Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Isabelle Adjani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Isabelle Adjani
ilustracja
Imię i nazwisko

Isabelle Yasmine Adjani

Data i miejsce urodzenia

27 czerwca 1955
Paryż

Zawód

aktorka, piosenkarka

Lata aktywności

od 1970

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Isabelle Yasmine Adjani[1] (ur.27 czerwca1955 wParyżu) – francuska aktorka i piosenkarka. Jako jedyna w historii kina zdobyła pięćCezarówdla najlepszej aktorki zaOpętanie (Possession, 1981),Jedno śmiertelne lato (L’Été meurtrier, 1983),Camille Claudel (1988),Królowa Margot (La Reine Margot, 1994) iPokolenie nienawiści (La journée de la jupe, 2009)[2]. OtrzymałaOrder Narodowy Legii Honorowej (2010) iOrder Sztuki i Literatury (2014).

Życiorys

[edytuj |edytuj kod]

Wczesne lata

[edytuj |edytuj kod]

Urodziła się wParyżu jako córka Emmy Augusty „Gusti” (z domu Schweinberger), niemieckiejkatoliczki zBawarii, i Mohammeda Cherifa Adjani,algierskiegoKabyla zKonstantyny – żołnierza stacjonującego pod koniecII wojny światowej wNiemczech[3][4]. Dorastała dwujęzycznie, mówiąc płynnie po francusku i niemiecku wGennevilliers, na północno-zachodnich przedmieściach Paryża, gdzie jej ojciec pracował w garażu. Po wygraniu szkolnego konkursu recytatorskiego, od 1967 Adjani w wieku 12 lat zaczęła występować w teatrze amatorskim. Pomyślnie zdała maturę w Lycee de Bourbevoie[5] i w 1976 studiowała na Uniwersytecie Vincennes[5]. Miała młodszego brata, Érica, który był fotografem; zmarł 25 grudnia 2010 w wieku 53 lat.

Kariera

[edytuj |edytuj kod]
Isabelle Adjani w Cannes, 2009

W wieku 14 lat po raz pierwszy trafiła na ekran w roli Rose, zakochanej w kolonijnym wychowawcy w komediodramacieMały uciekinier (Le Petit Bougnat, 1970) w reżyseriiBernarda Toublanc-Michela[6]. Po raz pierwszy zyskał sławę, gdy dołączyła doComédie-Française i w 1972 była chwalona za interpretację roli Anusi w komedii satyrycznejMolieraSzkoła żon[7]. Wkrótce jednak opuściła teatr, by rozpocząć karierę filmową[8].

Została dostrzeżona przezFrançois Truffauta u bokuLina Ventury w roli Isabelle Douléan w komedii romantycznejPoliczek (La Gifle, 1974)[9], która przyniosła jej nagrodę specjalnąDavid di Donatello. Truffaut obsadził ją w głównej roli Adele – najmłodszej córkiVictora Hugo w biograficznym dramacie historycznymMiłość Adeli H. (L’Histoire d’Adèle H., 1975), za którą zdobyła nagrodęStowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych,David di Donatello iBambi oraz nominację doOscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej iCezara dla najlepszej aktorki[2]. Na ekranie stworzyła postać romantycznej, młodej kobiety, która, ulegając swoim namiętnościom, zaryzykowała wszystko co posiadała[10]. Za rolę Laure zakochanej w bokserze (Gérard Depardieu) w dreszczowcuAndré TéchinéBarok (Barocco, 1976) była nominowana doCezara dla najlepszej aktorki. W dreszczowcuRomana PolańskiegoLokator (Le locataire, 1976) wystąpiła w roli współlokatorki Stelli[11]. Jako Lucy Harker w horrorzeWernera HerzogaNosferatu wampir (Nosferatu: Phantom der Nacht, 1979) zKlausem Kinskim zdobyła nominację do Niemieckiej Nagrody Filmowej[12].

