Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Jan Kanty Działyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy polskiego działacza społecznego. Zobacz też:Jan Działyński – stronę ujednoznaczniającą..
Jan Kanty Działyński
Ilustracja
Herb
Ogończyk
Rodzina

Działyńscy

Data i miejsce urodzenia

28 września1829
Kórnik

Data i miejsce śmierci

30 marca1880
Kórnik

Ojciec

Tytus Działyński

Matka

Celestyna z Zamoyskich

Żona

Izabella Działyńska

podpis
Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Kanty Działyński,hrabia (ur.28 września1829 wKórniku, zm.30 marca1880 tamże) – polskidziałacz społeczny i polityczny, powstaniec, prezes towarzystwa literacko-historycznego, wydawca bibliotek nauk ścisłych, redaktor, ostatni z roduDziałyńskich, właściciel dóbr: Kórnik (kołoPoznania) iJanusz (Jeżopole).

Życiorys

[edytuj |edytuj kod]

Był synem powstańca i posłaTytusa (1796–1861)[1] iCelestyny z Zamoyskich (1805–1883)[2]. Kształcił się wpoznańskimGimnazjum św. Marii Magdaleny[1]. W latach 1849–1851 odbył służbę w wojsku pruskim i uczęszczał na wykłady uniwersyteckie wBerlinie[3]; uzupełniał wykształcenie z nauk ścisłych u prywatnych nauczycieli wParyżu. 21 lutego 1857 poślubił w Paryżu księżniczkęIzabellę z Czartoryskich (1830–1899), córkę księciaAdama Jerzego Czartoryskiego (1770–1861) – prezesa Rządu Narodowego. Wraz z żoną osiadł wGołuchowie, gdzie rozpoczął kolekcjonowanie obrazów i zabytków sztuki (m.in. antycznych waz).

W 1861 objął po śmierci ojca Kórnik[4] wraz zzamkiem,biblioteką iarboretum, a takżepałac w Poznaniu, naStarym Rynku[1]. Przejął od ojca pomysł utworzenia w Kórniku szkoły rolniczej. Współpracował zPoznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk jako redaktor publikacji. Od 1861 zasiadał w sejmie pruskim, został sekretarzem Koła Polskiego. Tuż przed wybuchempowstania styczniowego odbył podróż po Bliskim Wschodzie; w lutym 1863, powrócił do Poznania i powołał tzw.Komitet Działyńskiego, w ramach którego organizował pomoc zaboru pruskiego dla powstania. Po rewizji w pałacu poznańskim, zagrożony aresztowaniem, przyłączył się do bezpośredniej walki zbrojnej. Walczył w oddzialeEdmunda Taczanowskiego; po klęscepod Ignacewem 8 maja 1863 schronił się we Francji. Na emigracji pracował nad skonstruowaniemkarabinu wielostrzałowego.

Wprocesie berlińskim w 1864 otrzymał zaocznie wyrok śmierci i konfiskaty dóbr[5]. Spędził na emigracji pięć lat; uzyskał amnestię i zwolnienie od zarzutów w kwietniu 1869. Po powrocie do Wielkopolski zaangażował się w działalność kulturalną. Poszerzał zbiory biblioteki kórnickiej, zaangażował do pracy w roli bibliotekarzyZygmunta Celichowskiego iWojciecha Kętrzyńskiego. Kontynuował działalność wydawniczą, zapoczątkowaną przez ojca. Wydał m.in.Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski iActa Tomiciana.

W 1872 był jednym z założycieliBanku Włościańskiego w Poznaniu[4]. Fundował stypendia dla polskich studentów, kierował emigracyjnym Stowarzyszeniem Pomocy Naukowej. Pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Nauk Ścisłych w Paryżu. Zmarłbezpotomnie, majątek przekazał siostrzeńcowi,Władysławowi Zamoyskiemu. Spoczywa w rodowej krypciekórnickiego kościoła.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. abcDziałyński, Jan Kanty hrabia [online], www.porta-polonica.de [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  2. DziałyńskaD. Celestyna DziałyńskaD.,DziałyńskiD. Tytus DziałyńskiD.,Listy Tytusa i Celestyny Działyńskich do syna Jana Działyńskiego, 1843–1877 [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  3. » Jan Działyński [online] [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  4. abDziałyński Jan Kanty (1829-1880) • Odkryj Wielkopolskę • sprawdź ciekawe miejsca w Twojej okolicy [online], regionwielkopolska.pl [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  5. Jan Działyński – BK PAN [online] [dostęp 2022-01-21] (pol.).

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • Simon Konarski,Armorial de la noblesse polonaise titrée, Paris 1957.
  • Ryszard Marciniak,Jan Kanty Działyński, w:Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981,ISBN 83-01-02722-3.
  • AndrzejA. Mężyński AndrzejA.,Jan Działyński 1829-1880: ostatni z rodu, Kórnik:Biblioteka Kórnicka, 2002,ISBN 83-85213-34-1,OCLC 749274347 .
  • Marek Rezler: Sylwetki zasłużonych poznaniaków. Biogramy historyczne. W: Wielka Księga Miasta Poznania. Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy „Koziołki Poznańskie”, 1994, s. 734.ISBN 83-901625-0-4.

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jan_Kanty_Działyński&oldid=78949238
Kategorie:
Ukryta kategoria:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp