Ten artykuł dotyczy letniskowej dzielnicy Łasku. Zobacz też:Kolumna-Las (ujednoznacznienie);Kolumna – dzielnica Łasku o charakterze wiejskim (dawna wieś).

Kolumna-Las

część miasta
Pozostałości starej zabudowy letniskowej
Państwo	Polska
Województwo	łódzkie
Powiat	łaski
Gmina	Łask
Miasto	Łask
W granicach Łasku	1 stycznia 1973[1]
SIMC	0976327
Położenie na mapie Łasku Kolumna-Las
Położenie na mapie Polski Kolumna-Las
Położenie na mapie województwa łódzkiego Kolumna-Las
Położenie na mapie powiatu łaskiego Kolumna-Las
Położenie na mapie gminy Łask Kolumna-Las
51°36′44″N 19°12′19″E/51,612222 19,205278[2]
Multimedia w Wikimedia Commons

Kolumna-Las (dawn.Las-Kolumna,Las-Kolumna Miasto, 1959–1972osiedleKolumna) –letniskowa część miastaŁasku^[3]. Leży we wschodniej, zalesionej części miasta, przydrodze wojewódzkiej nr 482 zŁodzi doKępna, około 5 km od centrum Łasku. Zamieszkuje ją około 5000 mieszkańców.

Letnisko Las-Kolumna powstało na miejscu podłaskiej wsiKolumna w latach 20. XX wieku.

 Osobny artykuł:Kolumna (Łask).

W 1928 rokuJanusz Szweycer wydzielił ze swoich dóbr ziemskich kilkaset hektarów, które przeznaczył pod budowę miejscowości letniskowej. Miejscowości tej nadano nazwę Las-Kolumna. Planparcelacji wykonał architektAntoni Jawornicki nawiązując do ideimiast-ogrodówEbenezera Howarda. W latach 1928–1929 rozparcelowano tereny leśne, wytyczono rynek, place pod szkołę,kościół, pocztę iprzystanek kolejowy. Dla sprawnej organizacji sprzedaży placów powołano Towarzystwo Przyjaciół Letniska Kolumna. Wkrótce powstało 30 pensjonatów oraz ok. 160 domów letniskowych. W ten sposób powstało letnisko zwane Miasto-Las-Kolumna. Dzieliło się ono na trzy części: Pałusznicę (od szosy do Grabi-Pałusznicy), Doliwę (między szosą a torami) i Cygankę (na północ od torów). Szybkie połączenie z Łodzią, obok linii kolejowej Łódź – Kalisz, miała zapewnić linia tramwajowa z Łodzi, przez Pabianice, Łask do Zduńskiej Woli, która była w planach inwestycyjnychŁódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Planu tego jednak nie zrealizowano z powodu trudnej po wojnie sytuacji ekonomicznej tego przedsiębiorstwa i ogólnej zmiany kierunków jego działalności^[4].

W okresie międzywojennym Las-Kolumna należał dogminy Łask wpowiecie łaskim wwoj. łódzkim. 2 października 1933 utworzono gromadęLas-Kolumna Miasto w granicach gminy Łask (Kolumna wiejska utworzyła odrębną gromadę o nazwieKolumna)^[5].

PodczasII wojny światowej włączona doIII Rzeszy. W latach 1941–1942 Kolumnę skolonizowano niemieckimi osadnikami zWołynia iBesarabii. Po wojnie część pensjonatów przejąłFundusz Wczasów Pracowniczych.

W związku z reorganizacją administracji wiejskiej jesienią 1954, Kolumna-Las-Miasto weszła w skład nowejgromady Kolumna Las, do której przyłączono także osadęPrzygoń i kolonię Poleszyn-Orpelów (od autostrady do toru kolejowego po drogę doPoleszyna) z dotychczasowej gromadyOrpelów ze zniesionejgminy Dobroń (Kolumna wiejska weszła w skład odrębnejgromady Barycz)^[6]. 1 lutego 1957 do gromady Kolumna Las z gromady Barycz włączono wsieKolumna iWierzchy^[7]. 31 grudnia 1959 gromadę Kolumna-Las zniesiono w związku z nadaniem jejstatusu osiedla, zmieniając równocześnie nazwę jednostki naKolumna^[8]. W związku z tym wsie Kolumna i Wierzchy stały się integralnymi częściami osiedla, a obie Kolumny (wiejska i letniskowa) po raz pierwszy podległy pod wspólną administrację.

1 stycznia 1973, w związku z kolejną reformą administracyjną znoszącą gromady i osiedla, całe osiedle Kolumna włączono doŁasku^[1]. Obecnie, często niestarannie, cały obszar letniskowy określa się mianemKolumna, ponieważ obie Kolumny (wiejska i letniskowa) stanowiły jeden organizm osiedlowy przez 13 lat i zostały równocześnie włączone do Łasku w 1973 roku. JednakTERYT nadal rozróżnia część wiejską (Kolumna, SIMC 0976310) i część letniskową (Kolumna-Las, SIMC 0976327). Ponadto odrębną część miasta stanowiąWierzchy (SIMC 0976391), które także były częścią osiedla Kolumna w latach 1959–1972.