Isabelle Adjani przed Hôtel Amour, 2012

Pod konieclat 70. jej dobra passa ustała. Jak wspominał w swojej książceAndrzej Żuławski, gdy zaproponował jej rolę wOpętaniu (Possession, 1981), Adjani, ze względu na swój trudny charakter, była w „totalnym dołku swej kariery”. –Nikt jej nie chciał, dlatego że już wtedy dawała się we znaki bardzo poważnie. Mieszkała na strychu kamienicy w Paryżu ze swoim małym synkiem i mężem. Mieszkanko jej pożyczył, tak zwane służbowe, w jakich gosposie domowe mieszkały we Francji pod dachami, aktorDonald Sutherland. I ona tkwiła w tym mieszkaniu, nikt jej nie chciał. Zagrała za związkowe minimum w filmie „Opętanie”, za grosze, i była bardzo szczęśliwa, że ją chcą, przez co była zdyscyplinowana i chciała dobrze wypaść – tłumaczył Żuławski[13]. Kręcony wBerlinie horror psychologicznyOpętanie uchodzi za jeden z największych filmowych skandali lat 80. Opowiada o Annie, która przechodzi załamanie nerwowe, nagle porzuca rodzinę i zostawia męża dla tajemniczej istoty gnieżdżącej się w opuszczonym mieszkaniu. Scena zbliżenia między kobietą a potworem nawet dziś uchodzi za jedną z najbardziej szokujących w historii kina[14]. W 1981 roku otrzymała podwójnąnagrodę za pierwszoplanową rolę kobiecą na34.Festiwalu Filmowym w Cannes jako Marya „Mado” Zelli w wyreżyserowanym przezJamesa Ivory’ego melodramacieKwartet (Quartet, 1981, prod.Merchant Ivory Productions) opartym na powieściJeana Rhysa i za rolę Annie wOpętaniu, za którą w 1982 odebrałaCezara dla najlepszej aktorki. Jako Eliane „Elle” Wieck, która pragnie pomścić dawny gwałt na swojej matce przez trzech mężczyzn w ekranizacji powieściSébastiena JaprisotaJedno śmiertelne lato (L’Été meurtrier, 1983) zdobyła drugiego Cezara.

W 1983 Adjani wydała francuski album popowyPull marine, napisany i wyprodukowany przezSerge’a Gainsbourga. Nagrała też teledysk do przebojowej tytułowej piosenki „Pull marine”[15], wyreżyserowany przezLuca Bessona.

W 1988 współprodukowała i zagrała tytułową rolę rzeźbiarkiCamille Claudel w dramacie biograficznymCamille Claudel (1988), za którą otrzymałaSrebrnego Niedźwiedzia dla najlepszej aktorki na39. Festiwalu Filmowym w Berlinie, trzecią nominację do Cezara i drugą doOscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, stając się pierwszą francuską aktorką, która otrzymała dwie nominacje do Oscara. Film był także nominowany doOscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Laureatką czwartego Cezara została po zagraniu roliMałgorzaty de Valois, znanej jako królowa Margot w kostiumowym dramacie historycznymPatrice ChéreauKrólowa Margot (La Reine Margot, 1994) na podstawie powieściKrólowa Margot (1845)Aleksandra Dumasa. Przewodniczyła jury konkursu głównego na50. MFF w Cannes (1997). Jako Sonia Bergerac, nauczycielka francuskiego w szkole średniej w niezbyt bezpiecznej dzielnicy, która bierze swoją klasę jako zakładnika, gdy przypadkowo strzela z pistoletu, który znalazła przy jednym ze swoich uczniów w dramaciePokolenie nienawiści (La journée de la jupe, 2009) otrzymała piątegoCezara.

Isabelle Adjani, podobnie jakCatherine Deneuve, stała się ikoną lat 80., a filmy z jej udziałem odnosiły sukces kasowy we Francji. Była na okładkach magazynów takich jak „Paris Match”, „Elle”, „Grazia”, „Vanity Fair”, „Ekran”, „L’Officiel”, „Cosmopolitan”, „Glamour”, „Vogue”, „Interview”, „Film” czy „Harper’s Bazaar[16].

