.jpg) | |||
| Inne nazwy | IRIS, Explorer 94, SMEX/IRIS | ||
|---|---|---|---|
| Indeks COSPAR | 2013-033A | ||
| Indeks NORAD | 39197 | ||
| Zaangażowani | |||
| Rakieta nośna | Pegasus XL | ||
| Miejsce startu | |||
| Orbita (docelowa, początkowa) | |||
| Perygeum | 620 km | ||
| Apogeum | 670 km | ||
| Nachylenie | 97,89° | ||
| Czas trwania | |||
| Początek misji | 28 czerwca 2013 02:27 UTC | ||
| Wymiary | |||
| Wymiary | 2,1 × 3,7 m (z rozłożonymi panelami baterii słonecznych) | ||
| Masa całkowita | 200 kg | ||
| |||
Interface Region Imaging Spectrograph (IRIS) –amerykańskisatelita do obserwacjiSłońca. Jedenasta misja w ramach programu Small Explorer (SMEX), będącego częścią większegoprogramu Explorer[1].
28 czerwca 2013 roku o 01:27UTC z bazy amerykańskich sił powietrznychVandenberg Air Force Base wKalifornii wystartował samolotOrbital L-1011 z dołączoną do niego rakietąPegasus XL. Cała operacja przebiegła zgodnie z planem – dokładnie godzinę po starcie, na wysokości prawie 12 kilometrów samolot uwolnił rakietę, a od niej z kolei, po 13 minutach i 6 sekundach lotu, odłączył się IRIS[1].
Sonda została umieszczona na orbicie operygeum 620 iapogeum 670 km. Sonda porusza się poorbicie heliosynchronicznej. To oznacza, że satelita przelatuje niemal dokładnie nad obomabiegunami, a nadrównikiem pojawia się o tej samej godzinie lokalnego czasu. Taki tor lotu umożliwia długie – nawet ośmiomiesięczne – nieprzerwane śledzenie naszejGwiazdy Dziennej.
Naukowcy dzięki nowej sondzie zamierzają znaleźć odpowiedź na pytanie: dlaczegochromosfera Słońca osiąga temperaturę zaledwie dziesiątek tysięcykelwinów, a rozciągająca się wokół niego korona – aż kilka milionów kelwinów[2]. Wszystko wskazuje na to, że rozwiązanie musi kryć się w procesach zachodzących w tak zwanej warstwie przejściowej, czyli strefie rozciągającej się pomiędzychromosferą akoroną. To z tego obszaru pochodzi większość promieniowania UV emitowanego przez Słońce. Sonda została wyposażona w 20-centymetrowe zwierciadło ispektrograf. Obserwacje są prowadzone wultrafiolecie. Rozdzielczość na poziomie 240 kilometrów i możliwość wykonywania zdjęć co około 10 sekund ma pozwolić na dokładne zbadanie, w jaki sposób w warstwie przejściowej przemieszcza się materia słoneczna i jak przekazywana jest energia w tym rejonie[2].
IRIS nie jest zbyt duży, ma masę niecałe 200 kilogramów, długość 2,1 metra i szerokość 3,7 metrów, uwzględniając rozłożone panele słoneczne. Zanim rozpoczęły właściwe obserwacje, kierujący nim zespół sprawdził jakość uzyskanych obrazów, kalibrował przyrządy i wykonał niezbędne testy. 17 lipca 2013 otworzyły się pokrywy teleskopu i IRIS zaczął śledzić zachowanie Słońca. Już pierwsze zdjęcia ukazały z niespotykaną dotychczas dokładnością zachowanie materii w warstwie przejściowej. Sonda uchwyciła obecność wielu cienkich, włóknistych struktur, ukazujących ogromne różnice temperatury. Być może dzięki satelicie IRIS zostanie rozwikłana jedna z tajemnic Słońca[2].
