Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Język tamilski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł od 2021-06 zawiera treści, przy którychbrakuje odnośników do źródeł.
Należy dodaćprzypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listyźródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tego artykułu.
தமிழ்
Obszar

głównieIndie iSri Lanka

Liczba mówiących

ok. 68 mln

Pismo/alfabet

tamilskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Indie (Tamil Nadu)
 Sri Lanka
 Singapur
Ethnologue2 prowincjonalny
Kody języka
ISO 639-1ta
ISO 639-2tam
ISO 639-3tam
IETFta
Glottologtami1289
Ethnologuetam
GOST 7.75–97там 655
WALStsp,tml
Występowanie
Ilustracja
Zasięg języka tamilskiego
W Wikipedii
Zobacz też:język,języki świata
Wikipedia w języku tamilskim
Słownik języka tamilskiego
wWikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczneMAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znakówUnikodu.

Język tamilski (tamil), tamilski:தமிழ் (tamizh) –język zrodzinydrawidyjskiej, jej grupy południowej. Drugi, obokjęzyka telugu, pod względem liczby użytkowników język tej rodziny – posługuje się nim około 65 mlnTamilów. Zamieszkują oni głównie południowoindyjskistanTamil Nadu (60 mln) orazwyspęCejlon (4 mln). Językiem tym posługuje się także ponad milion emigrantów tamilskich wMalezji iSingapurze.Język urzędowy Singapuru,Sri Lanki i stanu Tamil Nadu.

Tamilskijęzyk literacki wykształcił się już w I w. n.e. Do zapisu używa się odrębnego pisma południowoindyjskiego (pisma tamilskiego).

System fonologiczny

[edytuj |edytuj kod]

Samogłoski

[edytuj |edytuj kod]
KrótkieDługie
PrzednieCentralneTylnePrzednieCentralneTylne
Wysokieiuiːuː
Średnieeoeːoː
Niskiea(ai)aː(aw)
ஒள

Spółgłoski

[edytuj |edytuj kod]

W przeciwieństwie do większościjęzyków indyjskich, w tamilskim nie ma rozróżnienia spółgłosek przydechowych i nieprzydechowych. W poniższej tabelce podanofonemy języka tamilskiego wraz z odpowiadającymi im znakami graficznymi walfabecie tamilskim. W nawiasach obok podstawowej formy fonemu podano tzw.alofony, czyli najważniejsze warianty danego dźwięku.

WargoweZęboweDziąsłoweRetrofleksywnePodniebienneTylnojęzykowe
Zwartep(b)()ʈ(ɖ)ʨ(ʥ)k(g)(x)
Nosowemɳɲŋ
Uderzenioweɾ̪
Drżącer
Półotwarte centralneʋɻj
PółotwarteBoczneɭ

W zależności od pozycji w wyrazie, poszczególnegrafemy mogą oznaczać różne dźwięki. Podobnie jak w wielu innych językach, sąsiadujące ze sobą spółgłoski wykazują skłonność do upodobnienia pod względemmiejsca isposobu artykulacji.Wyrazy zapożyczone (zwykle z sanskrytu lub angielskiego) zazwyczaj zachowują wymowę języka pierwotnego, np.bas z ang.bus. Poniższa tabelka przedstawia wykaz grafemów spółgłoskowych i odpowiadające im dźwięki:

