Imperializm chiński – ekspansja władzy politycznej, gospodarczej, kulturalnej, medialnej i militarnej lub kontrolaChińskiej Republiki Ludowej poza jej granice. Termin ten był również używany w odniesieniu do jejroszczeń terytorialnych na Morzu Południowochińskim(inne języki)^[1] iprześladowań Ujgurów w Chinach^[2][3] w tym przezNową Armię Ludową iJapońską Partię Komunistyczną.Relacje Chin z Afryką(inne języki) były również oskarżane oneokolonialność^[4][5] w szczególności wodniesieniu do inicjatywy Pasa i Szlaku^[6].

Od czasuchińskiej reformy gospodarczej(inne języki) z 1978 roku Chiny stały się nowąpotęgą gospodarczą, militarną i polityczną. Wraz z transformacją Chin pojawiły się nadzieje, że chiński rząd porzuci swoje pomysły ekspansjonistyczne^[7]. Jednak od czasu dojścia do władzysekretarza generalnegoKomunistycznej Partii ChinXi Jinpinga i w wyniku narastających konfliktów terytorialnych, w których Chiny oświadczyły, że większość spornych ziem należy do Chin, powszechnie uważa się, że Chiny nadal podtrzymująirredentystyczne roszczenia^[8][7].

Niektórzy naukowcy i komentatorzy twierdzą, że od roku 2012 sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin Xi Jinping prowadzi „skoordynowaną politykę imperialistyczną” wobec rozwijających się państw sąsiadujących z południa i zachodu, zwłaszczaMongolii^[9],Kazachstanu^[10][11],Tadżykistanu^[12][13],Kirgistanu^[14],Afganistanu,Pakistanu,Nepalu,Mjanmy,Kambodży^[15][16][17],Laos^[18], iWietnamu^[19]. Ocena jest związana z krytykądyplomacji pułapki zadłużenia(inne języki)^[6][20].

Wraz z szybkim rozwojem gospodarczym Chin i zwiększonymi inwestycjami w Afryce, pojawiła się nowa runda debaty na temat tego, czy chińskie inwestycje w Afryce mają charakter imperialny. Według Evana Hsianga, chińskie inwestycje w krajach takich jakZambia, która w 2020 miała kryzys zadłużenia i miała „największą liczbę chińskich pożyczkodawców spośród wszystkich państw afrykańskich”, były postrzegane przez pryzmat imperializmu gospodarczego, ale mogą wynikać z niewłaściwego zarządzania i braku regulacji, a nie zaplanowanych pułapek zadłużenia. Niemniej jednak Hsiang przytacza również „strukturalną dominację Chin” w zambijskim przemyśle wydobywczym i fakt, że wiele projektów zaniedbuje warunki pracy ze względu na „niekwestionowaną potęgę Chin”, a projekty są realizowane z powodu presji ze strony chińskiej biurokracji na rządy afrykańskie^[21].

Oficjalne źródła w Chinach wskazały, że kraje nie były zmuszone do wzięcia pożyczek i nie miały one żadnych warunków w swoich umowach; jednak zewnętrzni obserwatorzy zauważyli, że wiele krajów dłużników weszło w trudności fiskalne, jakSri Lanka, któranie spłaciła swojego długu suwerennego(inne języki)^[22]. Międzynarodowy portHambantota na Sri Lance został wydzierżawionyChina Merchants Ports(inne języki) na 99 lat, począwszy od 2017 roku^[23]. Podpisanie przez chińską spółkę państwową 99-letniej umowy dzierżawy portu zagranicznego jest postrzegane zarówno jako obecna erozja suwerenności, jak i symboliczne, podobne do kolonializmu z XIX wieku, ponieważ taki okres Wielka Brytania dzierżawiłakolonialny Hongkong(inne języki) od Chin w 1898 roku^[23]. Chińska spółka państwowa dzierżawiła również portGwadar w Pakistanie na 43 lata^[24], w porcie Gwadar doszło do znaczących protestów przeciwko chińskim interesom.^[25]Chińsko-Pakistański Korytarz Gospodarczy(inne języki) (CPEC) jest postrzegany jako inicjatywa geostrategiczna mająca na celu zwiększenie wpływów ChRL.Beludżańskie grupy bojowników powstańczych w Pakistanie również określiły CPEC mianem imperialistycznego przedsięwzięcia Chin^[26][27].

Chińskie interesy państwowe na Sri Lance, w Pakistanie i Bangladeszu tworzą spójną strategię okrążenia Indii. Ta ogólna strategia, nazwana przez komentatorów z USA i Indii, tosznur pereł(inne języki), który jest połączeniem ekonomicznych i morskich interesów Chin otaczających Indie^[28][29]. Roszczenia Indii wspiera zdolność portu Gwadar do przyjmowania okrętów wojennych, a wraz ze wzrastającą obecnością Chin w tym miejscu,Marynarka Wojenna Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej może być w stanie wykorzystać Gwadar jako wysuniętą bazę^[30].

Obozy internowania w Xinjiang powstały pod koniec lat 2010. za rządów Xi Jinpinga^[31][32].Human Rights Watch twierdzi, że od 2017 służą one doindoktrynacjiUjgurów i innych muzułmanów w ramach „ludowej wojny z terroryzmem”, polityki ogłoszonej w 2014^[33][34]. Obozy te spotkały się z krytyką rządów wielu krajów i organizacji praw człowieka za rzekome naruszenia praw człowieka, w tym złe traktowanie, gwałty i tortury^[35], a w niektórych przypadkach zarzucano im ludobójstwo^[36][37].

Spory na Morzu Południowochińskim obejmują zarówno roszczenia wyspiarskie i morskie Chin jak i roszczenia kilku sąsiednich suwerennych państw w regionie, mianowicie Brunei, Indonezji, Malezji, Filipin i Wietnamu. Spory dotyczą wysp, raf, ławic i innych elementówMorza Południowochińskiego, w tymWysp Spratly,Wysp Paracelskich,Ławicy Scarborough(inne języki), granic wZatoce Tonkińskiej i wód w pobliżu indonezyjskichWysp Natuna. Głównym punktem krytyki jest to, że ChRL buduje sztuczne wyspy, aby rozszerzyć swoje roszczenia na wody terytorialne innych narodów i militaryzuje wyspy^[38][39][1].

• sinocentryzm

• Polityka Chin
• Imperia kolonialne

• Szablon cytuj do sprawdzenia
• Szablon cytowania zamienił nazwę czasopisma
• Uniwersalny szablon cytowania – brak strony
• Artykuły z propozycjami tłumaczeń