Dzieciństwo Joanny było trudne. Jej matka była porywczą i dominującą osobą, która uważała swoją najstarszą córkę za „zbyt słabą i zbyt delikatną”. W 1546 w wieku dziewięciu lat została wysłana na dwór szóstej żony Henryka VIII,Katarzyny Parr. Po jej śmierci opiekę nad Joanną roztoczyłThomas Seymour, 1. baron Seymour of Sudeley, czwarty mąż Katarzyny Parr, który chciał wydać Joannę za swojego siostrzeńca, królaEdwarda VI. Z jego planów nic nie wyszło, gdyż popadł w konflikt z własnym bratem, lordem protektoremksięciem Somerset, i został ścięty w roku 1549. Wkrótce nastąpił również upadek Somerseta i ster regencji przejąłJohn Dudley, 1. książę Northumberland. Miał on wobec Joanny swoje własne plany.
W 1544 Henryk VIII podpisał nowy akt sukcesji tronu. Na mocy tego aktu pierwszeństwo do tronu przypadło męskim potomkom, a więc księciuEdwardowi, przed siostrami –Marią iElżbietą. Po nich w kolejności do tronu byli potomkowie młodszej siostry króla, Marii, czyli księżnej Suffolk –Frances Brandon. Z sukcesji Henryk wyłączył potomków swojej starszej siostryMałgorzaty (linia szkocka – jej wnukami byli królowa SzkocjiMaria I Stuart oraz jej drugi mążHenryk Stuart, lord Darnley).
Northumberland, obawiając się powrotu katolików i związanej z tym perspektywy utraty władzy i potęgi, postanowił o zmianie sukcesji. Zimą z 1552 na 1553 Edward ciężko zapadł na zdrowiu i jego śmierć była kwestią miesięcy. Northumberland postanowił odsunąć od dziedziczenia siostry Edwarda i przekazać koronę lady Joannie, która miała poślubić syna Northumberlanda,Guildforda (1536 – 12 lutego 1554). Ślub odbył się 15 maja 1553. Nie wszystko jednak poszło po myśli ambitnego regenta. Umierający król Edward wprawdzie odsunął od dziedziczenia swoje siostry, ale koronę przekazał męskim potomkom lady Joanny, a jej samej tymczasową regencję. Northumberlandowi udało się namówić króla, by ponownie zmienił testament, w którym bezpośrednio przekazał koronę lady Joannie i jej potomkom (niektórzy twierdzili, że Northumberland sfałszował podpis króla pod dokumentem).
Edward VI zmarł 6 lipca 1553. 10 lipca Jane Grey została proklamowana królową. 11 lipca uznała to Rada Królewska. 12 lipca dostarczono Joannie insygnia koronacyjne, ale do ceremonii nie doszło. Guildford zażądał, aby ukoronować go na króla. Joanna odmówiła, ale obiecała mianować go księciem Clarence. Nie doszło jednak do tego. Niedługo po śmierci Edwarda jego najstarsza siostra, katolicka księżniczka Maria, udała się do w większości katolickiegoNorfolk, gdzie 9 lipca została uznana królową. Następnie ruszyła na Londyn, zyskując coraz większe poparcie. 19 lipca książę Suffolk zmuszony był zakomunikować swojej córce, że przestała być królową. Joanna Grey była pierwszą kobietą, która rządziła samodzielnie Anglią (opróczkrólowej Matyldy, która robiła to wbrew woli Anglików).
Niedoszła królowa wraz z mężem zostali aresztowani i umieszczeni w Tower. Dołączyli do nich także ich rodzice. Książę Northumberland, mimo swej katolickiej wierności, został aresztowany za zdradę i ścięty. Joanna z mężem i rodzicami zostali wkrótce wypuszczeni. Maria wiedziała, że Joanna była niewinna – wypełniała wolę rodziców, jak czyniposłuszna córka.
Maria, obawiając się, że znowu ktoś posłuży się jej kuzynką (w początkach 1554 doszło do protestanckiej rebelii Thomasa Wyatta, do której przyłączył się książę Suffolk, ojciec Joanny) w celu pozbawienia jej tronu, skazała Joannę – choć niechętnie – na śmierć. Do stracenia Joanny przyczyniły się także naciski ze strony przyszłego męża Marii, katolikaFilipa II, który postawił królowej warunek: Joanna miała nawrócić się na katolicyzm, jeśli tego nie zrobi, musi zostać skazana na śmierć. Zakochana w Filipie Maria przyjęła jego warunki. Na początku posłałaJohna de Feckenhama, aby nawrócił Joannę na katolicyzm (królowa bardzo chciała darować jej życie). Joanna, słynąca z gorliwości i wierności wobec religii ojca, odmówiła. Królowa została wobec tego zmuszona skazać ją i jej męża na ścięcie.
12 lutego 1554 na londyńskimTower Hill (w pobliżutwierdzy Tower), w publicznej egzekucji ścięto Guildforda. Jane Grey była jednym ze świadków śmierci męża[1].
Joanna została ścięta w Tower Green w trakcie odosobnionej egzekucji, zarezerwowanej dla członków rodziny królewskiej. Do końca przy Joannie pozostał John de Feckenham, mający nadzieję, że uda mu się ją nawrócić na katolicyzm. Joanna pragnęła godnie zakończyć życie, jednak wpadła w panikę, kiedy z zasłoniętymi oczami nie mogła znaleźć pieńka. Szczątki Joanny, królowej Anglii, i jej męża zostały pochowane w kaplicySt Peter ad Vincula w północnej części Tower Green.
23 lutego za udział w rebelii mającej przywrócić na tron Anglii jego córkę, ścięto księcia Suffolk.
Scenę poprzedzającą egzekucję lady Jane namalował w 1833Paul Delaroche –Egzekucja lady Jane Grey.
16 stycznia 2006 ogłoszono odnalezienie w Londynie pochodzącego z XVI wieku obrazu. Według ekspertów obraz ten może przedstawiać prawdziwą Lady Jane (do tej pory za portret Lady Jane uważano inny obraz – sporny, który najprawdopodobniej ukazujeKatarzynę Parr).
Charles Phillips: The Illustrated Encyclopedia of Royal Britain. John Haywood, Richard G. Wilson (konsult.). New York: Metro Books, 2011.ISBN 978-1-4351-1835-5. Brak numerów stron w książce
.jpg)
