| zimna wojna | |||
 75 Pułk Rangerów podczasdesantu nad Grenadą | |||
| Czas | 25 października – 15 grudnia 1983 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | konflikt amerykańsko-grenadyjski, wojskowyzamach stanu | ||
| Wynik | obalenie władzy, zwycięstwo wojska USA | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Położenie na mapie Grenady  | |||
| 12°03′N 61°45′W/12,050000 -61,750000 | |||
| |||
Inwazja na Grenadę (operacja Urgent Fury) –operacja wojskowaStanów Zjednoczonych Ameryki dokonana 25 października 1983 siłami 7300 żołnierzy nakaraibskie państwo wyspiarskieGrenada. Interwencja wojskowa USA,Jamajki i kilku mniejszych państw karaibskich była wywołana wojskowymzamachem stanu na Grenadzie.Casus belli byłaobawa o życie amerykańskich studentów przebywających wówczas na wyspie. Celem długofalowym operacji było utrzymanie wpływów USA w regionie[potrzebny przypis].
Konflikt pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Grenadą rozpoczął się wraz z zamachem stanu z 13 marca 1979. Wówczas władzę na wyspie objąłlewicowy Nowy Ruch JEWEL. Przedstawiciele partii powołali Ludowy Rząd Rewolucyjny na czele z premieremMaurice Bishopem[1]. Premier zapowiedział wprowadzenie radykalnych reform i uruchomił relacje zblokiem państw socjalistycznych. Na wyspę dotarło kilka grupkubańskichinżynierów i wykwalifikowanych robotników, między innymi budujących nowyport lotniczy na półwyspie Salines[2]. Niezadowoleni ze zwrotu w polityce Grenady Amerykanie zaczęlidezinformować, jakoby pracownicy ci byliżołnierzami. Amerykańska administracja krytycznie odnosiła się również do zbrojeń przeprowadzanych przez wyspiarską Ludową Armię Rewolucyjną. Bishop bezskutecznie próbował zatrzymać wzajemne napięcia – w 1983 udał się doWaszyngtonu celem rozmów z amerykańskimi oficjelami. Wizyta premiera została w USA zlekceważona[3][4].
Sytuacja na wyspie uległa komplikacji 13 października 1983, gdy na wyspie miejsce miał wojskowy zamach stanu. W jego wyniku rzeczywistą władzę objął skrajnie lewicowy wicepremierBernard Coard. Dotychczasowy lewicowy premier został umieszczony w areszcie domowym. 19 października w kraju odbyły się protesty poparcia dla Bishopa. Na wieść o nich wojsko przeprowadziło egzekucję Bishopa. Polityczny wyrok posłużył Amerykanom za pretekst do zbrojnego obalenia rządu Grenady (rozważali atak jeszcze wcześniej) oraz wzbudził sprzeciw przywódców państw regionu (w tym kubańskiego lideraFidela Castro)[3][4][5]. USA jako powód ataku podało troskę o los 800 amerykańskich studentów przebywających na Grenadzie[3].
Siły grenadyjsko-kubańskie posiadały na wyspie jedynie 9transporterów opancerzonychBTR-60PB i dwaBRDM-2, lekkie działka przeciwlotniczeZU-23-2, przeciwlotnicze wielkokalibrowe karabiny maszynowe i moździerze kalibru 82 mm[6]. Nie dostarczono żadnejartylerii ani nie wykonano umocnień[6].
Atak rozpoczął się 25 października 1983, w okresie prezydenturyRonalda Reagana[4][5]. Do ataku siły amerykańskie i ich sojusznicy wykorzystali ponad 7 tysięcy żołnierzy wspartych przez eskadrę lotnictwa. Siły obrońców liczyły 1500 ludzi regularnej Ludowej Armii Rewolucyjnej, wspartej przez niewielkie siły kubańskie. Według amerykańskich danych, na wyspie przebywało 53 kubańskich doradców wojskowych i około 586 cywilnych specjalistów i robotników, lecz ta druga liczba budzi wątpliwości jako zawyżona[7].
W walkach zginęło 18 amerykańskich żołnierzy, a 116 zostało rannych[8]. Straty wojsk Grenady również nie były wielkie. Według Amerykanów zginęło 25 żołnierzy kubańskich oraz 45 grenadyjskich, a raniono odpowiednio 59 i około 350[8]. Zdaniem Amerykanów liczba cywili, która zginęła w trakcie akcji, nie przekroczyła 45 osób. Inwazja została potępiona przez społeczność międzynarodową, w tym przez bliskich sojuszników USA (w tej liczbieWielka Brytania). Celem sprzeciwu wobec inwazji zebrała sięRada Bezpieczeństwa ONZ, rezolucja została jednak zawetowana przez Amerykanów[3].
W trakcie walk stracono 9śmigłowców amerykańskich (4 najnowszeUH-60 Black Hawk, 2 szturmoweAH-1T Cobra, po jednymCH-46, HD-500,OH-58), z tego trzy śmigłowce potem naprawiono[8]. Uszkodzenia odniosło około 10 dalszych samolotów i śmigłowców[8].
Na czele utworzonego, w następstwie udanej inwazji, rządu tymczasowego stanąłNicholas Brathwaite. W 1985 wycofano z wyspy ostatnie obce wojska[1]. Bernard Coard za zabójstwo Bishopa został w sierpniu 1986 skazany na karę śmierci. W 1991 wyrok zmieniono na dożywotnie więzienie[5].
