 Halberstadt Cl.IV (Rol) 8103/17 wDeutsches Museum, Flugwerft Schleissheim | |||
| Dane podstawowe | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Producent | Halberstädter Flugzeug-Werke GmbH | ||
| Typ | samolot myśliwski i wsparcia piechoty | ||
| Konstrukcja | mieszana głównie drewniana, dwupłatowiec | ||
| Załoga | 2 (pilot i strzelec/obserwator) | ||
| Historia | |||
| Data oblotu | 1918 | ||
| Lata produkcji | 1918 | ||
| Dane techniczne | |||
| Napęd | |||
| Moc | 160 KM | ||
| Wymiary | |||
| Rozpiętość | 10,7 m (górne skrzydło) | ||
| Długość | 6,5 m (późne 6,89 m) | ||
| Wysokość | 2,7 m | ||
| Powierzchnia nośna | 27 m²[1] | ||
| Masa | |||
| Własna | 700 kg (720 kg Roland) | ||
| Użyteczna | 340 kg | ||
| Startowa | 1040 kg (1060 kg Roland) | ||
| Osiągi | |||
| Prędkość maks. | 165 km/h | ||
| Prędkość wznoszenia | 1000 m – 4,3 min | ||
| Długotrwałość lotu | 3-3½ h[1] | ||
| Dane operacyjne | |||
| Uzbrojenie | |||
| 1LMG 08/15 kal. 7,92 mm – stały, zsynchronizowany 1 ×karabin maszynowy Parabellum kal. 7,92 mm – ruchomy, na obrotnicy | |||
| Użytkownicy | |||
| Cesarstwo Niemieckie,Estonia,Polska | |||
| Rzuty | |||
 | |||
| |||
Halberstadt CL.IV (lub Cl.IV) –niemiecki dwumiejscowydwupłatowysamolot myśliwski i wsparcia piechoty z końcowego okresuI wojny światowej, zbudowany w1918 roku w zakładach lotniczychHalberstadt. Produkowany też w zakładach LFG (Roland).
Halberstadt CL.IV stanowił rozwinięcie konstrukcji udanego dwumiejscowego samolotu myśliwskiego i wsparcia piechotyHalberstadt CL.II. Celem było dalsze polepszenie manewrowości i charakterystyk w locie. Głównym konstruktorem był inż. Karl Theiss, podobnie jak poprzedniego samolotu. Silnik pozostał ten sam – rzędowyMercedes D.IIIa o mocy 160 KM. Przez skrócenie kadłuba i przeprojektowanie udało się zmniejszyć masę konstrukcji o 73 kg, bez zmniejszenia wytrzymałości. Polepszono też własności aerodynamiczne, poprzez zastosowanie bardziej opływowego kadłuba (pomimo bardziej „tępego” przodu kadłuba i rezygnacji z kołpaka śmigła) i nowych sekcji skrzydeł[2]. Prędkość samolotu pozostała na takim poziomie, jak CL.II, lecz istotnie polepszyła się manewrowość, zwłaszcza w płaszczyźnie pionowej[2].
Prototyp samolotuoblatano w lutym 1918 roku, a w marcu przeprowadzono testy wytrzymałościowe, na podstawie których wybrano najsilniejsze z trzech proponowanych skrzydeł i wykazano konieczność wzmocnienia usterzenia[2]. Samolot zaakceptowano do produkcji i w kwietniu – maju złożono pierwsze zamówienie na 150 sztuk, a w czerwcu na dalsze 200. Produkcję 150 samolotów zlecono także na licencji zakładomLFG (Roland) – były one oznaczone jako Halberstadt Cl.IV (Rol). Zakłady LFG przekonstruowały skrzydło, lecz okazało się ono słabsze i prowadzono następnie prace nad jego wzmocnieniem. W sierpniu zamówiono po 200 samolotów w obu firmach – do końca wojny łącznie 1300, lecz ostatnich zamówień nie wykonano[2].
Samolot okazał się udany i dysponował bardzo dobrą manewrowością - w czerwcu 1918 roku Inspektorat Lotnictwa (Idflieg) raportował na podstawie prób w locie, że Halberstadt Cl.IV jest najlepszy spośród samolotów kategorii CL na froncie[2]. Jedyną ujemną stroną wskazywaną przez pilotów była niewystarczająca stabilność podłużna, powodująca bardziej męczące sterowanie i trudniejsze celowanie z karabinu maszynowego pilota. Dlatego wydłużono część ogonową o ok. 40 cm, pierwotnie na samolotach produkowanych przez Rolanda (nie wiadomo, czy Halberstadt wprowadził do produkcji samoloty z dłuższym kadłubem, gdyż Idflieg chciał zaczekać na wyniki eksploatacji frontowej)[2]. Od września 1918 roku produkowano samoloty przystosowane do większych obciążeń, w związku z tendencją załóg do zabierania większych ilości małych bomb, granatów ręcznych i amunicji[2].
