Ten artykuł dotyczy kasztelana krakowskiego. Zobacz też:Inne osoby o tym imieniu i nazwisku. | |||
 Mniszech | |||
| Rodzina | |||
|---|---|---|---|
| Data urodzenia | |||
| Data i miejsce śmierci | |||
| Ojciec | |||
| Matka | Konstancja Tarłówna | ||
| Żona | |||
| Dzieci | Józefina Amelia Wandalin Mniszech (z Marią Amalią) | ||
| Odznaczenia | |||
   | |||
| |||
Jerzy August Wandalin Mniszech herbuMniszech zWielkich Kończyc (1715 –15 października1778 wDukli[1]) –marszałek nadworny koronny w 1742 i 1757–1778,kasztelankrakowski od 1773,starosta generalnyWielkopolski od 1757,łowczy wielki koronny od 1732,podkomorzy wielki litewski od 1736,starostasanocki,białocerkiewski,grudziądzki,lubaczowski,krzyczewski, starosta ujsko-pilski[2], przeciwnikCzartoryskich, 1758–63 przywódcastronnictwa dworskiego.
Ojcem jego byłJózef Wandalin Mniszech (1670–1747) –marszałek wielki koronny od 1713,marszałek nadworny litewski od 1706,kasztelan krakowski od 1742, generał artylerii litewskiej w latach 1701–1706,starosta sanocki,jaworowski,gołąbski,rohatyński.Matką natomiast byłaKonstancja Tarło h.Topór (zm. 1740 r.), córkaStanisława Tarły – kasztelana zawichojskiego i wojewody lubelskiego.
Jako poseł nasejm konwokacyjny 1733 roku zziemi sanockiej był członkiemkonfederacji generalnej zawiązanej27 kwietnia1733 roku na tym sejmie[3]. W czasie elekcji w1733 roku został sędziągeneralnego sądu kapturowego[4] ElektorStanisława Leszczyńskiego w 1733 roku[5]. Był konsyliarzemkonfederacji dzikowskiej 1734 roku[6].Posełziemi warszawskiej nasejm nadzwyczajny pacyfikacyjny 1736 roku[7][8].
TwórcaKamaryli Mniszcha. Był posłemziemi łomżyńskiej na sejm 1740 roku. Jako wdowiec w 1750 poślubił córkę pierwszego ministraAugusta IIIHenryka Brühla –Marię Amalię. Zyskał dzięki temu nieformalną pozycję przywódcy partii dworskiej, a także zmonopolizował w swym ręku pośrednictwo w rozdawnictwie urzędów i starostw. Intensywnie zabiegał o przychylność Rosji wobec swych działań[9].
_15.jpg)
Był kawaleremOrderu Orła Białego od 1735, a także rosyjskich orderówśw. Andrzeja iśw. Aleksandra[10][11].
Budowniczy kościoła we swoich włościach wBesku w 1755 r.
Za panowania Augusta III Sasa był przywódcą frakcji brühlowskiej stronnictwa starorepublikańskiego[12]. Na dworze Augusta III zwalczał wpływyCzartoryskich. PrzeciwnikStanisława Augusta Poniatowskiego, 7 maja 1764 roku podpisał manifest, uznający odbywający się w obecnościwojsk rosyjskichsejm konwokacyjnyza nielegalny[13]. W 1767 był jednym z twórcówkonfederacji radomskiej i jej marszałkiem[14], w 1768 był jednym z inicjatorów zawiązaniakonfederacji barskiej. W jego dworze wDukli częstymi gośćmi byli przywódcy Konfederacji barskiej w 1768–1772, m.in.Kazimierz Pułaski. Jerzy August Wandalin Mniszech, wraz z żoną Marią Amalią z Brühlów przebudował funkcjonującą w Dukli wcześniej budowlę bastionową, w okazałypałac z dwiema oficynami oraz ogrodem. Po zajęciuBeska w 1772 r. przez władze austriackie, Mniszech zamienił posiadłości, z wyjątkiemSanoka i zamku, za dobra dziedziczneSzumina. W jego zamku w Dukli zaborcze wojska 20 września 1772. rozbroiły dragonów i wcieliły ich do swoich oddziałów oraz na terenie przy pałacu zrobiły koszary.
Mniszech w 1776 wszedł w składRady Nieustającej. CzłonekDepartamentu Sprawiedliwości Rady Nieustającej w 1777 roku[15].
Był jednym z pierwszychmasonów wI Rzeczypospolitej. Założyłlożę w swojej rezydencji w Dukli.
Córką jego byłaJózefina Amelia (Potocka) Wandalin Mniszech z Wielkich Kończyc h. Kończyce (1752–1798), która wyszła zaStanisława Szczęsnego Potockiego zPotoka herbuPilawa.