W Kolumnie-Lesie przy ul. Letniej 5 znajdowała się synagoga. Jej budynek był mocno przebudowany, prawdopodobnie bejt ha-midrasz, spełniający też funkcję domu modlitwy dla Żydów przebywających tu na letnisku. Obok niej znajdował się domrabina. Nieliczni miejscowi Żydzi należeli zapewne do gminy w Łasku, istniejącej tam co najmniej od 1714 roku.

Obecnie w Kolumnie-Lesie znajduje się kościół katolicki pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W 1942 roku Niemcy wybudowali budynek przystosowany na salę zebrań. Po wojnie został przemianowany na kościół, który określa się mianem „Kościół stary”. Obecnie wyburzony, a na jego miejscu znajduje się pas zieleni oraz kostka. 22 czerwca 1981 rozpoczęto budowę „Nowego kościoła”. Projekt świątyni w pierwotnej wersji przygotował zespół architektów w składzie: Mariusz Gaworczyk, Leszek Łukoś,Ludwik Mackiewicz. Realizowany jest projekt zmodyfikowany przez zespół w składzie: Piotr Filipowicz, Janusz Frey, Mirosław Rybak. Po wielu latach budowy, 30 maja 2004 r., arcybiskup łódzkiWładysław Ziółek konsekrował „Nowy Kościół”. Parafia liczy 6,5 tys. parafian.

W Kolumnie-Lesie przez wiele lat przebywał i tworzyłRafał Orlewski, autor m.in. „Igliwia” (Łódź 1972), książki, której akcja toczy się w Kolumnie.

• żółty turystycznySzlak „Młynów nad Grabią” (36 km):Kolumna –Zielęcice –Wola Marzeńska –Brzeski –Siedlce Łaskie
• czerwony pieszy szlak turystyczny prowadzący zLutomierska poprzez Poleszyn doTalara i dalej – doPabianic.
• niebieski turystycznySzlak „Osady Braci Czeskich” (65 km):Widawa (PKS) –Ruda –Chrząstawa –Faustynów –Walewice –Pożdżenice –Zelów –Zelówek –Bocianicha –Grzeszyn –Gucin –Rokitnica –Talar –Barycz –Ostrów – Łask Kolumna^[9].

Na lata 60. XX wieku przypada główny rozwój sportu zorganizowanego w Kolumnie. W Pogoni – bo taką nazwę nosił klub – istniało kilka sekcji: piłki nożnej, podnoszenia ciężarów, tenisa stołowego, szachów i brydża sportowego. Siedzibą klubu był popularny „MEKSYK” przy ul. Letniej. Pierwsze pełnowymiarowe boisko trawiaste powstało na przełomie lat 1967/68 obok działek pracowniczych przy ul. Przedwiośnie. Działalność klubu ustała po rundzie jesiennej 1975 r. z powodu zabrania przez władze Łasku boiska na działki budowlane.

Jesienią 2000 r. ponownie powołano do życia klub piłkarski „Pogoń Kolumna”, który swymi tradycjami nawiązuje do swojej poprzedniczki. Po awansie do IV ligi łódzkiej w 2007 roku rozwiązano zespoły juniorskie, a klub przeniesiono do Łasku ze względu na brak zainteresowania władz miejskich w rozbudowie stadionu. Obecnie klub gra na stadionie miejskim. W 2009 r. po rundzie jesiennej wycofał z gry w IV-lidze z powodu kłopotów finansowych. Wiosną zajął miejsce rezerw w sieradzkiej klasie okręgowej, gdzie grał jeszcze przez sezon 2010/11 i spadł do A-klasy. Od sezonu 2011/2012 zmienił nazwę na MULKS Łask i swoje mecze rozgrywa na OSiR-ze w Łasku.

W Kolumnie-Lesie funkcjonuje filia Biblioteki Publicznej im. Jana Łaskiego Młodszego w Łasku^[10], Nadleśnictwo Kolumna^[11] oraz filia Łaskiego Domu Kultury^[12]. Jest także Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Ignacego Jana Paderewskiego^[13], w tym: Szkoła Podstawowa nr 4 oraz Liceum Ogólnokształcące.

• Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Kolumna-Las”
• Łask
• Grabia

• Dronka T., Letnisko Kolumna, [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 3/35/1994/, s. 15–17 (2 plany)
• Sędzikowska R., Dawne budownictwo letniskowe w Kolumnie, [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 1–4/69–72/2003/XVIII, s. 25–27
• Źródlak Wojciech i inni, Podmiejska komunikacja tramwajowa w Łodzi, 1901–2001. Łódź 2001, ss....

• Portal Turystyczno-Krajoznawczy Województwa Łódzkiego – KOLUMNA. ziemialodzka.pl. [zarchiwizowane ztego adresu (2006-10-06)].
• Ochotnicza Straż Pożarna w Kolumnie. ospkolumna.pl. [zarchiwizowane ztego adresu (2014-02-14)].

• Dzielnice i osiedla Łasku

• Szablony cytowania – problemy – cytuj – strona główna