Życie prywatne

[edytuj |edytuj kod]

W latach 1976–1981 związana była z francuskim reżyserem i operatorem filmowym Bruno Nuyttenem, z którym ma syna Barnabé’a Nuyttena (ur. 1979)[17]. W latach 1986–1987 romansowała zWarrenem Beatty[17]. W latach 1989–1994 była związana zDanielem Day-Lewisem, z którym ma syna Gabriela-Kane’a Day Lewisa (ur. 9 kwietnia 1995)[17]. Od stycznia 2002 do czerwca 2004 tworzyła związek z francuskim kompozytorem i muzykiemJeanem-Michelem Jarre’em[17]. W latach 2004–2008 spotykała się z neurochirurgiem Stéphane Delajoux[17].

Filmografia

[edytuj |edytuj kod]

Filmy fabularne

[edytuj |edytuj kod]
  • 2025:Natacha (presque) hôtesse de l'air jako Mona
  • 2023:Złodziejki (Voleuses) jako Marraine
  • 2022:Maskarada (Mascarade) jako Martha
  • 2022:Peter von Kant jako Sidonie von Grassenabb
  • 2020:Siostry (Soeurs) jako Zorah
  • 2018:The World Is Yours (Le monde est à toi) jako Danny
  • 2016:Carole Matthieu jako Carole Matthieu
  • 2014:Spódnice w górę! (Sous les jupes des filles) jako Lily
  • 2013:Ishkq in Paris jako Marie Elise
  • 2012:David et Madame Hansen jako madame Hansen-Bergmann
  • 2011:De force jako komisarz Clara Damico
  • 2010:Mammuth jako kobieta w bieli
  • 2008:Pokolenie nienawiści (La journée de la jupe) jako Sonia Bergerac
  • 2008:Figaro jako hrabina Almaviva
  • 2003:Pan Ibrahim i kwiaty Koranu (Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran) jako Gwiazda
  • 2003:Bon voyage jako Viviane Danvers
  • 2002:La repentie jako Charlotte / Leïla
  • 2002:Adolphe jako Ellénore
  • 1996:Diabolique jako Mia Baran
  • 1994:Królowa Margot (La reine Margot) jakoMałgorzata de Valois
  • 1993:Toksyczna afera (Toxic Affair) jako Penelope
  • 1990:Lung Ta: Les cavaliers du vent jako narrator (głos)
  • 1988:Camille Claudel jakoCamille Claudel
  • 1987:Ishtar jako Shirra Assel
  • 1985:Metro (Subway) jako Héléna
  • 1983:Mordercze lato (L'été meurtrier) jako Eliane Wieck
  • 1983:Śmiertelny wyścig (Mortelle randonnée) jako Catherine Leiris
  • 1982:Antonieta jako Antonieta Rivas Mercado
  • 1982:Tout feu, tout flamme jako Pauline Valance
  • 1981:Kwartet (Quartet) jako Marya Zelli
  • 1981:Za rok, ... jak dobrze pójdzie (L'année prochaine... si tout va bien) jako Isabelle Maréchal
  • 1981:Opętanie (Possession) jako Anna / Helen
  • 1980:Klara i przystojniacy (Clara et les chics types) jako Clara
  • 1979:Nosferatu wampir (Nosferatu: Phantom der Nacht) jako Lucy Harker
  • 1979:Siostry Brontë (Les soeurs Brontë) jakoEmily Brontë
  • 1978:Kierowca (The Driver) jako Gracz
  • 1976:Barok (Barocco) jako Laure
  • 1976:Lokator (Le locataire) jako Stella
  • 1976:Violette i François (Violette et François) jako Violette Clot
  • 1975:Miłość Adeli H. (L'histoire d'Adèle H.) jakoAdèle Hugo, córkaVictora Hugo
  • 1975:Ondine jako Ondine
  • 1974:Policzek (La gifle) jako Isabelle Doulean
  • 1973:L’école des femmes jako Agnes
  • 1973:Skąpiec (L'avare) jako Marianne
  • 1971:Faustyna i piękne lato (Faustine et le bel été) jako Camille
  • 1970:Mały uciekinier (Le petit bougnat) jako Rose