.jpg)
Samoloty Halberstadt Cl.IV pojawiły się na froncie pod koniec czerwca 1918 roku, wchodząc na wyposażenie eskadr wsparcia (Schlachtstaffel, w skrócie Schlasta). Używane były głównie do bezpośredniego wsparcia piechoty podczas ataków, ostrzeliwując w lotach na małym pułapie stanowiska artylerii i pozycje nieprzyjaciela, stosowano w tym celu też lekkie bomby i granaty. 30 czerwca 1918 roku w inwentarzu znajdowało się 40 samolotów Halberstadt Cl.IV, a 31 sierpnia 1918 roku – 136[2].
Po wojnie w Niemczech przez pewien czas samoloty te używało lotnictwo policji oraz prywatne firmy komunikacyjne, jak LuftvehrkehrPaula Strähle[3]. W 1920 roku w zakładach lub magazynach rządowych składowane było ok. 198 samolotów tego typu. Część z nich została sprzedana za granicę[2].
Po wojnie, stosunkowo licznym użytkownikiem samolotów tego typu stało sięlotnictwo Estonii. Używało ich teżlotnictwo Rosji radzieckiej[2].
Trzy samoloty tego typu (nr 525/18, 1770/18 i 5894/18 – numery nieoryginalne) posiadało takżelotnictwo polskie – służyły w2. i14. Eskadrze Wywiadowczej[4]. Ostatni z nich (5894/18, z silnikiem zamienionym na mocniejszy Bz-IV 200 KM) używany był po wojnie polsko-radzieckiej w Wyższej Szkole Pilotów w Grudziądzu do grudnia 1922 roku[4].
Obecnie w muzeach w Niemczech i USA zachowane są 4 samoloty[5].
Samolot Halberstadt CL.IV był dwumiejscowymdwupłatem o konstrukcji drewnianej.Kadłub kratownicowy drewniany, kryty sklejką[1]. Odkryta wspólnakabina załogi, z przodu stanowisko pilota, z tyłu strzelca/obserwatora. Usterzenie było klasyczne, na końcu kadłuba; ster kierunku z wyważeniem rogowym. W porównaniu z Halberstadtem CL.II, również stery wysokości otrzymały wyważenie rogowe, co przyczyniło się do polepszenia manewrowości[1].Podwozie samolotu stałe, klasyczne, ze stalowych rur, ze wspólną osią i dwoma poziomymi rozpórkami. Z tyłupłoza ogonowa[1]. Na kadłubie malowano oznaczenie typu: "Halb.C.L.IV" lub "Halb.C.L.IV(Rol)"[6].
Skrzydła były konstrukcji drewnianej, kryte płótnem. Górne skrzydło miało niewielki skos 3°. Po lewej stroniebaldachimu był grawitacyjnyzbiornik paliwa, po prawej chłodnica.Komora płatów z jednym rzędem rozpórek po każdej stronie (po dwie), usztywniona cięgnami stalowymi, baldachim podparty zastrzałami.Lotki z wyważeniem rogowym znajdowały się na skrajnych częściach górnego płata[1].
Samolot był napędzany 6-cylindrowymsilnikiem rzędowymMercedes D.III, z cylindrami stojącymi, chłodzonym cieczą, umieszczonym z przodu kadłuba, zakrytym z wyjątkiem górnej części. Po prawej stronie kolektor i wspólna rura wydechowa, wyprowadzona na prawo.Śmigło dwułopatowe, drewniane, bez kołpaka[1].
Uzbrojenie stanowił jeden stałyzsynchronizowany karabin maszynowyLMG 08/15 kal. 7,92 mm zamocowany obok silnika (było przewidziane miejsce na dwa karabiny maszynowe), oraz jeden ruchomykarabin maszynowy Parabellum kal. 7,92 mm strzelca na obrotnicy poręczowej. Dzięki wysokiemu umieszczeniu obrotnicy, strzelec dysponował dużym polem ostrzału, także w przedniej półsferze ponad płatem przednim, oraz w dół po bokach kadłuba[2]. Samolot nie posiadał standardowo uzbrojenia bombowego, lecz stosowano wyrzutniki na 4-5 bomb o masie 10 kg[1]lub przeciwpiechotne granaty odłamkowe Wurfgranaten 15 (na zewnątrz kadłuba, po bokach kabiny strzelca) albo lekkie bomby typu Iflmaus[7].
.svg)
.svg)