GrafemWymowaPrzykłady
க்kkw nagłosie i przy podwojeniu bezdźwięcznie, jak polskiekகால்kāl [kɑːl] „stopa”, பக்கம்pakkam [ˈpakːʌm] „strona”
gpo spółgłoskach nosowych dźwięcznie, jak polskiegநாங்கள்nāṅkaḷ [ˈɑːŋɡəɭ] „my”
xmiędzy samogłoskami tylnymi i centralnymi jak polskiechபோகும்pōkum [ˈpoːxum] „pójdzie”
ɣmiędzy samogłoskami przednimi dźwięcznie jakh w "Bohdan"செய்கிறேன்ceykiṟēṉ [ˈsejɣireːn] „robię”
ங்ŋjakng w ang.singஇங்கேiṅkē [ˈiŋɡeː] „tutaj”
ச்csw nagłosie i między samogłoskami bezdźwięcznie jak polskiesசோறுcōṟu [ˈsoːrɯ] „gotowany ryż”, பசிpaci [ˈpasi] „głód”
ʨprzy podwojeniu jak polskiećபேச்சுpēccu [ˈpeːʨɯ] „mowa”
ʥpo spółgłosce nosowej jak polskieகொஞ்சம்koñcam [ˈkɔɲʥʌm] „trochę”
ஞ்ñɲjak polskieńபஞ்சுpañcu [ˈpaɲʒɯ] „bawełna”, ஞாபகம்ñāpakam [ˈɲɑːbəxʌm] „wspomnienie”
ட்ʈw nagłosie (jedynie wyrazów zapożyczonych) oraz przy podwojeniu jako bezdźwięcznaspółgłoska retrofleksywna (t z wygiętym do tyłu językiem)டீṭī [ʈiː] ang. „tea”, கட்டுkaṭṭu [ˈkaʈːɯ] „wiązać”
ɖpo spółgłoskach nosowych oraz między samogłoskami wymawiana jakod z wygiętym do tyłu językiemஆண்டுāṇṭu [ˈɑːɳɖɯ] „rok”, படம்paṭam [ˈpaɖʌm] „obraz”
ண்ɳretrofleksywne (wymawiane z wygiętym do tyłu językiem)nபணம்paṇam [ˈpaɳʌm] „pieniądze”
த்tw nagłosie i przy podwojeniu jak polskietதாய்tāy [ɑːj] „matka”, சத்தம்cattam [ˈsaːʌm] „upadek”
po spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskiedஅந்தanta [ˈaə] „tamten”
ðmiędzy samogłoskami jakth w ang.theமாதம்mātam [ˈmɑːðʌm] „miesiąc”
ந்njak polskienநான்nāṉ [ɑːn] „ja”
ப்ppw nagłosie i przy podwojeniu jak polskiepபல்pal [pal] „ząb”, உப்புuppu [ˈupːɯ] „sól”
bpo spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskiebபாம்புpāmpu [pɑːmbɯ] „wąż”
βmiędzy samogłoskami wymawiane dźwięcznieதீபம்tīpam [ˈiːβʌm] „lampa”
ம்mmjak polskiemமீன்mīṉ [miːn] „ryba”
ய்yjjak polskiejயார்yār [jɑːɾ] „kto”
ர்rɾjak polskier z jednym uderzeniem czubka językaஅரைarai [ˈaɾa] „połowa”
ல்lljak polskielகாலம்kālam [ˈkɑːlʌm] „czas”
வ்vʋpodobne do polskiegowவானம்vānam [ˈʋɑːnʌm] „niebo”
ழ்ɻspółgłoska retrofleksyjna dźwięczna, brzmiąca pośrednio między polskimż,l i „angielskim”rவழிvaḻi [ˈʋaɻi] „droga”
ள்ɭretrofleksyjnelநீளம்nīḷam [ˈɨːɭʌm] „długość”
ற்rmiędzy samogłoskami jako "wibrujące"r z kilkoma uderzeniami czubkiem językaஅறைaṟai [ˈara] „pokój”
rprzy podwojeniach wymawiane jako połączenie dziąsłowegot irகாற்றுkāṟṟu [ˈkɑːtːrɯ] „wiatr”
drpo nosowych wymawiane jako połączenie dziąsłowegod irபன்றிpaṉṟi [ˈpandri] „świnia”
ன்ndziąsłowenபூனைpūṉai [ˈpuːna] „kot”
ஜ்jʥjak polskieஜாதிjāti [ˈʤɑːði] „kasta”
ஷ்ʂretrofleksywne (wymawiane z odgiętym do tyłu językiem)szகஷ்டம்kaṣṭam [ˈkaʂʈʌm] „trudność”
ஸ்ssjak polskiesபுஸ்தகம்pustakam [ˈpustʌxʌm] „książka”
ஹ்hɦdźwięcznehஹஜிhaji [ˈɦaʤi] „hadżdżi”
hprzydech krtaniowy, jak angielskieh whaveஅஃறிணைaḵriṇai [ˈahrɨɳɛ] „rodzaj nijaki”

Morfologia

[edytuj |edytuj kod]

Z punktu widzeniatypologicznego tamilski jest językiemaglutynacyjnym, relacje gramatyczne odzwierciedlane są za pomocą systemusufiksów ipostpozycji.

Składnia

[edytuj |edytuj kod]

Tamilski jest językiem typuSOV, czyli czasownik występuje zwykle na końcu zdania. Jednak składnia języka jest dość elastyczna i może on pojawiać się także w innych miejscach, powodując subtelne różnice w znaczeniu.

Tamilski preferuje postpozycję w stosunku do prepozycji. Podmiot zdania nie musi być wyrażony bezpośrednio (podmiot gramatyczny), może pozostać domyślny. Nie jest też obowiązkowe występowanie zarównoorzeczenia, jak idopełnień. Zdanie może składać się jedynie z czasownika (np.muṭintuviṭṭatu – ukończony) lub tylko z podmiotu i dopełnienia (atu eṉ vīṭu – to [jest] mój dom). Język tamilski nie posiadałącznika, a więc formy osobowej czasownikabyć, służącej do łączenia cech obiektu z samym obiektem w ramach zdania.

Słownictwo

[edytuj |edytuj kod]

Zasób leksykalny w większej części drawidyjski; istnieje pewna ilość zapożyczeń z sanskrytu,języków munda i innych. W odróżnieniu od innych języków drawidyjskich stopień sanskrytyzacji słownictwa jest stosunkowo niewielki.

System pisma

[edytuj |edytuj kod]
Starożytne pismo tamilskie, bardzo różniące się od współcześnie używanego
StronaBiblii w języku tamilskim
(1723)
 Osobny artykuł:Pismo tamilskie.

Pismo tamilskie toalfabet sylabiczny, a więc jeden znak oznacza jedną sylabę. Większość znaków składa się z elementu spółgłoskowego i samogłoskowego, choć istnieją teżgrafemy oznaczające samodzielne samogłoski. Alfabet tamilski zawiera 12 elementów samogłoskowych, 18 spółgłoskowych, co daje razem 276 znaków kombinowanych. Oprócz tego jest też 5 znakówgrantha, służących do zapisu słów zapożyczonych zsanskrytu.

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz multimedia związane z tematem:Język tamilski
Języki drawidyjskie
południowe
środkowe
północne
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Język_tamilski&oldid=77810939
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp