Kompania graniczna KOP „Rubieżewicze” –pododdział granicznyKorpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną nagranicy polsko-radzieckiej.

Do czasu zakończeniawojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzonoKordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych^[1]. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanieKordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe^[2]. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyćBatalionom Celnym^[3]. W Rubieżewicach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe12 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej^[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej^[5]. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Rubieżewicze” służbę graniczną pełniły pododdziały12 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowanoStraż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzonoPolicji Państwowej^[6]. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniuKorpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych^[7].

Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pograniczasformowano8 batalion graniczny^[8][9], a w jego składzie 16 kompanię graniczną KOP „Rubieżewicze”^[10].

Potem kompania przeszła w podporządkowanie dowódcy batalionu KOP „Iwieniec”.W 1930 strażnicy nadano imię Władysława Syrokomli^[11].W 1934 w batalionie KOP „Iwieniec” dokonano pewnych zmian strukturalnych. Z dniem 1 grudnia 1934 w kompanii pozostały tylko strażnice „Lichacz”, „Oleszkowo” i „Borkowszczyzna”^[12]. Latem 1936 dowódca KOP polecił wyłączyć ze składu batalionu KOP „Iwieniec” 2 kompanię graniczną „Rubieżewicze” i włączyć ją jako 4 kompanię graniczną batalionu KOP „Stołpce”. Odcinek ochraniany przez kompanię włączono w rejon odpowiedzialności dowódcy batalionu KOP „Stołpce”^[13] . W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 83 żołnierzy służby zasadniczej^[b].

W 1939 4 kompania graniczna KOP „Rubieżewicze” podlegała dowódcybatalionu KOP „Stołpce”^[14].

 Osobny artykuł:kompanie graniczne Korpusu Ochrony Pogranicza.

Podstawowąjednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej byłbatalion graniczny. Odcinekbatalionu dzielił się na pododcinkikompanii, a te z kolei na pododcinkistrażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi^[15]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała statusgarnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza^[16].

2 kompania graniczna „Rubieżewicze” w 1934 ochraniała odcinekgranicy państwowej szerokości 16 kilometrów 811 metrów^[17]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniałyzastawy „Popki” i „Połoniewicze” zkomendantury „Połoniewicze”^[18] .

Wydarzenia:

• W meldunku sytuacyjnym z 26 stycznia 1925 napisano:

W rejonie kompanii miało miejsce samobójstwo osoby cywilnej Alekszndry Kaczanowicz, która zastrzeliła się z rewolweru kpr. Romualda Mackiewicza z 1 komp. VIII baonu^[19].

Kompanie sąsiednie:

• 3kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna” ⇔ 3kompania graniczna KOP „Kołosowo” – 1928^[20], 1929^[21], 1931^[18] , 1932^[22], 1934^[23], 1938^[24]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1932^{[25][21][18] [26]}

• strażnica KOP „Mikulicze”^[c]
• strażnica KOP „Lichacze”^[d]
• strażnica KOP „Oleszkowo”^[e]
• strażnica KOP „Borkowszczyzna”

Strażnice kompanii w 1934^[23]

• strażnica KOP „Rubieżewicze”
• strażnica KOP „Lichacze”
• strażnica KOP „Oleszkowo”
• strażnica KOP „Borkowszczyzna”

W 1934 strażnica KOP „Mikulicze” przeniesiona została do Rubieżewicz^[23].

Strażnice kompanii w 1938^[24]

• strażnica KOP „Rubieżewicze”
• strażnica KOP „Oleszkowo”
• strażnica KOP „Borkowszczyzna”

Organizacja kompanii 17 września 1939^[27][28]:

• dowództwo kompanii
• pluton odwodowy
• 1strażnica KOP „Rubieżewicze”
• 2strażnica KOP „Oleszkowo”
• 3strażnica KOP „Borkowszczyzna”

• kpt. Stanisław Wajczak (był IV 1927 dowódcą 2 kg)^[29] 
• kpt. Stanisław Rychter(był VII 1927 dowódcą 2 kg)^[29] 
• kpt.Stanisław Wolnowski (5 X 1928 − 14 III 1930 → przeniesiony do batalionu KOP „Wołożyn”)^[30] 
• kpt. Stanisław Bałka (17 IV 1930 − III 1931)^[30] 
• kpt. Kazimierz Przeradzki (20 III 1931 −)^[30] [29] 
• p.o. por. Władysław Monkosa (był 31 X 1931 −)^[30] 
• kpt. Tadeusz Stawicki (był I 1933 − IV 1935)^[29] 
• kpt.Józef Kojder (był VIII 1935 - 21 VI 1936)^[29] 

Latem 1936 wyłączono ze składu batalionu KOP „Iwieniec” 2 kompanię graniczną „Rubieżewicze” i włączono ją jako 4 kompanię graniczną dobatalionu KOP „Stołpce”.

• kpt. / mjrEmil Zawisza (9 X 1936 - 30 IV 1937 → przeniesiony do84 pułku piechoty)^[f]
• kpt. Franciszek Barszczewski^[g] (- 1939)

• Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. 1925. [dostęp 2016-01-30].
• Tomasz Głowiński: Zapomniany garnizon. Oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza w Iwieńcu w latach 1924-1939. Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2009.ISBN 978-83-88178-71-9.
• Czesław Grzelak: Szack–Wytyczno 1939. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2001.ISBN 83-11-09324-5.
• Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa–Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku.Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001.ISBN 8388067488.
• Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992.ISBN 83-01-10202-0.
• Lech Grochowski (red.): Korpus Ochrony Pogranicza w 70 rocznicę powstania. Materiały z konferencji popularnonaukowej. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1994.
• Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne. Dokumenty organizacyjne. Wybór źródeł. T. 1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999.ISBN 83-87424-84-6.
• Jerzy Prochwicz, Zbigniew Kępa. ABC formacji granicznych II Rzeczypospolitej. „Problemy Ochrony Granic”. 24, 2003. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757. 
• Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003.ISBN 83-88973-58-4.
• Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924–1939. Barwa i Broń, 2003.ISBN 8390021794.
• Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I.Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 

• Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP-u. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 3 (184), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281. 
• Wykaz zmian stanu oficerów batalionu granicznego KOP „Iwieniec” w latach 1928–1934 →Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.182/58.)
• Listy płac batalionu granicznego KOP „Iwieniec” w latach 1925-1939 →Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
• Komunikaty dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza z lat 1927 (z uzupełnieniami i poprawkami), 1928, 1932, 1934 (z uzupełnieniami i poprawkami) i 1938 →Archiwum Straży Granicznej.Szczecin. (sygn.177/143 do 177/149.)
• Meldunki sytuacyjne dowództwa Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.177/217.)
• Szkice dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza i podległych jednostek w latach 1927–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.177/151.)
• Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie przeniesienia 2-giej kompanii granicznej baonu „Iwieniec” do baonu „Stołpce” z 23 lipca 1936.

• Kompanie graniczne Korpusu Ochrony Pogranicza
• Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej
• Kompanie batalionu KOP „Stołpce”
• Kompanie batalionu KOP „Iwieniec”
• Kompanie graniczne KOP w powiecie stołpeckim
• Formacje graniczne w Rubieżewiczach
• Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1924
• Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1939

• Szablon odn bez numeru strony
• Artykuły z błędnymi numerami ISBN