gwardii – łącznie z 2122 Korpusem Strzeleckim.
w składzie23 Armii, w 1945 podlega bezpośrednio2 Frontowi Białoruskiemu w składzie:
124 Korpus Strzelecki
Wystawiony przezFront Dalekowschodni.
Skład:
W czasieWojny zimowej walczył w centralnej Finlandii jako część9 Armii