Ten artykuł dotyczy grupy operacyjnej z wojny polsko-bolszewickiej. Zobacz też:Samodzielną Grupę Operacyjną „Polesie”.| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie | |
| Rozformowanie | |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. ppor.Antoni Listowski |
| Ostatni | gen. ppor.Władysław Sikorski |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka wyprawa kijowska bitwa o Brześć (30 lipca–2 sierpnia 1920) bitwa nad Bugiem (31 lipca-7 sierpnia 1920) | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | |
| Rodzaj sił zbrojnych | |
| Podległość | NDWP (1919) |
| Skład | 9 Dywizja Piechoty |
Grupa Poleska – formacjaWojska Polskiego, utworzona na przełomie lat 1918 i 1919.
Inne nazwy to: Grupa Podlaska/gen. Listowskiego (do 9 czerwca) i Front Poleski.
Tuż po odzyskaniu niepodległości armia polska nie miała jednolitej struktury operacyjnej, lecz składała się z improwizowanych grup, w skład których wchodziłybataliony lubpułki. Jedną z takich grup byłaGrupa Podlaska, zwana teżGrupą gen. Listowskiego. Początkowo miała osłaniać linięBugu na północnej Lubelszczyźnie, potem 9 lutego 1919, po negocjacjach z niemiecką załogą, przejęła twierdzę wBrześciu i ruszyła na wschód w celu przejęcia terytorium dawnegoOber-Ostu. W czasie swojego półtorarocznego istnienia grupa przeszła przez Brześć,Pińsk,Łuniniec,Mozyrz i z powrotem.
Od lutego 1919 grupa ścierała się z nielicznymi siłami sowieckimi, zachowując postawę defensywną. Ruszyła dopiero w następnym miesiącu, 2 marca zajmującSłonim i 5-goPińsk, mimo to grupa utknęła nadStyrem,Prypecią iJasiołdą, próbując zdobyćŁuniniec (w tym czasie, w związku z reorganizacją, Grupa Podlaska została przemianowana na Front Poleski). Udało się to dopiero 10 lipca, co pozwoliło na kolejne uderzenie, dochodząc nadHoryń, pod koniec sierpniaTonież, a w grudniuPtycz. Wtedy formacją, po przeniesieniu gen. ppor. Listowskiego doFrontu Wołyńskiego, dowodził płk Sikorski, zaś sam Front Poleski w ostatniej dekadzie lipca został przemianowany na Grupę Poleską i włączony doFrontu Litewsko-Białoruskiego gen. Szeptyckiego[1].
28 styczniaRada Komisarzy Ludowych zgłosiła chęć rozmów pokojowych, lecz wywiad polski zaobserwował koncentrację sił radzieckich przy linii frontu. W związku z tym Naczelne Dowództwo WP zaplanowało nową operacją zaczepną, tzw.wyprawę kijowską. Początkowa (operacja mozyrska) faza miała rozgrywać się naPolesiu. W tym celu 9 DP (stanowiącą całość sił grupy) wzmocniły: II BJ, pułk piechoty oraz 20 dział, czyli razem dywizja liczyła 6100 piechurów i 400 kawalerzystów. 5 marca znad Uboreci ruszyły 2 uderzenia polskie: piechoty naMozyrz, jazdy naBarbarów (oba miasta opanowano tego samego dnia) oraz znad Ptyczy uderzenia pomocnicze naKalinkowicze (zajęte 6 marca). Siły radzieckie reprezentowane tu były przez 57 i część 47 DS. 7 marca 9. dywizja zaczęła umacnianie swoich pozycji, a 8 marca zajęłaRzeczycę. Następnie siły radzieckie (10, 17 i 57 DS) 4 razy (16 marca, 30 marca-3 kwietnia, 6 kwietnia i 15 kwietnia) nieudanie kontratakowały (udało im się odbić Rzeczycę). W zmaganiach na Polesiu Grupę Poleską wspomagałaFlotylla Pińska. Po przybyciu uzupełnień wojska Sikorskiego 27 kwietnia zdobyłyCzarnobyl i umocniły się nad brzegiemDniepru, ponownie zdobywając 10 maja Rzeczycę.
Ponadto oddziały 9 Dywizji Piechoty miały wziąć udział w ofensywie na białoruskim teatrze działań. Przeszkodziła temu I ofensywa Tuchaczewskiego (inaczej zwana bitwą na Berezyną), zakończona połowicznym sukcesem Sowietów. 4 lipca ponownie zaatakowali, zmuszając wojska polskie do odwrotu. Przeciwko Grupie Poleskiej działania podjęła wtedy dwudywizyjnaGrupa Mozyrska. Zmusiła ona Sikorskiego do wycofania swoich sił doŁunińca (11 lipca), zatopienia 24 lipca resztek Flotylli Poleskiej, a następnie do odwrotu nad Bug.
29 lipca rozpoczęła się obronaNarwi iBugu. Grupa Poleska zajmowała wówczas pozycje:
1 sierpnia ruszyło natarcie 16 Armii bolszewickiej na Twierdzę Brześć. Udało jej się na krótko wejść do części dzieł fortecznych, co zmusiło Polaków do wycofania się do cytadeli. Wieczorny kontratak przywrócił sytuację sprzed szturmu. Pod znakiem zapytania stał jednak sens obrony twierdzy po sforsowaniu Bugu na północ od Brześcia. Mimo kontruderzeń, powstawało coraz więcej przyczółków, jak 2 sierpnia pod Pratulinem czy 4 sierpnia podTerespolem i Brześciem. Doprowadziło to do generalnego odwrotu Grupy Poleskiej, która na podstawie decyzji Wodza Naczelnego z 6 sierpnia została rozwiązana, 9 DP przydzielono do5 Armii, której dowódcą został Sikorski, a 16 i 21 DP do4 Armii, wchodzącej w skład grupy uderzeniowej. Stało to się w rejonieBiałej Podlaskiej, skąd Grupa Podlaska ruszyła na front w 1919.
