Hadis (arab.الحديثal-hadith, w liczbie mnogiejأحاديثahadith) – zapis tradycji dotyczącej czynów lub wypowiedziMahometa. Hadisy łącznie tworząsunnę, najważniejsze poKoranie źródłomuzułmańskiej moralności iprawa[1].
Początkowo były one przekazywane ustnie poprzez łańcuch przekazicieli. Według tradycyjnego poglądu uczonych muzułmańskich przyczyniło się to do powstania wielu fałszywych hadisów, które miały wspierać interesy poszczególnych grup i w ok. 200 lat po śmierci proroka było ich już około 200 tys. Uczeni arabscy przystąpili więc do wnikliwego badania tych przekazów, sprawdzając łańcuch przekazicieli każdego hadisu. Na podstawie owych badań stworzyli zbiory hadisów uznawanych za autentyczne.
Kryterium autentyczności hadisów jestisnad – łańcuchtradentów, osób przekazujących dany hadis drogą ustną[2].
sahih – prawdziwy – przekazany przez wiele osób godnych zaufania w tej samej postaci
hasan – dobry – przekazany przez osoby nie budzące zastrzeżeń pod względem religijnym
da'if – słaby – np. może mieć „niekompletny” isnad, czyli może zachodzić wątpliwość, czy osoby podane w isnadzie mogły się rzeczywiście spotkać i przekazać sobie dany hadis.
maudu' – sfałszowany – przeczy innym wypowiedziom Proroka, lub przekazany przez osobę uznawaną za kłamcę.
Ponadto nauka zajmująca się ustalaniem autentyczności hadisów posługuje się pojęciem abrogacji (nasch), czyli zastąpienia jednego hadisu – abrogowanego (mansuch) przez drugi, późniejszy – abrogujący (nasich) – jest to coś w rodzaju nowelizacji przepisu. Zjawisko abrogacji występuje również w Koranie: jeden werset jest anulowany przez drugi, później objawiony i zmieniający wolę Boga.Klasyfikacja ze względu na stan isnadu jest bogatsza, jest więcej klas hadisów, i różnią się u różnych autorów. Tradenci również są poklasyfikowani, np. Ibn Abi Hatim ar-Razi (zm.939) rozróżnia następujących tradentów:sika-godny zaufania,mutkin-skrupulatny,sabt-solidny,hudżdża-autorytet,adl hafiz-dobra pamięć,dabit-pewny,saduk-prawdomówny,mahall as-sidk-skłonny do prawdomówności,la bas bihi-niczego sobie[3]. Jednym z podręczników na temat klasyfikacji hadisów, wraz z wykazem tradentów jest „Kitab at-tabakat al-kabir”Ibn Sa'da (zm. 845).
Istnieją też hadisy odwołujące się do towarzyszy Proroka – mają one jednak mniejsze znaczenie i poważanie we wspólnocie.
Szyickie isunnickie kolekcje hadisów różnią się między sobą, ze względu na różne tradycje pośród uczonych obu szkół odnośnie do prawdziwości i rzetelności narratorów i przekazicieli hadisów. Narratorzy hadisów którzy przyjęli stronęAbu Bakra iUmara zamiastAlego w sporze o sukcesję po śmierci proroka Mahometa, nie są uznawani przez szyitów; narracje uźródłowione od Alego, rodziny proroka Mahometa (Fatimy,Hasana iHusajna) i ich stronników, są preferowane. Uczeni sunnicy preferują hadisy towarzyszy proroka Mahometa, jak Abu Bakr, Umar czyA'isza. Różnice w uznawaniu hadisów doprowadziły do podziałów i różnicy między szkołami islamu, prawa szariatu, modlitwy i umocniły linię podziału między obydwiema tradycjami.
W tradycji sunnickiej, uznaje się sześć ksiąg-zbiorów hadisów: Kutub al-Sittah (الكتب الست), czasami zwane Al-Sihah al-Sittah („Autentyczna Szóstka”). Wszystkie zostały spisane w XI/XII wieku przez sunnickiego uczonegoIbn Tahira z Cezarei[4][5][6].
JanuszJ.DaneckiJanuszJ.,Podstawowe wiadomości o islamie, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2007,ISBN 978-83-89899-95-8,OCLC749714679. Brak numerów stron w książce