Seriale

[edytuj |edytuj kod]
  • 2025:W mroku słońca (Soleil noir) jako Beatrice
  • 2024:Para idealna jako Isabelle Nallet
  • 2016:Gdzie jest mój agent (Le dix pour cent) jako ona sama
  • 2011:Aïcha jako doktor Assoussa

Producent

[edytuj |edytuj kod]

Nagrody i nominacje

[edytuj |edytuj kod]
Nagroda Akademii Filmowej
Cezar
  • 2010 − nagroda dla najlepszej aktorki zaPokolenie nienawiści
  • 1995 – nagroda dla najlepszej aktorki zaKrólowa Margot
  • 1989 – nagroda dla najlepszej aktorki zaCamille Claudel
  • 1986 – nominacja dla najlepszej aktorki zaMetro
  • 1984 – nagroda dla najlepszej aktorki zaMordercze lato
  • 1982 – nagroda dla najlepszej aktorki zaOpętanie
  • 1977 – nominacja dla najlepszej aktorki zaBarok
  • 1976 – nominacja dla najlepszej aktorki zaMiłość Adeli H.
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes
David di Donatello
  • 1976 – nagroda dla najlepszej aktorki zagranicznej zaMiłość Adeli H.
  • 1975 – nagroda specjalna zaPoliczek

Dyskografia

[edytuj |edytuj kod]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Personalidade: Isabelle Adjani (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2021-07-20]. (port.).
  2. abIsabelle Adjani Awards. AllMovie. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  3. Tygodnik „Życie na Gorąco” nr 27, 7 lipca 2016, s. 70
  4. Isabelle Adjani What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs, 1 listopada 2014. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  5. abIsabelle Adjani Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  6. Isabelle Adjani. AlloCiné. [dostęp 2021-07-20]. (fr.).
  7. Isabelle Adjani. MYmovies. [dostęp 2021-07-20]. (wł.).
  8. Sandra Brennan: Isabelle Adjani Biography. AllMovie. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  9. Isabelle Adjani – Actors and Actresses. Film Reference. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  10. Tadeusz Lubelski: Encyklopedia Kina. Kraków: Biały Kruk, 2010, s. 14.ISBN 978-83-7553-100-8.
  11. Isabelle Adjani. Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  12. Isabelle Adjani Awards. FamousFix. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  13. Piotr Kletowski, Piotr Marecki: Żuławski. Przewodnik Krytyki Politycznej. Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2008.ISBN 978-83-61006-38-1.
  14. Jérôme d’Estais: Possession. Editions Rouge profond, 2019.ISBN 979-1097309138.
  15. Chris True: Isabelle Adjani Biography. AllMusic. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  16. Isabelle Adjani Magazines. FamousFix. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).
  17. abcdeIsabelle Adjani Relationships. FamousFix. [dostęp 2021-07-20]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • Kosecka B.:Isabelle Adjani, [w:]Słownik filmu pod red. R. Syski, Kraków 2005, s. 199.

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Cezar dla najlepszej aktorki
David di Donatello dla najlepszej aktorki zagranicznej
Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych dla najlepszej aktorki
Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Cannes
1946-1959
1960-1979
1980-1999
2000-2019
2020-
Srebrny Niedźwiedź dla najlepszej aktorki
1950-1979
1980-1999
2000-2020
Przewodniczący jury Festiwalu Filmowego w Cannes
1946–1975
1976–2000
2001–2025
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Isabelle_Adjani&oldid=77849249
Kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp