| Data i miejsce urodzenia | 2 sierpnia 1941 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | 4 września 2025 |
| Obywatelstwo | |
| Tytuł szachowy | arcymistrz (1987) |
| Ranking FIDE | 2365 (01.06.2022) |
| Ranking krajowy FIDE | 74[1] |
Jakow Isaakowicz Murej,ros. Яков Исаакович Мурей (ur.2 sierpnia1941 wMoskwie, zm.4 września2025 wIzraelu[2]) –izraelskiszachista pochodzeniarosyjskiego, w latach 1987–1994 reprezentantFrancji[3],arcymistrz od 1987 roku.
Do 1976 roku, w którym wyemigrował do Izraela, występował wyłącznie w turniejach organizowanych wZwiązku Radzieckim, największe sukcesy odnosząc w latach 1966 (Moskwa, dz. I m, wspólnie zAleksandrem Nikitinem(inne języki)) i 1967 (Charków, udział w finale indywidualnychmistrzostw ZSRR, w których zajął 50. miejsce w stawce 126 uczestników). Pomimo braku spektakularnych osiągnięć posiadał opinię jednego z najlepszych teoretyków, a z jego artykułów i analiz korzystały najbardziej prestiżowe radzieckie periodyki szachowe.
Po wyjeździe do Izraela szybko dołączył do zespołuWiktora Korcznoja i był jego sekundantem podczas minimalnie przegranegomeczu o mistrzostwo świata zAnatolijem Karpowem wBaguio (1978). W niedługim czasie awansował do szerokiej czołówki izraelskich szachistów, trzykrotnie (1980, 1982, 1984) reprezentując barwy tego kraju naszachowych olimpiadach, na których zdobył 17½ pkt w 31 partiach[4]. W 1982 roku osiągnął jeden z największych sukcesów w karierze, zajmując II miejsce (zaLarsem Karlssonem) w turnieju strefowym wRanders i zdobywając awans do kolejnego etapu walki o tytułmistrza świata,turnieju międzystrefowego. W 1982 roku rozegrano trzy turnieje międzystrefowe, w tym jeden w Moskwie. Murej, będąc emigrantem, nie miał szans otrzymania od władz radzieckich wizy turystycznej, dlatego aby spotkać się ze swoją rodziną, wystąpił doFIDE z prośbą o umożliwienie startu właśnie w tym turnieju. Międzynarodowa Federacja Szachowa prośbę tę spełniła (pomimo protestów federacji radzieckiej) i izraelski zawodnik został pierwszym w historii szachistą-emigrantem, który ponownie wystąpił w Związku Radzieckim. Ostatecznie w turnieju międzystrefowym Murej zajął VII miejsce[5].
W kolejnych latach osiągnął szereg znaczących wyników w turniejach międzynarodowych, m.in. w:Brighton (1982, dz. I m. wspólnie zGudmundurem Sigurjonssonem iDmitrijem Gurewiczem),Hastings (1982/83, dz. III m. zaRafaelem Waganianem iVlatko Kovaceviciem, wspólnie zLubomirem Ftaćnikiem),Netanji (1983, dz. III m. zaMiguelem Quinterosem iShimonem Kaganem(inne języki), wspólnie zLwem Gutmanem),Amsterdamie (1986, turniejOHRA-B, dz. II m. zaAlonso Zapatą, wspólnie zJanem Smejkalem iJefimem Gellerem),Sewilli (1987, I m.),Marsylii (1987, II m. za Rafaelem Waganianem),Paryżu (1988, II m. za Lwem Gutmanem),Royan (1988, dz. II za Wiktorem Korcznojem, wspólnie zZsuzsą Polgar),Podolsku (1991, I m.),Winnipeg (1997, dz. III m. zaJulianem Hodgsonem iKevinem Spraggettem, wspólnie zLwem Psachisem,Hannesem Stefanssonem,Johannem Hjartarsonem,Aleksandrem Szabałowem iReynaldo Verą),Saint-Quentin (1998, I m.),Montauban (2000, dz. I m. wspólnie zCyrilem Marcelinem iJean-Lukiem Chabanonem),Dieren (2000, dz. II m. zaSiemionem Dwojrisem), Évry (2002, I m.), dz. II m. wSeefeld (2002, zaIlija Balinowem),Dieppe (2003, dz. I m. wspólnie zAndriejem Szczekaczewem) oraz w Paryżu (2007, dz. II m. zaKrumem Georgiewem, wspólnie zNamigiem Guliewem)[6].
Był wielokrotnym medalistą rozgrywek omistrzostwo Europy „seniorów” (zawodników powyżej 60. roku życia): w roku 2001 zwyciężył w turnieju rozegranym wSaint-Vincent, w swojej kolekcji posiada również medal srebrny (2003) oraz trzy brązowe (2002, 2005, 2007).
Najwyższyranking w karierze osiągnął 1 stycznia 1989 r., z wynikiem 2560 punktów dzielił wówczas 51-54. miejsce na światowej liścieFIDE, jednocześnie zajmując 1. miejsce wśród izraelskich szachistów[3].
