 | Zobacz w indeksieSłownika geograficznego Królestwa Polskiego hasłoKock |
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też:Kock (ujednoznacznienie).| miasto wgminie miejsko-wiejskiej | |||
 Pałac w Kocku | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Gmina | |||
| Prawa miejskie | 1417 | ||
| Burmistrz | |||
| Powierzchnia | 16,78[1] km² | ||
| Wysokość | 142 m n.p.m. | ||
| Populacja (2019-12-31) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Strefa numeracyjna | +48 81 | ||
| Kod pocztowy | 21-150 | ||
| Tablice rejestracyjne | LLB | ||
Plan miasta | |||
Położenie na mapie gminy Kock  | |||
Położenie na mapie Polski  | |||
Położenie na mapie województwa lubelskiego  | |||
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego  | |||
 51°38′24″N 22°26′39″E/51,640000 22,444167[3] | |||
| TERC (TERYT) | 0608064 | ||
| SIMC | 0956069 | ||
Urząd miejski ul. Jana Pawła II 2921-150 Kock | |||
| |||
| |||
| Strona internetowa | |||
Kock –miasto wwojewództwie lubelskim, wpowiecie lubartowskim, siedzibagminy miejsko-wiejskiej Kock. Leży u ujściaCzarnej doTyśmienicy na wysokości ok.150 m n.p.m. na wysoczyźnie morenowej prawego zboczaPradoliny Wieprza przy granicyRówniny Łukowskiej. Według danychGUS z 31 grudnia2019 r. Kock liczył 3273 mieszkańców[2].
Prywatne miasto szlacheckie lokowane w1417 roku[4], Kocko położone było w drugiej połowie XVI wieku wziemi łukowskiej wwojewództwie lubelskim[5]. W latach 1952–1954 Kock był siedzibągminy Białobrzegi.W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało dostarego woj. lubelskiego.
Miasto położone jest w historycznejMałopolsce, wziemi łukowskiej[6].
W Kocku ma siedzibęrzymskokatolicka parafiaWniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Pojawia się w notatkach z 1258 roku jakoCocsk. W XV wieku używana jest nazwaKocsko (Koczsko w 1427 roku). W 1787 roku nazwa miasta zostaje zapisana jakoKocko. Od XIX wieku używa się formy dzisiejszej. Nazwa została utworzona odrdzeniakot- lubkoc-, przy pomocyprzyrostka-ьsko. Taki sam rdzeń istnieje także w nazwieKociewie. Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy[7]:
Nazwę miasta można też tłumaczyć, podobnie jak nazwęKociewie, jako pochodzącą od słowakočevьe oznaczającego ‘koczowisko, miejsce koczowania’[8], czyli, w dawnym znaczeniu, ‘miejsce przesiedlenia, uprowadzenia (np. cudzych poddanych)’[9]
_(cropped).jpg)
Najstarsze ślady pierwszego osadnictwa w okolicy datowane są na 5000 lat p.n.e.[10], odnaleziono także późniejsze ślady różnych kultur. Pierwszą stałą osadę na terenie obecnego Kocka datuje się na X wiek. W roku 1417królWładysław II Jagiełło, przychylając się do prośbybiskupa płockiegoJakuba, wydał przywilejlokacyjny dla Kocka jako wsi dziedzicznej. Ten przywilej potwierdził synJagiełły –Władysław Warneńczyk w 1443 roku wBudzie. W 1518 roku miasto zostało własnościąhetmanawielkiego koronnego iwojewody sandomierskiego –Mikołaja Firleja zDąbrowicy. RodzinaFirlejów rządziła Kockiem aż do 2 połowy wieku XVII. Za ich rządów miasteczko stało się znanym ośrodkiemreformacyjnym. Około 1750 roku Kock stał się własnością księżnejAnny Jabłonowskiej zSapiehów, która przysłużyła się miastu, dokonując jego gruntownej przebudowy, m.in. przez wyznaczenierynku. Ufundowałaratusz, kościół i pałac według projektuSzymona Bogumiła Zuga. Usiłowała zaprowadzić różne reformy gospodarcze w swoich włościach, co jednak zakończyło się bankructwem[11]. Po jej śmierci Kock przejęli wierzyciele – bankierzywarszawscy[10]. Znaną postacią społeczności żydowskiej Kocka byłcadykMendel Morgenstern, twórca tzw.chasydyzmu kockiego (lata 1834–1859). W tym okresie do Kocka schodziły się liczneżydowskie pielgrzymki. W wieku XIX ludność brała czynny udział w powstaniach narodowych, za co miejscowość w roku 1870 została pozbawionapraw miejskich. Odzyskała je dopiero w 1915 roku.
W pobliżu miasta rozegrały się liczne bitwy:
PoI wojnie światowej miasto nie rozwijało się zbyt intensywnie. W roku 1927 w mieście wybuchł wielki pożar, w wyniku którego spłonęła wschodnia część miasta. Dużą część mieszkańców miasta stanowiła ludność żydowska.
Wkampanii wrześniowej w okolicach Kocka działałaSamodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” pod dowództwem gen.Franciszka Kleeberga, a pod samym miastem stoczona zostałaostatnia bitwa tej kampanii. Starcie SGO Polesie z niemieckimi13. DP Zmot. i29. DP Zmot. nastąpiło w dniach 2–6 października 1939 roku.Okupacja przyniosła masową deportację żydowskich mieszkańców doobozów zagłady (głównie doTreblinki).
W Kocku i w jego najbliższych okolicach działałruch oporu. ŻołnierzeArmii Krajowej przeprowadzili w czasie trwaniaokupacji niemieckiej wiele akcjidywersyjno-sabotażowych. Wyzwolenie miasta nastąpiło 22 lipca 1944 roku, kiedy to batalion27 Wołyńskiej Dywizji AK pod dowództwem por.K. Filipowicza wkroczył do miasta.
29 stycznia1945 r.12 Polowy Ruchomy Szpital Chirurgiczny rozpoczął przegrupowanie zKąkolewnicy do Kocka, gdzie przeszedł chrzest bojowy podczas rozwinięcia jednostki[12]. W Kocku szpital stacjonował do 2 lutego1945 r. Zadaniem szpitala było medyczne zabezpieczenie marszu9 Dywizji Piechoty, następnie7 Dywizji Piechoty2 Armii WP.
Wobec licznych próbsowietyzacji Kocka, 1 maja 1945 roku, oddziałMariana Bernaciaka „Orlika” zajął miasto i doprowadził do zlikwidowania niektórych członkówPPR.
Żydzi w Kocku przed II wojną światową byli ważną społecznością Kocka, mimo iż zamieszkali w miasteczku dopiero odXVII w. Stworzyli silną społeczność i ważny ośrodekpolskiego chasydyzmu. Działał tutaj między innymi cadykMenachem Mendel Morgenstern (1787–1859) – założycielkockiej dynastii chasydów. Większość życia spędził w małej izbie, obok swojego domu modlitw. Przez specjalne okienko podawano mu pożywienie. Wysłuchiwał przez nie modlitw[13]. Do dziś w miasteczku stoi dom zw. „Rabinówką”, ongiś należący do prawnuka wielkiego rabina z Kocka. Przed wojną istniała tutaj równieżjesziwa powstała w1913 r. W 1927 roku mieszkało w Kocku 2529 Żydów (68% ludności miasta). Działały żydowskie organizacje społeczne, silne wpływy miałBund. Ostatnim przedwojną rabinem był Josef Morgenstern (od1924 r., od1929 r. takżecadyk).
Społeczność Żydów kockich została zniszczona w okresieokupacji niemieckiej iHolokaustu. 9 września 1939 roku, podczas nalotu na miasto, zginąłcadyk Józef Morgenstern. W1941 r. w Kocku powstało zamkniętegetto, do którego deportowano Żydów zLubartowa,Suwałk,Serocka,Nowego Dworu iRadzynia Podlaskiego. W październiku1942 r. mieszkańcy getta zostali wywiezieni doTreblinki (ok.3 tys.), a pozostałych przeniesiono do getta wParczewie.Do dzisiaj oprócz domurabina zachował siękirkut, położony za miastem, a na nim – w miejscu zniszczonego przezNiemcówohelucadyka – betonowy grobowiec ze szczątkami najwybitniejszych chasydów kockich. Można też zobaczyć kilka charakterystycznychmacew zrobionych zgłazów narzutowych.
1 stycznia 1958 miasto wyłączono zpowiatu łukowskiego i włączono dopowiatu radzyńskiego w województwie lubelskim[14].
Obecnie Kock jest niewielkim ośrodkiem usługowym i edukacyjnym, działającym na rzecz rolniczej okolicy. W mieście zlokalizowane są drobne zakłady z branż stolarskiej, metalowej i przetwórstwa rolno-spożywczego. W okolicy znajdują się stawy hodowlane.
