Janusz Tazbir

Profesor Janusz Tazbir w 2009 r.
Data i miejsce urodzenia	5 sierpnia 1927 Kałuszyn
Data i miejsce śmierci	3 maja 2016[1] Warszawa
Zawód, zajęcie	historyk
Tytuł naukowy	profesor
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Uczelnia	Polska Akademia Nauk
Stanowisko	dyrektorInstytutu Historii PAN (1983–1990)
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Janusz Tazbir (ur.5 sierpnia1927 wKałuszynie, zm.3 maja2016 wWarszawie) – polskihistoryk, profesornauk humanistycznych, badacz dziejów kultury staropolskiej orazreformacji ikontrreformacji w Polsce, członekPolskiej Akademii Nauk.

UkończyłVII Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Warszawie (świadectwo dojrzałości uzyskał w 1947), następnie studiował historię naUniwersytecie Warszawskim. Magisterium uzyskał wInstytucie Historii UW w 1950^[2]. Tam też uzyskał w 1954 stopień doktorski (kandydat nauk historycznych) na podstawie rozprawy napisanej pod kierunkiemWładysława Tomkiewicza.

We wczesnym okresie swojej kariery Tazbir angażował się w ideologicznie nacechowane publikacje, jak artykułFałsz Historyczny i Zdrada Narodu w Pracach O. Haleckiego (z 1953 roku), w którym ostro krytykowałOskara Haleckiego z pozycji marksistowsko-leninowskich, co odzwierciedlało ówczesne naciski politycznePZPR na polską historiografię^[3].

Habilitował się w 1960 wInstytucie HistoriiPolskiej Akademii Nauk.Profesorem nadzwyczajnym został w 1966^[2], a profesorem zwyczajnym w 1973. Pracownik IH PAN w latach 1953–1997 (zastępca dyrektora 1968–1983, dyrektor 1983–1990). Wiceprezes PAN w latach 1999–2003. Był członkiem PAN: korespondentem od 1983, rzeczywistym od 1989. Był członkiem czynnymPolskiej Akademii Umiejętności^[2] i członkiemKomitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk^[2][4]. Jako członekRady Języka Polskiego przy Prezydium PAN od 1996 r., czyli od początku jej istnienia, był współodpowiedzialny m.in. za wszystkieuchwały ortograficzne Rady.

W 1965 zostałredaktorem naczelnym rocznika „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”. W latach 1986–1989 był członkiemOgólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Był przewodniczącym rady naukowejPolskiego Słownika Biograficznego. Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącegoCentralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów^[2]. Był członkiemStowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz prestiżowych gremiów naukowych m.in.Nagrody Naukowej KLIO (członek jury od 1996). Przewodniczył kapituleKonkursu o Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera, od 1984 prowadzonego przez Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze „Stopka” zŁomży. W latach 1990–1997 pełnił funkcję przewodniczącegoPolsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej^[5]. Jego żoną była historykJulia Tazbir.

Zmarł w Warszawie, pochowany nacmentarzu Komunalnym Północnym (kwatera W-VII-8-4-9)^[6].

• Święci grzesznicy i kacerze, Wiedza Powszechna (1959)
• Piotr Skarga. Szermierz kontrreformacji (1962)
• Historia Kościoła katolickiego w Polsce (1460–1795) (1966)
• Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce w XVI i XVII w., Wydawnictwo Iskry (1967)
• Arianie i katolicy (1971)
• Rzeczpospolita szlachecka wobec wielkich odkryć, tom 249serii wydawniczej Omega (1973)
• Kultura szlachecka w Polsce (1978)
• Spotkania z historią (1979)
• Tradycje tolerancji religijnej w Polsce (1980)
• Świat panów Pasków (1986)
• Kultura polskiego baroku (1986)
• Od Haura do Isaury – szkice o literaturze (1989)
• Protokoły mędrców Syjonu. Autentyk czy falsyfikat (1992, 1996 (czes.), 2003, 2004)
• Okrucieństwo w nowożytnej Europie (1993)
• Reformacja, kontrreformacja, tolerancja (1997)
• Polska na zakrętach dziejów (1997)
• W pogoni za Europą (1998)
• Pożegnanie z XX wiekiem, Wydawnictwo Iskry (1999)
• Silva Rerum Historicarum (2002)
• Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Wydawnictwo Iskry (2003)
• Łyżka dziegciu w ekumenicznym miodzie (2004)
• Polacy na Kremlu i inne historyje, Wydawnictwo Iskry (2005)
• Długi romans z muzą Klio, Wydawnictwo Iskry (2007)
• W co wierzymy? (2007, jeden ze współautorów)
• Czego się boimy? (2008, jeden ze współautorów)
• Co kochamy? (2009, jeden ze współautorów)
• Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (2010, jeden ze współautorów)
• Pokuszenie historyczne. Ze świata szabel i kontuszy (2011)
• Od sasa do lasa, Wydawnictwo Iskry (2011)^[7][8][9]

• Krzyż Komandorski z GwiazdąOrderu Odrodzenia Polski (12 stycznia 1999)^[10]
• Krzyż KomandorskiOrderu Odrodzenia Polski (1992)^[11]
• Krzyż KawalerskiOrderu Odrodzenia Polski (1978)^[11]
• ZłotyKrzyż Zasługi^[12]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej^[12]
• ZłotyMedal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2 września 2008)^[13][14]
• Medal „Zasłużony dla Tolerancji” (1998)
• MedalZAiKS-u (1998)^[15]
• Odznaka Honorowa ZAiKS-u (1993)^[15]

• NagrodaTWP i miesięcznika„Problemy” za popularyzację wiedzy historycznej (1977)^[12]
• Nagroda Sekretarza Naukowego PAN (1978)^[12]
• Nagroda „Miesięcznika Literackiego” (1987) za książkęSzlaki kultury polskiej (Państwowy Instytut Wydawniczy)^[16]
• NagrodaFundacji Alfreda Jurzykowskiego (1988, USA)^[11]
• Nagroda im. Tadeusza Kotarbińskiego (nadana przezTowarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej w 1989)^[17]
• Tytułdoktora honoris causaUniwersytetu Opolskiego (2000)^[18]
• Tytuł doktora honoris causaRosyjskiej Akademii Nauk (2000)^[11]
• Nagroda im. Profesora Hugona Steinhausa (2001)^[19]
• Medal Puszkina (2001,Rosja)^[20]
• tytuł „Honorowy Obywatel Kałuszyna” (2008)^[21]
• Nagroda miesięcznika„Odra” za zbiór napisanych z wielką pasją i talentem literackim esejów historycznychOd sasa do lasa (2011)^[22]
• Kowadło Kuźnicy (1985)^[23]

• A. Karpiński, E. Opaliński,Bibliografia publikacji Janusza Tazbira za lata 1949–1986, [w:]Kultura polska a kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. Bogucka, J. Kowecki, Warszawa 1987, s. 5–52.
• A. Karpiński, E. Opaliński,Bibliografia publikacji Janusza Tazbira 1987–czerwiec 1997, [w:]Kultura staropolska – kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. W. Kriegseisen, Warszawa 1997, s. 8–18.
• Bibliografia de Janusz Tazbir, „Estudios Latinoamericanos” 13 (1990), s. 51–58.
• Janusz Tazbir,Długi romans z muzą Klio, Warszawa 2007.

• RenataR. Wróbel RenataR.,Prof. Tazbir – romans literatury i historii, rp.pl, 5 sierpnia 2012 [zarchiwizowane 2016-06-02] .

• Absolwenci VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie
• Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
• Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów
• Członkowie Komitetu Nauk Historycznych PAN
• Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego
• Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
• Członkowie Rady Języka Polskiego
• Członkowie rzeczywiści PAN
• Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
• Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Opolskiego
• Dyrektorzy Instytutu Historii PAN
• Honorowi obywatele Łomży
• Laureaci Mistrza Mowy Polskiej
• Laureaci Nagrody im. Profesora Hugona Steinhausa (PFUN i TPiKN)
• Laureaci Nagrody Literackiej m.st. Warszawy
• Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy
• Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
• Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
• Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
• Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
• Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
• Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie
• Polacy odznaczeni Medalem Puszkina
• Polscy historycy protestantyzmu
• Polscy redaktorzy naczelni
• Przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów
• Urodzeni w 1927
• Zmarli w 2016