Do czasu zakończeniawojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzonoKordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych[1]. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanieKordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe[2]. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyćBatalionom Celnym[3]. W Nowym Świerżeniu rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe2 batalionu celnego, a jego 1 kompania stacjonowała w Mikołajewszczyźnie. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej[5]. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowanoStraż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzonoPolicji Państwowej[6]. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniuKorpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[7].
Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pograniczasformowano8 batalion graniczny[8][9], a w jego składzie 18 kompanię graniczną KOP[10]. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 82 żołnierzy służby zasadniczej[a].
Podstawowąjednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej byłbatalion graniczny. Odcinekbatalionu dzielił się na pododcinkikompanii, a te z kolei na pododcinkistrażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[12]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała statusgarnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[13].
1 kompania graniczna „Mikołajewszczyzna” w 1934 ochraniała odcinekgranicy państwowej szerokości 20 kilometrów 330 metrów[14]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniałyzastawy „Piastuny” i „Mosiewicze” zkomendantury „Mohylno”[15].
Wydarzenia:
W meldunku sytuacyjnym KOP za okres od 11 do 20 listopada 1928 odnotowano:Patrol kontrolny zauważył podczas kontroli słupów granicznych przestrzelone godło państwowe na słupie granicznym nr 818[16].
↑W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule„Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 odnoszą się do stanu sprzed 1937 →Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Iłowo”, „Panie Kochanku”, „Połośna” →Szubański 1993 ↓, s. 277
↑folwark Łuhowate,gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie
↑Strażniłowo, gmina Świerżeń Nowy,powiat stołpecki, województwo nowogródzkie
↑Witold Gorczycki, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dowódca 1 kompanii granicznej „Mikołajewszczyzna”. We wrześniu 1939 adiutant I batalionu piechoty 96 pułku piechoty 38 DP →Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 719
Lech Grochowski (red.): Korpus Ochrony Pogranicza w 70 rocznicę powstania. Materiały z konferencji popularnonaukowej. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1994.
Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne. Dokumenty organizacyjne. Wybór źródeł. T. 1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999.ISBN 83-87424-84-6.
Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924–1939. Barwa i Broń, 2003.ISBN 8390021794.
Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I.Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN0043-7182.
Graficzny wykaz budynków zajmowanych przez oddziały 2 Brygady KOP nr L.dz. 1040/2Br.OP.
Komunikaty dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza z lat 1927 (z uzupełnieniami i poprawkami), 1928, 1932, 1934 (z uzupełnieniami i poprawkami) i 1938 →Archiwum Straży Granicznej.Szczecin. (sygn.177/143 do 177/149.)
Meldunki sytuacyjne dowództwa Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.177/217.)
Szkice dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza i podległych jednostek w latach 1927–1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin. (sygn.177/151.)
Osobny artykuł:kompanie graniczne Korpusu Ochrony Pogranicza.