W2007 r. powstało centrum handloweGaleria Kocka.
Piramida wieku mieszkańców Kocka w 2014 roku[15].
.jpg)
.jpg)
![Cmentarz wojenny[16]](/mt/?noimg=&dark=on&url=https%3a%2f%2fpl.wikipedia.org%2fwiki%2fPlik%3aKock_cmentarz_wojenny_15.jpg)
W mieście krzyżują siędrogi krajowenr 19 (Rzeszów –Lublin –Białystok –Kuźnica) oraznr 48 (Kock –Dęblin –Białobrzegi –Tomaszów Mazowiecki). Kock posiada połączenia autobusowe z Lublinem,Lubartowem,Radzyniem Podlaskim,Białą Podlaską i Łukowem oraz rzadsze zWarszawą,Białymstokiem,Rzeszowem,Rykami i innymi miastami. Komunikację zapewniają zarówno przedsiębiorstwaPKS, jak i przewoźnicy prywatni.
Najbliższa stacja kolejowa znajduje się wLubartowie (linia kolejowa nr 30 zŁukowa doLublina Północnego).
Grób Joselewicza znajduje się przy drodze wiodącej w kierunku wsi Białobrzegi. Istnieje legenda mówiąca, że po śmierci pułkownika jego ciało zostało ułożone na wozie zaprzężonym w dwawoły. Zwierzęta te wywiozły ciało za miasto i zatrzymały się przed Białobrzegami. W tym właśnie miejscu został pochowanyBerek Joselewicz. Na jego cześć usypano na grobie kopiec, na którego szczycie umieszczono obelisk. Napis na głazie brzmi:
Berek Joselewicz – Józef Berkoowel Berkiewicz ur. wKretyndze naLitwie w1760 r.Pułkownik Wojsk Polskich, szefszwadronu5–ego Pułku Strzelców Konnych Wielkiego Księstwa Warszawskiego, kawaler krzyżówLegii Honorowej iVirtuti Militari. Zginął wbitwie pod Kockiem 1809 roku. Tu pochowany. Nie szacherką, nie kwaterką, lecz on krwią dorobił sławy. W stuletnią rocznicę zgonu. 1909.
Według danych z 2010 miasto zamieszkiwało 3619 mieszkańców[17].
Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Kockiem. Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie urodzeni w Kocku.W Kocku funkcjonuje Klub Sportowy Polesie Kock – amatorski klub piłkarski, założony w 1985 roku. Obecnie (sezon 2023/2024) drużyna seniorów gra wklasie okręgowej,gr. lubelskiej. Polesie rozgrywa swoje mecze na stadionie miejskim, mogącym pomieścić 500 widzów[18][19].
| Miasto | |
|---|---|
| Wsie | |
| Osada | |
| Części miasta | |
| Części wsi | |
| Kolonie wsi |
| Przynależność wojewódzka |
|
|---|---|
| Miasta | |
| Gminy wiejskie (1867–1954 i 1973–75) |
|
| Gromady (1954–72) |
|
| Przynależność wojewódzka |
|
|---|---|
| Miasta |
|
| Gminy wiejskie (1867–1954 i 1973–75) |
|
| Gromady (1954–72) |
|
Legenda: (1) w nawiasach podano okres praw miejskich; (2) wytłuszczono miasta trwale restytuowane; (3) tekstem prostym opisano miasta nierestytuowane, miasta restytuowane przejściowo (ponownie zdegradowane) oraz miasta niesamodzielne, włączone do innych miast (wyjątek: miasta połączone na równych prawach, które wytłuszczono); (4) gwiazdki odnoszą się do terytorialnych zmian administracyjnych: (*) – miasto restytuowane połączone z innym miastem (**) – miasto restytuowane włączone do innego miasta (***) – miasto nierestytuowane włączone do innego miasta (****) – miasto nierestytuowane włączone do innej wsi; (5) (#) – miasto zdegradowane w ramach korekty reformy (w 1883 i 1888); (6) zastosowane nazewnictwo oddaje formy obecne, mogące się różnić od nazw/pisowni historycznych.
|
Źródła: Ukaz do rządzącego senatu z 1 (13) czerwca 1869, ogłoszony 1 (13 lipca) 1869. Listy miast poddanych do degradacji wydano w 20 postanowieniach między 29 października 1869 a 12 listopada 1870. Weszły one w życie: 13 stycznia 1870, 31 maja 1870, 28 sierpnia 1870, 13 października 1870 oraz 1 lutego 1871 (Stawiski).
